LIBER. DECIMUS OCTAVUS. *>7

tantius , 53 quo a opera: nobis major, quam famcc, gratia expetitur. Quippe sermo circarura est - agrestesque ustis; sed quibus vita honosque apud priscos maximus fuerit.

II. 1 Arvorum lacerdotcs Romulus inprimis instituit, seque duodecimum fratrem CAPUT II»appellavit inter illos , ab Acca Laurentia nutrice sua genitos, spicea corona, quae vittaalba colligaretur, in sticerdotio eis pro religiosistimo insigni data, quae prima apud Roma- 5nos fuit corona: honolque is 1 non nisi vita finitur : & exsules etiam captosque comitatur.

3 Bina tunc jugera populo Romano tatis erant, nullique 4 majorem modum attribuit:quo servos paulo ante principis Neronis, contemptis hujus spatii viridariis, piscinas juvathabere majores: gratumque, fi non aliquem & culinas. Numa instituit Deos fruge co-lere , & 5 mola lalla supplicare: atque ( ut auctor est Hemina ) far torrere, 4 quoniamtostum cibo lalubrius esset. Id uno modo consecutum, statuendo non este purum adrena divinam, nili tostum. Is & 7 Fornacalia instituit fiarris torrendi ferias, & 8 «equereligiosas terminis agrorum. Flos, enim Deos tunc maxime noverant: 9 Sejamque a fe-rendo, Segestam a tegetibus appellabant: quarum simulacra '° in Circo videmus. 11 Ter-tiam ex his nominare sub tecto religio est. 11 Ac ne degustabant quidem novas fruges *Saut vina, antequam lacerdotcs primitias libastent.

III' Jugum vocabatur, quod uno jugo boum in die exarari pollet. Actus, in CAPUT ID.quo boves agerentur cum aratro, uno impetu justo. Hic erat c x x. pedum: duplica-tufque 2 in longitudinem jugerum faciebat. Dona amplissima Imperatorum ac fortiumcivium , quantum quis uno die plurimum circumaravisset. 1 Item quartarii fartis, aut 20heminae, conterente populo. Cognomina etiam prima inde: 4 Pilumni, qui pilum pis-trinis invenerat: Pisonis, a pisendo. 5 Jam Fabiorum, Lentulorum, Ciceronum, ut

Interpretatio.

* Opere. ] Operam militer collocutam, quam famam avidius quxfitam, gratulari nobis homines malumus.

NOTL.

i ;. Qm opera. Huc referenda Livii castigatio , qUX exstatin praifat. ad Titum.. Profittor mirari me T. Livium .. . • fic or-sam : fatis jam sibi gloria quxfitu m. . .. Majus meritum eflet , ope-ris amore , non animi edufa perseverasse , &c.

.fest. II. I. Arvorum. ] Gellius , lib. 6 . cap. 7. pag. 377.Sabinus Masurius in primo Memorialium , Aceam Laurentiam Ro-muli nutricem fuisse dicit. Ea , inquit , mulier , ex duodecim fiaismaribus nimm morte amißt. In illius locum Romulus Acca Lauren-tia se se ßlium dediti seque C? ceteros eius filios Fratres Arvales ap-pellavit. Ex eo tempore collegium mansit Fratrum Arvalium nume-r » duodecim , cujus sacerdotii insigne est spicea corona , alba in-Varro , lib. 4. de ling. Lar. pag. 23. Frvtira Arvales dtlhsunt , cjtii sacra publica faciunt propterea ut fruges ferant arva.Inde Lestu< Ambarvales hosttx appellabantur , qux pro arvis c,miohus fratribus sacrificabantur.

. -■ Nonnisi vita. ] Sic Auguratus, Pontificale saccrdo-tlllr u, perpetua fuere munera, nec nili cum vita eripi po-tuerunt. Vide Sueton. in Augusto , cap. 31. & Scnec. lib. 1uc Clemcnt. cap. 10. Sic in Gallia; magistratibus iumniisCancellarii disnitas. & alia: quaidam ea donata: prairogativa sunt.

3. B»;?d tunc jugera. ] Varro, lib. 1. de re ruft. cap. 10Antiquus nofler ager ante bellum Punicum pendebat bina jugerajfuod a Romulo primum divisa dicebantur viriiim , 8tC.

4 - Maiorem modum. ] Majorem mensuram•• modus enine a g r i dicitur mensura. Horatius , lib. 1. Satyr.

Hoc erat in votis: modus agri non ita magnus,

i , sfa. ] Far sale mixtum id suit, ut docet Ovid

Ub. l.Fastor.verf ng.

Chi» Cereale sacerdos_ ■ libum , mixtaaue farra sali.

6 . Quoniam tostum.} Ovidius lib. z. Fast. vers. far.

Ffibus admoniti flammis torrenda dedere , &c.

. 7 - Fornacalia. ] Festus : Fornacalia , fert* institui* fuM far*‘s torrendi gratia ■. quod ad fornacem 1 que in pistrinis erat, fitcrifictum fieri solebat. Fornacalia fitera erant , cum far tn sornacul.»nebant. Excogitata simul Fornace Dea, quod in fornaci

s Decarentur farra re este torreri. Ovidius, loc. cit. vci'U 5 - 5 -

est Fornax : Uti Fornace coloniOrant , ut fruges temperet illa fi >as ’

Curio legitimis nunc Fornacalia verbisMaximus indicit , &C.

Non erant hae seria; stata:, sed indictttia:. .

8. &<i»e religiosas. ] Ferias alteras notat, TcrmmaLak«llata, a Deo agrorum Termino. Ovid. loc. cit. vers. 6X oX ubi transerit 1 Jolilo celebretur honoreSeparat indicio qiti Deus arva suo.

Termine , sive lapis , si ve ds defoßiis in agro

Stipes 1 ab antiquis tn quoque numen habcSiTe duo diversa domini de parte coronant i

Tom. 11.

Biitaque ferta tibi, binaqne liba ferunt , &i.Februario mense Terminalia peragebantur.

9. Sejamque. ] Ita libri omnes , recte. August, lib. 4. deCivit. Cap. 8. Sala frumenta , quamiin sub terra ejjent , pr.eposi-tam voluerunt habere 'Dea n Sejam : cum vero jam super terramejjent, Ü* jegelem facerent, Deam Sejeliam ; frumentis vero coi -ledis atque reconditis ut tuto servarentur , Deam Tutelinam pr.cpo*fuerunt. At in nummo Salon inae Augusta: inscripto ,BIAESEGETIAE, cave hanc Deam Segestam pingi putes. Ge-nius civitatis stat manibus expansis intra triumphalem ar-cum , sed absque Iunx crescentis effigie, quam Tnstanusaddidit jtomo 111. pag. 10;. Sententia enuu illius tituli ha:cest : Decuriones Edu* August* E dicio Senatus Egnatio Q.dhtnoE.gregiis Triumphis Insignem ArcumErexere. Nummus est ar-genteus , m Museo nostro.

1 o. In Circo. ] In Circo maximo , regione Urbis undecima.

xi. Tertiam. ] Segestam , qua: ex Diis proxime appella-tis tertium locum obtinet, nempe post Deum agrorum Ter-minum , Sejamque. Vide Notas & Einend, num. 1 .

it. Ac ne degnftabaitt. ] Sic etiam Censorinus in praTat»Tibullus, lib. t. Eleg. 1.

Et quodcnmqtte mihi pomum novus educat annus ,

Libatum agricol* ponitur ante Veo.

SVct.III. 1. Jugum vocabatur.] Hxc etiam Varro prodiditVide Notas & Einend, num. 1 1 . Aliud jugum, aliud juge-rum est. Jugum hodie Arverni vocant, i oug de terre.

z. In longitudinem.'} Ergo duo achn , inquit Columella, lib.3. cap. I. jugerum efficiunt longitudine pedum CCXL. latitudi-ne pedum C X X. Calli semijugerum arepennem vocant, Bartici

quoque, teste Isidoro,tib. 15.cap. 15. Nunc vero quod Gal-lis jugerum dicitur , perticis centum constat: pertica; singu-la: pedibus octo & decem : jugerum igitur , pedum estM 1 ) C C C. Fn arpent. Sed varia est in Galliis pro regionumdiversitate arpenti mensura : qua de re Du - Cangium inGloilano consule, verbo Arapennis. Nora;, qua; vulgo Tiro-nis dicuntur, pag. 163. Jugerum. Aripenms. JuCtus , forte proAt Itis.

3. Item quartarii. ] Fuit quartarius congii quarta pars : utisexta, sextarius, De congio lib. 14 fect. iy. De hemina, Lb.21. lect. 109.

4. Pilumni. ] De co Servius, initio libri 9 Ancid. Pilum -nus 1 inquit, pinsendi frumenti usum invenit: unde a pastoribus co *tilur. Ab ipso etiam pilum dicitur.

5. Jam Fabiorum. ] Ergo a fabis serendis Fabiorum , a len-tibus Lentulorum , leu L-ntinomm , ut M S S- habent: Cice-ronum , a cicere , non quidem quod in vultu gereret, ut vul-gus existimat, sed quod in agro optime sereret gentis ejusauctor , cognomen inventum. At Fabatorum quoque nometla fabis quia FABA T I. legitur in nummo vetere apud Pa-tin. in Roscia gente , pag. 242. deductum este , vulgo , sedlallo creditur.

N