6o C. PLINII NATUR. HISTOR.

rius dicitur, altitudine pedum trium, pari latitudine, & eo amplius, 11 circa positas>pedes terni undique e solido adaggerantur. Arulas id vocant in Campania. 13 Intervallaex loci natura sumuntur. 14 Rariores serendas in campettribus convenit. Populos & fraxi-nos , quia festinantius germinant, disponi quoque maturius convenit, hoc est, ab Idibus$ Febr. plantis & iptas nascentes. In disponendis arboribus - arbustisque ac vineis, 15 quin-cunciaiis ordinum ratio vulgata & necestaria , 15 non perstatu modo utilis, verum dcaspectu grata, quoquo modo intueare, in ordinem se porrigente versu. 17 Populis eademratio semine , qua ulmos serendi : transferendi quoque e seminariis eadem 6c silvis.

XV 1. 1 Ante omnia igitur in similem transferri terram, aut meliorem oportet. 1 Necjo e tepidis aut praecocibus in frigidos aut serotinos situs, ut neque ex his in illos. Pr&fode-re lcrobes ante ( si fieri pollet ) tanto prius, donec pingui cespite obducantur. 3 Magoante annum jubet, ut Solem pluviasque combibant: aut Ii id conditio largita non sit,ignes in medio fieri ante menses duos, nec nisi post imbres in his feri. Alcitudinem eo-rum in argilloso , aut duro solo, trium cubitorum este in quamque partem: 4 In pro-li nis palmo amplius: & ubique 5 caminata tollura ore comprellioresint. a Nigra vero terraduo cubita, & palmum, quadratis angulis. Eadem mensura Graxi auctores consentiunt,non alsiores 6 quino semipede este debere, nec latiores duobus pedibus. 7 Nusquam ve-ro sesquipede minus altos, 8 quoniam in humido solo ad vicina aquae perveniat.

9 Cato : Si locus aquosus sit, inquit, latos b pedes ternos in faucibus , imofque palmum20 & pedem, altitudine quatuor pedum : IO eos lapide consterni, aut 11 non sit, perticis salignisviridibus: si neque ea: sint, larmentis: 11 ita ut in altitudinem semipedem trahantur. No-bis adjiciendum videtur ex praedicta arborum natura, ut altius demittantur ea qua: sum-ma tellure gaudent, tamquam fraxinus, olea. Hxc & similia quaternos pedes oportetdemitti. Ceteris lat est, si altitudinis pedes ternos effecerint. 1Z Excide, inquit, radicem2 Z istam, Papirius Cursor Imperator, ad terrorem Prxneilinorum Praetoris. Destringi secu-res juffit. 13 Est innoxium abradi partes, quae se nudaverint. 14 Testas, aliqui lapides ro-tundos subjici malunt, 15 qui & contineant humorem , & transmittant: c non item pla-nos facere, & a terreno arcere radicem existimantes. Glarea substrata inter utramque sen-tentiam fuerit. ,

Interpretatio.

a Nigra. ] Vbi vero terra nigra suerit,//« frohes fient alti te , in ima palmum & pedem,cubita duo, & palmum, & erunt quadrati. c Non item. ] Existimant enim planos lapides non idera

b Pede s. ] Lati sint scrobes ternos pedes in summa sui par- pradlare : ac freieren arcere radicem, ne terra; adhterelcat.

N O T /E.

fh!a eiusdem altitudinis , qui arbores recipiant > pr.tparandi.

12. Circa positas. ] Circa arbores novistime translatas, ter-ra adaggeratur e vicino solo, atque sulco. Hunc aggeremCampani arulam vocant, quasi brevem humilemque aram.

13. Intervalla. ] Arborum inter (e distantia.

14. Rariores. ] Laxius ferenda:. Vide Notas & Emendat,num. X I.

I s. Quincunciaiis. ] Quicuncialis figura, sive quincunx, itadicebatur a figura quinti numeri V , quam singuli trianguliexprimunt: fmtquc maxime commendata in disponendis ar-boribus , ab antiquis rei rustica: magiilris. Un echiquier.

Quincunx.

OOO OO

OOO O

o o o 00

OOO

o

o 00 00

16. Non perflatu. ] Ventorum flatui admittendo aptior.

17. Populis eadem. ] Forte legendum Opulis, ex Colum,lib. 5. cap. 5. Populi enim aut nullum aut raristinic femenferunt. Vitem vero maxime opulus videtur alere, deindeulmus , post etiam fraxinus , inquit Colum.

Sefl. XVI. I. Ante omnia. ] Columella, lib. de arbor, cap.20. & lib. j. cap. 9. Virgilius quoque, lib. 2. Georg. veri'.265. & Geopon. Auctor, lib. 2. cap. 4 6. pag. 81.

2. Nec e tepidis. ] Uti fere neque homini ex salubri loco ingravem, neque gravi in salubrem tranßtus fatis lutus est , inquitCelsus, lib. 1. cap. 3.

3. Mago ante annum. ] Et Columella, lib. 5". cap. 10. &lib. de alboribus , cap. 19. Ante annum, quam pomaria disto-nere voles, scrobes fodito: ita Sole pluviaque macerabuntur ; c ? quodposueris, ato comprehendet. Sed fi quo anno scrobes feceris , etiamfemina ponere Voles , minimum ante duos menses , fodito scrobes, po-stea stramentis eos completo & incendito.

4. In pronis. ] In locis declivibus, vide Notas Sc Emend.num. XII.

Caminata. ] In modum fornacis, fornicisve arcuata fos-sura , angusto ore, latiore fundo, Columella, lib. cap. 10.Scrobs clibano fiwibs stat . cujus imum summo patentius est , ut la-

xius radices vagentur , ac minus frigoris hieme , minusqne astatevaporis per augustum os penetret : etiam ut clivosis locis terra , qu<ein eum congesta est, a pluviis non abluatur, (st\ix totidem fereverbis repetit, lib. de arbor, cap. 19. Plinius supra, fect. 4.Puteis ore angnflatts Mtusjp*ttitmte vena.

6 . Qytno semipede. ] Hoc est , duobus integris pedibus,& iemiste. Vide Notas & Emend. num. XIII.

7. Nusquam vero. J vide Notas & Einend, num. XI V.

8. Quoniam in humido. ] Si nempe ultra sesquipedem fo-dias. Vide Notas & Emend. num. X V.

9. Cato. ] Cap. 43. pag. 37. cui titulus est: Pttes Cr ole.e,quomodo infodiantur. Sulcos, ji locus aquosus erit , alveatos este opor-tet , latos summos pedes tres, altos pedes quatuor , infimum latum pe-dem unum & palmum. Eos lapide consternito. Si lapis non erit , per-ticis salignas viridibus quoquoversus collutis consternito. St pertic*non erit,sarmentis colligatis itidem facito.

10. Eos lapide consterni. ] Ut at] 11.e pluvia; ibi recepta?»detentsque , temporibus siccis refrigeranda: arbori suffice-re poslint: atque obeam causiun alu sarmenta substernunt.&c. Ita Tbeophr. lib. 3. de causis,cap. 5. pag. 168. & 2 69.

11. Ita ut in altitudinem. ] Ita ut lanncnta semipedis al-titudine exstent. Hoc illud est quod ait Columella, lib. dcarboribus , cap. 20. Cum femina depones , dextra ac finißra sin-gulis , usque 1» imum scrobem, fasciculos sarmentorum brachii hu-mani crajftkdine deponito : ita ut supra terram paululum exstent rper quos astate parvo labore aquam radicibus subministres.

12. Excide. ] Aurei. Victor, lib. dc Viris illnstr. cap. 31.L. Papirius Cursor a velocitate .... comis & jocorum ßudiofus ,cum Prxnestinum Prat orem graviffime tncrepuißet : Expedi , inquit ,liilor , secures. Et cum eum metu mortis attonitum vidi fiet, incom-modam ambulantibus radicem excidi jusit. Refert idem Livius,lib. 9. pag. 157.

13. Eß innoxium. ] Sabintcllige , est nempe innoxium ra-dices excidere, qua; fe terra nudaverint. Hoc & Theophr.lib. 3. de causis , cap. X 1. p. 27;. In aliquibus M S S. adradi.

14. Testas, aliqui lapides, st Vide Notas & Emendationes,num. XVI.

15. Qui cr contineant.'] Qui & quantum fatis est, conti-neant : & quod abupdat, lente transmittant.