5 6 C. PLINII NATÜR. HISTOR.

constat nihil esse utilius lupini segete, priusquam 27 iiliquetur, aratro vel bidentibus vet*sa , manipuliive defecta:, circa radices arborum ac vitium obrutis. 28 Etiam ubi non sitpecus , culmo ipso, vel etiam silice , stecorare arbitrantur.

29 Cato: Stercus unde fiat, stramenta, lupinum , paleas , 30 fabalia , ac frondes ilignas,5 quernasque. E segete ^vellito ebulum, cicutam, & circum filicta herbam auctam, ul-vamque: eam substernito ovibus, frondemque putidam. 31 Vinea si macra erit, sarmentasua comburito, & ibidem inarato. 32 Itemque ubi saturus eris frumentum, oves ibidelectato.

VII. Nec non & fatis quibusdam ipsis pasci terram dicit . 1 Segetem stercorant fruges:ao lupinum, faba, vicia. Sicut e contrario cicer, quia vellitur, & quia salsum est: hordeum

fenum Graecum, ervum : haec omnia segetem exurunt, & omnia quae velluntur: nucleosin segetem ne indideris . 2 Virgilius & lino segetem exuri, & avena, & papavere arbitratur.

VIII. 1 Fimeta sub dio concavo loco , 2 & qui humorem colligat , stramento intecta,ne in Sole arescant, palo e robore depacto fieri jubent : ita fore ne innascantur his scr-

15 pentes. Fimum miscere terrae, plurimum refert Favonio flante, ac 3 Luna sitiente. Id ple-rique prave intelligunt a Favonii ortu faciendum, 4 ac Februario mense tantum: cum idpleraque sata aliis postulent mensibus. Quocumque tempore facere libeat, curandum utab occasu aequinoctali flante vento fiat , 5 Lunaque decrescente 6 ac sicca. Mirum in mo-dum augetur ubertas effectusque ejus observatione tali.

GAP- X. 20 I X. Abunde praedicta ratione cadi ac terra, nunc de his arboribus dicimus, qua curahominum atque arte proveniunt. 1 Nec pauciora prope sunt genera: tam benigne naturagratiam retulimus . 2 Aut enim semine proveniunt, aut plantis radicis, aut propagine,aut avulsione, aut surculo, 3 aut insito ct consecto arboris trunco. 4 Nam folia palmarum

N O T M.

17. Siliquttur. ] Priusquam siliquas faciat.

2,8. Etiam ubi. ] Colum, lib. z. cap. 15. Nec ignoro quod-dum esse ruris genus , in quo neque pecora , neque avis haberipojfint: attamen inertes est ruflici eo quoque loco defici flcrcore. Li-cet enim quamlibet frondem, licet e vepribus compili/qiie congestacolligere : licet filicem fine injuria vicini , etiam cum officio decide-re , permiscere cum purgamentis cortis.

z$. Calo. ] Dc re ruit. cap. 37- pag. 3z. Stercus u:\de fa-ctas : Stramenta , lupinum , paleas , frondem iligneam, querneam.Ex segeti vellito ebulum , cicutam > C 7 * circum fit lici a herbam altam ,.ulvamque : eam /ubsternito ovibus , bubusque frondem putidam.Ita libri omnes , etiam Pliniani MS S. non putridam.

30. Fabalia. ] Stipulje fabales.

3 I. Ctnea si. ] Cato , cap. 37. pag. 31. Cinea fi macra erit,sarmenta sua concidito minute, CP* ibidem inarato , aut infodito.

32. Itemque ubi. ] Cato, cap. 30. pag. 1 8 Cbi sementimfatlurus eris , ibi oves deleilato. Apud Catonem alii legunt dele-gato. Sententia liate est: oviarium septum , caulasque cam-pellres ibi statuito, uti simo locum stercorent. Fimum Lati-ni Lmmen appellant, ut iaserius dicturi fumus, lib. 18.sect. 40.

S.stl. VII. I. Segetem. ] Cato, cap. 37. pag. 3 z. Que sege-tem stercorent fruges. Lupinum , faba , vicia. Et paulo ance: Ci-cer , quod vellitur , CJ" quod salsum est, eo malum. Hordeum , se-num Gractim , ervum , hac omnia segetem exurunt , Qr omnia qu.evelluntur. Nucleos in segetem ne indideris. A Catone & Plinioliat & Saserna apud Colum, lib. z. dc ruit. cap. 14. pag.*>»•

z. Firgilius. ] Libro z. Georg. v. 77.

Crit enim lini campum figes, urit avena,

Crnnt Lethao perfusa papavera somno.

Vide & Colum, loc. cit. pag. 70.

Sett, VIII. I. Fimeta ] Varro lib. de re ruft. cap. 38.Sterquilinium secundum villam facere oportet .... In eo fi mmedio robustea aliqua materia sit depafla , negant serpentem nas-ci. Colum, lib. z. cap. 15. Licet depressa fosia , qualem ster-cori reponendo primo volumine fieri pracepimus , cinerem , cie-tmmque cloacarum , C7" culmos , ceteraquc qu.e everruntur , 1» u-num congerere. Sed eodem medio loco robusteam materiam defige-re convenit: namque ea res fierpentum noxiam latere m stercore pro-hibet.

z. Et qui humorem. ] Proditum illud & a Columella , lib.I. cap. 6. Sterquilinia quoque duo sint: unum quod nova purga-menta recipiat , HtF in annum conservet: alterum , ex quo veteravehantur. Sed utrumque more piscinarum devexum leni clivo , ep-exflrullum , pavitumque Johtm habeat, ne humorem transmittant.Plurimum enim refert non adficcaio succo fimum vires continere ,£>* affiduo macerari liquore : ut fi qua interjefla sint stramentis autpaleis,/pinarum vel graminum femina intereant , nec in atrum ex-portata segetes herbidas reddant. Ideoque periti rustici quidquid ovi-libus stabulisque conversum progefierunt, superpositis virgeis crati-bus tegunt, nec arescere ventis sinunt, aut Solis incursu patiunturexuri.

3. Luna sitiente. ] Hoc est , sicca , ut Plinius ipse ait, hac

sect. & 14. sive , rton imbrifera. Nugantur qui sitientem, autsiccam dici autumant, Tumebunt iecuti, quod Lunant aquisali, sive fluvialibus, sive marinis Stoici putarent: sitire , cumexpers luminis foret: udam, cum plena elfet: uti nos sic-cum pro ibbrio, pro ebrio madidum dicimus. Apud Cato-nem hodie non fitteme , sed silente legit ur : tamen sitiente ex-hibent Pliniani M S S omnes. Catonis verba sunt, cap. 19.

pag. Z8. Stercus sic dividito... . quartam partem in pratum refir-vato : idque tum maxime opus erit, ubi Favonius flabit evehitoLuna silenti, pro sitienti. Itaque sitiente Luna eodem signisica-tu dici nunc a Plinio palam est, quo iple prius ,lib. 13.sect. 7. anno sitienti dixit: & quo Columella, lib. z. cap. 8.sitienti filo, & sicco filo, hoc est, imbrium experte.

4. Ac Februario. ] Columella’ hac oratio est, lib. 2. cap.18. Sed in totum curandum est , ut secundum Favonii exortum,mense Februario , circa Idus , immixtis feminibus feni , macrioraloca , Cf utique celßora stercorentur.

5. Lunaque decrescente. ] Sic Gcopon. Auctor,lib. z. cap.V’ l ,a S- 5 . 9 - & Columella, lib. z. cap. i L. Item Palladius 111Februario, tit. zo.

6. Ac sicca. ] Hoc est, minime pluvia, ut diximus. Ususea voce Propertius, lib.' z. Lieg. 17.

Nec licet in triviis sicca requie/cere Lima.

Et Eleg. z8.

Incipit O* ficco fervere terra Cane.

Ubi Sirio exardescente carere pluviis xstatem haud obscuresignificat: sive , ut Tibullus ait, lib. 1. Eleg. 4.

/F.stivi tempora sicca Canis.

Sefl. IX. 1. Nec pauciora. ] Nec pauciora serendi generaars hominum & cura invenit, quam natura : qua tribus mo-dis arbores edit, ut diximus lib. 16. sect. 58. Sponte , autlemine, aut radice : femine , inquam, fortuito labente exarbore, non facta ex arte & industria seminatione. Sic na-tura paria retulimus.

z. Aut enim femine. ] Modos sex enumerat, quibus arbo-res per artem proveniant: hos & Virgilius fere recenset,lib. z, Georg. v. 'z;. Theophrastus Plinio consentit, lib. z.bist. i.c. 1. Seminationem, z. Plantarum cum radice transla-tionem e seminario in alium locum; lninc modum Theo-phrastus V-?- plCut vocat: plantas radicum Galli, du Plant.3. Propagationem , qux prxsertim in vitibus nota est , Pro-vigner, Faire des Provtns. 4. Avulsionem, qua stolones, /esrejettons, una cum fibris & radiculis e stirpe aut corporearboris abscinduntur, & sulcis seu scrobibus mandantur:quod in arboribus ferme' omnibus usurpatur. 5. Surculum,sive taleam e cacumine rami amputatam, qux infossa sineradice crescit ac virescit: vulgo planter des cions. 6. Insitio-nem , cum surculus unius arboris alteri immittitur ; quxquasi in ejus naturam transit: enter.

3. Aut insito, confisio. ] Hoc est, insitione, qux fitetiam secto ac sisto arboris summo trunco, quo vel unusvel plures surculi in fiisuram inserantur. Enter en sente. Vi-de Notas & Einend, num. VI 11 .

4. Nam folia. ] Vix credit Theophrastus iis qui etiam c

apud