176 C. PLINII NATUR. HISTOR.

oleris - 4 & capite ipso exsilientis bulbi : 5 species summa in latitudine . 6 Ea contingis - ^in lactucis, cum coeperint colorem trahere , impolito levi pondere. Neque alii horreissiorum latitudo major. In binos pedes aliquando se pandunt, multum Sc soli natura con-ferente. Ha quidem in Circeienli agro amplissima proveniunt. ? Sunt qui betas Punic*5 malo florente optime feri existiment: transferri autem , cum quinque foliorum elfe coe-perint. 8 Mira disterentia, II vera est , candidis solvi alvos modice , nigris inhiberi. Dcum brassica corrumpatur in dolio vini lapor , odore bera foliis demersis restitui,

XL 1 . i. Olus caulesque , quibus nunc principatus hortorum , apud Grxcos in honore,fuisse non reperio. 1 Sed Cato brassica: miras canit laudes , quas in medendi loco redde-1° mus. 1 Genera ejus facit tria : unam extentis foliis caule magno: alteram crispo foh° ’quam 3 apianam vocat : tertiam minutis caulibus, lenem, teneram, minimeque probat-Brassica toto anno feritur, quoniam & toto secatur. Utilissime tamen ab xquinoctio au-tumni : 4 transfertur que , cum quinque foliorum est. 5 Cymas a prima sectione praestatproximo vere. Hic est quidam ipsorum caulium delicatior teneriorque cauliculus, 6 Api cl1IZ luxuriae, & per eum Druso Caelari fastiditus, non line castigatione Tiberii patris. Post <Tmam ex eadem brassica contingunt aestivi autumnalesque cauliculi, mox hiberni, iterumqu?cymx, nullo aque genere multifero, donec sua fertilitate consumatur. ? Tertia circa solft 1 'tium : ex qua li humidior locus est, astate : li siccior, autumno plantatur. Humor flmustque si defuere, major saporis gratia est: si abundavere, latior fertilitas. Fimum alimnun 120 maxime convenit.

2. Est hac quoque res inter opera ganea : quapropter non pigebit verbosius persequi.Pracipuus sit caulis sapore ac magnitudine, primum omnium li in repastinato seras : deinsi terram fugientes cauliculos feces, a terraque attollentes se proceritate luxuriola * exag-gerando aliam accumules, ita ne plus quam cacumen emineat. Tritianuin hoc genus vo-25 catur, bis computabili impendio, tadioque.

z. Cetera genera complura sunt. 9 Cumanum sessili folio , capite patulum. IO Arici-num altitudine non excelsius, folio numerosius, quam tenuius. Hoc utilissimum existima-tur , quia sub omnibus pane foliis fruticat cauliculis peculiaribus. 11 Pompeianum pro-cerius , caule ab radice tenui, intra folia crassescit. Rariora hac angustioraque : led tc*

Noti.

philus Siphnius medicus apud Athen: lib. 9. paß. 371.

S » Xlipw©- 75 oiutXiov <pqtm Jjyyhorip o» cimus xptjpt&q; ,

-tz Sf izrliKuriftv. Et laue Pliniani codices M SS. hoc locoinnocentiarum exhibent: sed nocemiorem legi sententia poscerevidetur.

4. Et cupite ipso. ] Radicis capite in quo e(t aliqua simili-tudo bulbi.

5. Species summn. ] In Priapeiis:

Nec hortus educat latas metus betas.

C. Ea continpt. ] Imposito lapillo latiore , aut testa fictili :quo pondusculo cohibitam betam in latum se distendere, can-doremque contrahere Sotion alleverat, in Geopon. lib. n.cap is.

7. Sunt cjiti httas. ] Columella, lib. XI. cap. 3. Beta florentiPunico malo femine obruitur , CE simul atque quinque foliorum efl ,ut brassica differtur aftate , fi riguus cfl hortus : at ß ficcancus, au-tumno , cum jam pluvite incefjbrint , disponi debebit.

8. Mira differentia. ] Habet quiddam simile Diphilus Siph-nius , loc. cit. cum ait, alvos candida beta magis solvi: ni-gra vehementius urinas cieri : dtixaixuinsot s 7» hauijv , ri5 fjtixm Kpj-TixaiTepav. Sed aperte Diocles Carystius apudcimidcm Athcn. lib. 3. pag. i ro. hoc discrimen agnoscit :betam candidam egestionem irritare : nigram , cohibere :

TtJrAov 71 XS.yfj CMx.pJ.oifi 7tztii v • 70 7 fitXav xtt^ixrajy eiytq

dxxgjitna;. Ita & Dioscondes, lib. z.cap. 14 9.

Seft. X L I. I. Sed Cato. ] Libro de re ruit. cap. 15 6. &I 5 7 -

1. Genera eius fuit. J Cap. Is6. pag. 83. Nunc uti cognos-cas naturam earum : prima efl Uvis , qua nominatur W« . gan-dibiis CE latis foliis , caule magno: validam hac habet naturam ,CE vim magnam habet. Altera cfl crispa . apiacon vocatur : hactfl natura CE aspectu bona : ad curationem validior efl quam quaßtpra scripta efl. Item efl tertia , ejua lenis vocatur , ( vet. cod.Meursii, & editio Aldi , qu.e xpg.fo.Zr , ) minutis caulibus, tene-ra, ( vet. cod. & Aid. tenuioribus foliis) £ 7 * acerrima omnium cfliß arum, tenui succo vehementiflima.

3. Apianam.] Ita Reg. cod. At Colb. Th. & Chiffl. Apia-cam. XtXmoetfif a Catone vocatur, cap. 157. ob similitu-dinem apii. Foliorum densitate & crispitudine hmc brassica:cum apio similitudo constat. Est Dodonati brallica sclinoi-

des, pag. 61 1. Chouxsrifeg.

4. Transfertur cum quinque. ] Colum, lib. xi. cap. 3. pag.385 • Brassten cum VI. foliorum erit, transferri debet , &c.

5. Cymas. ] Cyma: quidam sunt scaporum delicatiores , utPlinius ait , tencrioresque cauliculi. Namque ubi ;vermuntempus appetit, primo quoque foliorum pullulatu , prse-

clusis adhuc florum calycibus, quosdam quasi turiones oso 5subministrat, in quibus Horis primum , mox feminis sct llSconcluditur. Graici xon/aa quasi partum dicunt, teste Gaso'no , 1. 1. de alim. fac. c. 58 p. 36s. & contracte , duct*felici translatione a ventrem terentibus feminis ad biallicaM >qua: ineunte vere turgens succo , & plurimum cymosa su-bole gravida, cauliculos enititur. Cyma porro licet mulie-bri sexu frequentius soleat usurpari, nonnumquam senereneutro Cnecorum imitatione legitur , ut apud Columel-lam - carmine quod hortorum cultui nuncupavit , lib. i°-pag. 350.

F rigoribus caules, CE veri cymata mittit.

Tamen idem & cymam vocat, lib. xi. cap. 3. pag. 3 91 &lib. 11. cap. 7. pag. 416.

6 . Apicii. ] De eo diximus lib. 8. sect. 77. Est & alter Api-cius , cujus libri exstant, de obsoniis & condimentis , sive dearte coquinaria : cymas & coliculos condiendi modum is edo-cet , lib 3. cap. 9. De his Martialis quoque, lib. j. Epigr. 7 9 'inter coenae fercula:

Ponetur digitis tenendus unflis

Nigra cauliculus virens patella .

Algentem modo qui reliquit hortum.

7. Tertia circa. ] Nempe tertia cyma.

8. Exaggerando aliam.] Terram aggerando, ac circumsim-dendo.

9. Cumanum.] Brassicarum hrc genera, aliaque comme-morat Columella, lib. 10. qui de cultu hortorum agit, pag-350.

Qua pariunt veteres cefpofio litore Cuma,

Qua dulcis Pompeia palus vicina salinisHerculeis, vitreoque Siler qui defluit amni:

duri prabent cymosa flirpe Sabelli,

Et Turrilacns , C7" pomosi Tiberis arva ,

Brutia qua tellus , CE mater Aricia porri.

Et nostra xtas non pauciora quoque observat, forma vel co-lore dispari. In horto Regio amplius vicena notata a nobis-Cumanam brafficam, live rubram , a Dodonam delinearam ,pag. Fio. Galli vocant Cbou rouge.

10. Aricinum. ] Ab Aricino agro , de quo lib. 3. sect. 9.

11. Pompeianum.] A Pompeiis, Campania: oppido ,quo lib. 3. sect s>. uti ex Columella mox vidimus. Videturli.ee Dodonaio, pag. 613. brassica cauliflora , Cboux fleurs. Sedperegrina ha:c Itali* est : semenque optimum cauliflora: Aso-po Syrie oppido asportatur , diligenterque coli vult, aut apropria laude degenerat.

neritaS