,t 4 C. PLINII NATUR. HISTOR.

utroque latere Consulari, quae a Puteolis, & quae a Cumis Capuam ducit.

2 . 9 Alica 10 sit e zea, quam femen appellavimus. Tunditur granum ejus 11 in pilanea: ne lapidis duritia conterat. Nobilius, ut notum esi, pilo, vinctorum poenali opera.13 Primori inest pyxis ferrea. Excultis inde tunicis, iterum iildem armamentis nudata I+ con-ciditur medulla. " Ita siunt alicae tria genera: minimum, ac secundarium:

io

15

20

Caput xii.25

grandilsimuna

vero 14 aphaerema appellant. Nondum habent candorem suum quo praecellunt: jam tarnestAlexandrinae praeferuntur. Postea ( mirum dictu ) admiscetur creta, quae 17 transit in cor-pus , coloremque ,& teneritatem affert. Invenitur haec inter Puteolos & Neapolim, in coi!®13 Leucogxo appellaro. Exstatque Divi Augusti decretum, quo 19 annua vicena milliaNeapolitanis pro eo numerari juffit c fisco suo, coloniam deducens Capuam. Adjecitqu®causam afferendi, quoniam negalient Campani alicam confici 20 sine eo metallo poli®»In eodem repetitur & sulphur: emicantque 21 fontes Oraxi oculorum claritati» & vulne-rum mcdecina:, dentiumque firmitati.

z. 22 Alica adulterina fit maxime quidem e zea, qute in Africa degenerat. Latioresejus spica:, nigrioresque, & brevi stipula. Pisunt cum arena, & sic quoque difficulter de-terunt utriculos, 23 fitque dimidia nudi mensura. Posteaque 24 gypsi pars quarta inspargi'tur: atque 25 ut cohxsit, farinario cribro liibcernunt. Qua: in eo remansit, exceptitia ap-pellatur, & grandissima est. Rursus qua transit, arctiore cernitur, & secundaria vocatur.Item cribraria, qua simili modo in tertio remansit cribro angustissimo, 24 & tantum are-nas transmittente. Alia ratio ubique adulterandi. Ex tritico candidissima & grandissima eli-gunt grana, ac semicocta in ollis, postea arefaciunt Sole 27 ad initium, rurfufque leviteraspersa molis frangunt. Ex zea pulcrius , quam ex tritico, 28 fit granum, 29 quamvis ulalicae vitium lit. Candorem autem ei pro creta lactis incocti mixtura confert.

XXX. Sequitur natura leguminum, inter qua: maximus honos 1 fabae: quippe ex quatentatus sit etiam panis. 2 Lomentum appellatur farina ea, 3 aggravaturque pondus illa,& omni legumine. 4 Jam vero 6c pabulo venalis faba: multiplex usus omnium quadru-pedum generi, praecipue homini. 5 Frumento etiam miscetur apud plerasque gentes, Sc* maxime panico solida, ac 7 delicatius fracta. Quin & prisco ritu 8 fabacia suae religionis

Not£.

qv.e via gemina Consulari : quarum altera a Capua Puteo-los - altera Cumas ducebat. Plinium hoc loco carpit imme-rito Cluverius, lib. 4. Ital. antiq. cap. z.

9. dlic«. ] Alica Plinio genus sorbitionis ac pultis est,cujusmodi fere nos ex oryza conficimus.

10. Fit e ^ea, quam femen, ] Seist. 19. Zeam Strabonis far-rem efle Plinianum jam ante monuimus. Idem Strabo loc.

/ cit. fieri alicam e tritico ait in hoc ipso Campania: tractu,omni oryza potiorem : A iyo t ■msgatot eint t ii »' 0'

jotfptgr xpelTlat ät -rmsrr.s o'pdZ'H, Dioso. llb. z. cap. 118.C zea : O JV jAiTOf /Hli <Sx dl naXn fahr, s ^tufxxts

. &c.

11. In fila lignea. ] Pila , sive mortarium , u» mortier, vasconcavum , quo antiqui liccata frumenta pinsebant, ac con-tundebant. Cato, cap. 14. in rustico instrumento recenset,paululum latam pilam , ubi triticum pinsant, unam: fullonicamunam, Lt cap. 10. Pilam ligneam unam , fullonicam unam dixe-rat. Marcellus Empir. cap. 2 6. ad calculosos : Hoc medica-mentum , inquit > tunditur vel componitur in pila lignea , y piloligneo.

12. Ne lapidis. ] Ne duritia lapidea: piis, ferreique pilisatius in modum grana conterat: qus nunc latis est itacontundi, ut luis tunicis seu folliculis spolientur, solaquemedulla supersit, detritis utriculis.

1 Primori. ] In extrema pili ferrei parte.

14. Conciditur medulla. ] Non conteritur, ut farina , adIs vorem usque : sed in particulas quaternas quinalVe granasingula franguntur. Concasier.

1 y Ita .... tria genera. ] Infra , num. 3. quod in farina-rio primum cribro remansit, grandissimum est : quod ar-ctiore deinde cernitur, lecundarium vocatur: quod angu-stissimo , cribrarium ac minimum. Nunc vero grandissimumalies genus appellatur , quod leviter tusum est , cui excujsmodo sunt tunies .• secundarium, medulla ipla in crassio-res concisa partes : minimum , in tenuiores.

16. Aph.irem a. ] 'a , forte a cortice, seu tunicis

Zea: ablatis.

17. Transit in corpus. ] Nempe in corpus & naturam alies,cui colorem & teneritatem aftert. Sic in sine hujus sectio-nis , candorem alies conferre lactis incocti mixtura vicecreta: dicitur.

18. Ltucogeo. ] A terrs seu crets albedinc id ei collinomen. Hodie la Lumera. Vide Camill. Pellegr. in Campan.Felice, pag. 243. L 266.

i-?. Annua vicena. ] 111 M S S. annoadvicena. Forte annuaducena.

2 0. Sint eo metallo. ] Quidquid e terrs visceribus estodi-

tur, id metallum dicitur. Multa affert exempla Rofvvey-dus noster , ih Notis ad Paulinum , pag. 8;A.

21. Fontis Oraxi.] MSS. Araxi.

21. Alica adulterina.] Prorsos hunc alies conficiends mo-dum Geopon. auctor expressit, lib. 3. cap. 7. pag. 90. tit.

Xovdpa 7 nir,ois.

23. Fitque dimidia. ] Nudati tunicis suis grani mensori»dimidio minor est , quam erat circumvestiti.

24. Gypsi.] Tenuiliime cribrati. Geopon. auctor, loc. cit.

25. Vt cohxfit. ] Ubi cum farina probe permixta est, tXin imum vel uti corpus coiit.

16. Et tantum arenas. ] Admixtas scilicet, ut dictum estprius : Pisunt cum arena , Scc.

27. Ad initium.] M S S. Reg. Colb. ChifH. ad initum. Forte,ad motum.

28. Fit granum. ] Vel potius graneum, quod pultis velptifans genus e tritico suille videtur. Vide Notas & Einend,num. XI.

z 9- Quamvis id alica. ] Quamvis hsc sit alica inferiorisnots, niinufque nutriat.

SeCl.XXX 1 .Faba. ] Qus faba veterum suerit, haud itaest proclive statuere: Palam enim est non este eam quameo nomine vulgus indigitat, Feve: cui faleli nomen accom-modari verius censet Dodonsus, Pcmpt.4. lib. z - cap. jof-Certe Grscorum x-va/asi , Latinorumque fabam , & rotun-dam esse, & exigus molis, ex variis antiquorum testimo-mis perspicuum est : qus dos utraque a faba nostra vul-gari abeit.

2. Lomentum. ] Farina (ibicei epty/uttot aXtSbpot , xvjfit“tot , & eiXobpot.

' ,3. Aggravaturque pondus. ] Frumenti, vel panici, cui im-miscetur in panificio.

4. Jam vero y pabulo. ] Pellicerius conjiciebat in notissinceriorem forte lectionem fore : Jam vero y pabulo vena *lium , faba multiplex usus , &c. Nos vix alfcntitnur.

;. Frumento. ] Quem morem hodieque Allobroges te*nent, ut fiat solidior panis.

6. Et maxime panico. ] Vide qus diximus fest. 23.

7. Delicatius. ] Levius, moiliulque fracta , nec in tenuemomnino farinam.

8. Fabacia. ] A jactandis fabis deducta vox , ut suspica-ri quidem licet ex eo Varronis loco, lib. 1. de vita popu-li Kom. apud Nonium, cap. 2. pag. 513. Quibus temporii»!»inquit, in sacris fabam jaPlant noClu, ac dicunt se Lemures do'mo extra januam jacere. Fabacia pulte Carns Des , Jan*uxori, sacrificari solitum, Caloudis Juniis , quas fabaria*appellabant, auctor est Macrobius, sib. i. Satum, cap. »*'•