IO
15
LIBER DECIMUS NONUS. >75
>s sopor isci i j quanquam omnes 9 somnum parere creduntur. Apud antiquos Italire hocji S eni 's carum fuit, 10 & ideo lactucae nomen adeptae. Purpuream maximae radicis ,
^ aeci lanam vocant. Rotundam vero ac minima radice, latis foliis , 12 astytida : qui-inque eunuchion , quoniam haec maxime refragetur 13 Veneri. 14 Est quidem natura1 11101 us refrigeratrix , & ideo aistate gratae stomacho fastidium auferunt , cibique appe-tia t >« n \/ aC ^ Unt ’ ^ 1VUS ceite Augustus lactuca conservatus IS in aegritudine fertur'pruden-Mufae medici, 17 cum prioris Camelii religio nimia eam negaret : in tantum re-Sai ^ commendatione, 14 ut servari etiam in alienos menses eas oxymelite repertum lit.an btiinem quoque augere creduntur. Est etiamnuin , qux vocatur caprina lactuca, 19 de1 a icemus inter medicas. Et ecce cum maxime coepit irrepere lativis admodum pro-a, qux Cilicia vocatur, folio Cappadocie , nili crispum latiusque eilet.t - . Neque ex eodem genere poliunt dici , neque ex alio 1 intubi, hiemis pa-
tiores , virufque praeferentes, sed caule non minus grati. Seruntur verno plantae co-111 ' u Mmo vere transferuntur. 2 Est & erraticum intubum , quod in iEgypto cichoriumUr Cant 1 3 C N° P^ LU ’ a alias. Inventum 4 omnes thyrsos, vel folia lactucarum, prorogarec J ei ® con ditos, ac recentes in patinis coquere.
Seruntur lactucx anno toto lactis & riguis, stercoratisque , binis mensibus inter femen,nio amt l ue 1 & maturitatem. Legitimum tamen, a bruma femen jacere, plantam Favo-transferre: aut femen Favonio , plantam xquinoctio verno.> Alba maxime hiemembi C JT .^ Llmoi 'C omnia hortensia gaudent, & stercore praecipue lactuca , & magis intu-alite- Ctlam ra ^^es illitas simo interest , 7 & repleri ablaquiiata humo. Quidam &
• ^ m P^tudinem augent: recisis, cum ad semipedem excreverint , fimoque suillo re-lltl Mitis. 8 Candorem verno putant contingere'iis dumtaxat qua sint seminis albi, sien a de litore a primo incremento congeratur in medias, atque increscentia folia contra
religentur.
ciunt^' ^ Cta hortensiorum levissima est. 1 Ejus quoque a colore duo geneta Graci fa*
. 1 _ ni grum , & candidius , quod praferunt, parcissimi seminis: appellantque Siculum,aut tlS * ille discrimine praferentes & lactucam. Nostri beta genera faciunt, vernum &piant 10 ] J a temporibus fatus, quanquam & Junio seritur. Transferuntur autem iniis ct; ^ t l UOt l ue j & oblini fimo radices luas, locumque similiter madidum amant. Usus 30p CUm lente ac faba , idemque qui oleris : & praecipuus , ut lenitas .exciretur acrimonia
n . Medici noccntiorem 3 quam olus, elfe judicavere. Quamobrem appositas non
1111 • degustare etiam religio est, ut validis potius in cibo sint. Gemina iis natura, &
20
2$
Nota
S- Somnum parere. J Diosc. lib. i. ca\’- ^- ter 3 dmo-vam , silvestremque lactucam uVv«-n*»v este P omo
net - Galenus lib. i. de alim. facult. v-H 1, 4°: f A ver sus viRi-
V lactucam vespere commanducatam tmde lib 1
fias remedio singulari prodit. . , c .- ,. xu bercnt ,
10. Et id« IucIul*. 3 Quod abundantia lactis e
inquit Pallad. lib. 2. in Januar, tit. J4-P8-44' . can i t in
11. Cacilianam,] Cacihi de nomine ditia e . L. nlo Punl-Hortulo Columella, pag. 351, ejus nimirum, qui 1
co bello Roma’ Consulatum geil t , anno 11 ls> y 11
" Afytiia,] Vide Notas & Emend. mmi- auctor cst
13. Veneni J Genitur* profluvium comiGalenus , loco mox citando. Vide & Marce ’
P a 8- 2l8 - , . . ... Galenus
14. Bfl quidem natura. J Diosc. lib. 2. eap. >
lib. 6 . de facult simpl medie, pag. I78.8taln- .. .. •
I; I» avn iuJ .— - ’ ' '
elfe ,
'«• ] Idcirco'lactuca Columella diatur ea
T u Tr,JI ? reUvH fc »?‘ s“stÜM morbi.
In Hortulo, pag. 3yi . isicidic in morbum eum Augustus,aiino V.C. DCCXxxi. ipso „„decimum , Calpurnio1 iioiaeCofl ut quidem Dio i>onir - ia, *7- »an. sit. & bue-t0n - in Aug. cap. 81.
16. “ '
tC 1 iP>o undecimum , c.aipunuo1 L)io ponit,lib. f 3. pag. ;i7- Lc Sue-bam ire cost m! ^ ‘^Antonius Musa , cui idcirco sta-
Ml| Jppst --II --‘wuiuj 1 UUI» J —---
- auctor est Tn. ’ )l n Xta signum Aisculapii plebs statuit.ius libis CT ] f lu ,l Augusto, cap. Exstat hu-He e 0 rursum ,C llLlba Vettomca , cum notis Humelbergii.urium dicemus lib. ztj.soct ,
Musam TJX' C s"'^"‘. H ^Horis medici , quo usus ante£mend. num. xViIj ssC ^ "omen videtur. Vide Notas &
loc. cit, Dei lLi^ Ur ’ a condiri solitas auctor est Diosc.1- Epigr. Uca: 113 mensis veterum Martialis , lib.
Claudere que canas last ur . ri 1 .
Dic mihi cur noni , '
19. De qua dicemus.^ Libro'' W ‘r a ^
XXXIV t r , 0 10 • sect. 14.
figaris, a Dodo'niopbii 111 ^ 13 ^ sitiv ^ f vc -
ltHsc vulgus appellat. De hoV^ f C * Uonum ho ^oc '-olumdla , iib. x 1 . cap z.
Eadem eft ratio etiam intybi , nisi quod hiemem magis ßißinet : ideo-que vel ßrigidis regionibus autumnofiripotest.
2. Esto* erraticum. ] Erratica dicuntur, quae sua sponte na-ta , omni humano cultu carent, nullaquc olitoris lege coer-cita , Lberc vagantur & errant.
3. De quo plura alias.] Libro io. sect. 29. & lib. 2 1. sect. y*.
4. Omnes thyrßos. ] Caules, qui in virgula: modum > seu telirectitudinem consurgunt, thyrsi nomen sibi vindicant. Hositaque urceis conditos in alienos quoque menses prorogabant,viridcfque servabant : extractosque urceis quasi recentes per-coquebant. Vide qua: de br.tllica dicenda sunt, sect. 41. num.3 ac de ferula: semine, sect: 5 6.
5. Seruntur Lilluae.] Palladius, lib. 2. in Januar, tit. 14.pag. 43. Mense Januario lattuca firenda est , vel Decembri > utplanca ejus Februario seritur, ut postit Aprili mense transferri. Sedcertum cst eum toto anno bene feri , fi locus jit latus , stercoratus .irriguus.
6. Seri etiam. ] Pallad. loc. cit, Antequam pangantur , radi-ces ejus rejecemus aqualiter , CT liquido fimo linamus: vel equa jampali«fiunt , nudata Utamen accipiant.
7. Et repleri. ] Fimo videlicet, sive litamine, ut Palladiusvocat.
8. Candorem vero.] Pallad. loc. cit. Candida jieri putantur , jifluminis arena , Vellitoris,frequenterspargatur in medias, O" colle-Uis ipsa foliis alligentur.
Sed. XL. i. Ejus quoque.] Theophr. lib. 7. hist. cap. 4.Inter betas , inquit, candida fitpore prastat nigra , O' pauciorisest feminis : hanc Siculam quidam appellarunt. Pari modo m ge-nere laducariim candida dulcior atque tenerior est. Etiyyxdrtfoiy >Cj T rAjThlcov no AAtiyv J ftiXtu®-, o’Ai pcatfc/uyTtfo* ,0 uab-Stti mus ' ciiadms 'j t* 0 gyduulirs' v yS
Sdou-it ySonoiifiy. Kj unuSati Gallis, de la Poiree , ou Bete tCarnosi soliorum partes in cibis familiares, des Cardes de poi-ree. In ostieinis vetere retento nomine , Reta alba Sicla no-minatur.
2. Medici nocentiorem. ] Galenus quidem , lib. 2. de alim.facult. cap. 43. tomo 6. pag. 360. stomacho noxiam ait este , silargius sumatur.
3. fhtam olus. ] Hoc cst , brassicam. Tamen melioris succidie betam, quam brassicam, ac magis alere, auctor cit Di-