io6 C. PLINII NATUR. HISTOR.

caules sparguntur in terram, Ii non habeant adminiculum, ut pisorum. Quod si nonhabuere, deteriora fiunt. 33 Leguminum unicaulis faba sola, unus <$c lupinis: ceteris 3+ ra-mosus ptLtenui lurculo: omnibus vero fistulosus.

Folium qutedam ab radice mittunt, quxdam a cacumine. Frumentum vero, & hor-5 deum, 35 viciaque, & quidquid in stipula est, in cacumine unum folium habet. Sed hor-deo scabra sunt, ceteris lxvia. Multiplicia contra faba:, ciceri, piso. 35 Frumentis foliumarundinaceum, faba: rotundum, Sc magna: leguminum parti. Longiora 37 ervilia:, & pi-so. 38 Fafeolis venosa: 39 lelamcc, Sc irioni langumea. Cadunt folia lupino tantum, & pa-paveri. 40 Legumina diutius florent, & ex his ervum ac cicer : sed diutissime taba u.ue diebus. 41 Non autem singuli lcapi tamdiu, quoniam alio delinente alius incipit: nectota leges, licut frumenti, pariter. 41 Siliquantur vero omnia diversis diebus, & ab imaprimum parte, paulatim flore fubeunte.

6 . 43 Frumenta, cum defloruere, crassescunt, maturanturque cum plurimum diebusquadraginta: item taba: paucissimis cicer. 44 Id enim a semente diebus x l. perficitur.1 5 4S Milium, & panicum, < 5 c lelama, & omnia aestiva, x l. diebus maturantur a flore,magna terra: cxlique differentia. In yEgypto enim hordeum sexto a latu mense, frumen-ta septimo metuntur. 4<S In Hellade, hordeum. In Peloponneso octavo, & frumentaetiamnum tardius. a Grana in stipula crinito textu spicantur. In faba leguminibusque, al-ternis lateribus siliquantur. 47 Fortiora ad hiemes frumenta, legumina in cibo.

2 0 7- Tunica: frumento plures. Hordeum maxime nudum, 48 & arinca, sed praecipue

avena. Calamus altior frumento, quam hordeo. Arista mordacior hordeo. In area exterun-tur triticum , & siligo, & hordeum. Sic & 49 feruntur pura, qualiter moluntur, quia tostanon sunt. E diverso far, milium, panicum purgari, nisi tosta, non possunt. 50 Itaquehaec cum luis folliculis feruntur cruda. Et lar in vaginulis suis servant ad latus, atque non2 z torrent.

X I. Levissimum ex his hordeum, 1 raro excedit x v. libras, < 5 c faba x x i i. Pon-derosius far, magifque etiamnum triticum. 1 Far in TEgypto ex olyra conficitur. 3 Tertiumgenus spicae hoc ibi est. Gallice quoque suum genus lartis dedere: quod illic 4 bracemvocant, apud nos s sandalam, nitidissimi grani. Et alia differentia est, quod fere quater-zo nis libris plus reddit panis, quam lar aliud. Populum Romanum farre tantum e frumentoc c c. annis usum, Verrius tradit.

XII. i. Tritici genera plura, quae fecere gentes. 1 Italico nullum equidem compara-

Interpretatio.

a Grana. ] Grana in st pulis spica continentur qua subtili- do dextro latere, modo Levo, siliqua femina continentur.ter texitur , delinitote in crinem. In faba & leguminibus , mo-

NoTi.

HZ. Leguminum unicaulis. ] De faba Grteca loquitur, seuLatina : ei enim quam nos fabam vulgo dicimus, caulemnon unum ex singulari radice erumpere, ut unicum lupi-no , experientia commonstrat.

34. Ramosus. ] Ceteris , inquit, caulis in ramos spargiturligno praetenui, sed eodem instar fistula; concavo.

35. Vtciaque. ] Vide Notas & Einend, mim. VI.

3 6. Frumentis. ] Theophr. lib. 8. bist. cap. z.

37. Ervilia. ] Ervilia Grascis «;gp©-est, piiunl minus est.Nostris, des Pois. De majore piso, Dodoimis pag. jii. deminore , pag. 312.

3 8. FufeolisT ] In M S S. rectius ph.isiolis. De his egimuslib. 16. 1'ect. jii.

3y. Sesam, e. ] M S S. ubique, sefim« : Graci tamenvocant, nempe ut M aosaKtct* Massiliam Latini dixere, &Mtb , quem nos Mithridatem. Gallis , de la Jugeoline.Accurate pingitur a Dodonaio, loc. cit. cap. zz. pag. 51a.

40. Legumina diutius , Crc. ] Theophr. lib. 8. hili. cap. 2.

41. Non autem singuli. ] Theophr. lib. 8. bist cap. 2.

42. Siliquantur. ] Siliquas faciunt. Theophr. loc. cit. Ne-que ut frumenti , sic & fabarum lcapi singuli, aut leges inte-gra simul floret, sed particulatim.

43. Frumenta , cum. J Theophr. lib. 8. bist. cap. 3. Colu-mella , lib. z. cap. 12. pag. 67. Omne autem fi-umentum tar hor-deum, quidquid denique non duplici semine est , spicam a tertioad quartum nodum emittis. & cum totam edidit, odo diel/ns de-florescit , ac deinde grandescit diebus quadraginta , quibus faß flo-rem ad maturitatem dezienit. Rursus qu<e duphei femine sunt , ut fa-ba , pisum , lenticula, diebus quadraginta florent , stmulquegran-descunt.

44. Id enim. ] Theophr loc. cit.

4;. Milium, <?c. 1 Theophr loc. cit.

46. In Hellade hordeum. ] Hoc est , septimo mense meti-tur. Theophr. Hofe) j ci ry ißh'fiv • afei -T» 'LK.deu , x*/.-

w.

47. Fortiora. ] Theophr. loc. cit. Validiora, Inquit, i%vcontra hiemem, castique mutationes varias, frumen-tacea iimt, 7» untief. Legumina vero in cibis valentioraputantur, -sST j rij» tfotpnv , m gtfye », Vide Celsum , lib.2. cap. 18. Ex leguminibus valentior rapa , tiapique , O' omnesbulbi , Zy'c. Locum consule.

48. Et arinca. ] Dicetur de ea, sect. 20.

4P. Seruntur pura. ] Sine suis folliculis.

;o. Itaque hac. J In primis far, sive adoreum, quod insiccis luimidisque locis leri Columella ait, lib. 2. cap. 8. quo-niam folliculum , quo continetur, firmum C7 4 durabilem adversuslongioris temporis humorem habet.

Sed. XI. I. Raro excedit. ] In singulos nimirum modis.

2. Far... .ex olyra. Far cibus hoc loco est , non, uti ac-ceptum est hactenus, singulare aliquod frumenti genus. Fare frumento Plinius mox agnoscit, hoc est, ex iis frumentigeneribus qua' commemoravit initio sup. sect. Far ex olyra,nunc etiam in i£gypto. Far ex hordeo > Palladius, lib. 1. tit.2<?. de phasianis. Modum-conficiendi fanis docet Archige-nes apud Actium, form. q. cap. 43. pag. 124.

z. Tertium 1renus. ] Post triticum , hordeumque.

4. Bracem vocant. ] Ita M S S. R. Colb. Th. Chiffl. non utediti, brance. Le ble blanc de Dauphine. Vide Nie. Chorier , lib.i. luit Delph. pag. 34.

. 3. Sandalam. ] Sic M S S. Colb. Th. aliique Libri vulgati,Sandalam. Sandalium Charta Rogerii Regis Sicilix, an. 1137.apud Ughellum , tom. 7. pag. 564.

Sed. X L I. I. Italico. ] Insignis propterea liberalitas Augu-storum fuit, cum triticum plebi Rom. erogarent. Ejusmodilargitionis mentionem faciunt nummi duo 111 primis eximii,prave hactenus intellecti. Prior est Pertinacis Augusti, al-ter Severi Alexandri Caesaris. Prior est argenteus in The-sauro Regio , a Seguino delineatus, pag. 124. primae editio-nis. IMI’. C AE S. r.HELV. 1’EHTIN. A v G. Capite lau-reato. Imperator C.esar Publius Helvius Pertinax Augustus ,.)(, Stat