LIBER TRICESIMUS Q_U INTUS. cSi

'* imm orta Vita rem non solum dedit, verum etiam in omnes terras misit , M präsentes elfeubique, & 17 claudi pollent.

III. Et hoc quidem alienis ille praistitit. Suorum vero clypeos in facto vel publico Cap. ituPhvatim dicare primus inllituit ( ut reperio ) 1 Appius Claudius, qui Consul cumServilio fuit anno Urbis cc lix. Posuit enim 2 in Bellonae aede majores luos: placuit- 5

lue in excelso spectari, Sc titulos honorum legi. Decora res, a utique li liberorum parvu-bs imaginibus ceu nidum aliquem lbbolis pariter ostendat: quales clypeos nemo nongaudens favenlque aspicit.

IV. Polt eum 1 M. iEmilius, collega in Consulatu Quinti Lutatii, 2 non in Basilicaruodo yEmilia, verum & domi sua; posuit, id quoque b 3 Martio exemplo. Scutis enim, 10qualibus apud Trojam pugnatum, 4 continebantur imagines; 5 unde & nomen habuerec lypeorum: non ut perversa Grammaticorum subtilitas voluit, a cluendo. Origo plenaVrtutis, faciem reddi in scuto cujusque, qui fuerit usus illo. Poeni ex auro factitavere &c 'ypeos , & imagines, lecumquc in castris tulere. Certe captis eis talem Asdrubalis inve-

s Marcius, 7 Scipionum in Hhpania ultor: ilque clypeus lupra fores Capitolina; lZ^dis usque * ad incendium primum fuit. Majorum quidem noitrorum tanta securitas in

re adnotatur , ut L. Manlio, Fulvio Cois, anno Urbis d lxxv. M. Aufidius9 tutelae Capitolii redemptor, c docuerit patres 10 argenteos esse clypeos, qui pro aireisP e r aliquot jam lustra alhgnabantur.

V. De pictime initiis incerta , nec instituti operis qtiLstio est. TEgyptii fex mil- 20bbus annorum apud ipsos inventam, priulquam in Graxiam transiret, afiirmant, vanaDedicatione, ut palam est. 1 Grxci autem alii Sicyone, alii apud Corinthios repertam,

Interpretatio.

3 frique. ] Ita sane , si liberorum parva: imagines in eo- c Docuerit. ] Senatores admonuerit, clypeos argenteos esse,dem clvpeo depicta: simul offendant quasi nidum aliquem so- qui xrei dumtaxat a Cenlonbus, qui lusita faciebant, xlti-b °ss : qua: clypeorum forma elf jucundissima visu. mabantur.

b Mania. ] Bellico.

NOTi.

j. 1 S. Immortalitatem. ] Augustis suis Principibus immorta-'fitem, hoc eis , famam sempiternam , veteres optavere.,. lc in nummo Claudii Gothici, ex xre minimo, in Cimc-10 U. Abbatis FAVVEL , sic inscripto: DIVO C CIV Sd O legebamus jam olim : DIVO Claudio CI \'i SuoAr,

re laienscs Immortalitatem Optant: quem in alio numismate

; lx w c iident frui jam REOVIE OPT 1 MORVMME-*■ 1 i () R v M.

, a 7 . Et claudi possent. ] Quidam M S S. ubique credipossent.■ a lc : Claudi hic eil , in bibliothecis detineri, allervari,n cliidi virorum summorum imagines: qui ope picturx non11( >do esi e prxlentes ubique subinde poilint: sed & simul"Sue claudi.

*1/. 111, Appius Claudius. ] Appius Claudius Sabinus,r 11 prius Clausus vocabatur , gesiit Consulatum eo anno1,111 P. Servilio Prisco. Auctor Livius, hb. 2. In clypco-j. 11111 porto ejusmodi dedicationibus epulas dari civibus lb-ltas docent inscriptiones aliquot veteres , apud Grutcr. pag.Mi. & 4,-. 1

3 . In Bellona xde. ] Regione nona Urbis : /F.des Bellona ver-J portam Carmentalem : ante baue adem columna index belli in-frendi. P. Victor.

•j, Secl, 1 V. I m. /F.milius. ] M. Aimilius Lepidus, LepidiP ril| mviri pater , gesiit Consulatum , Syllanis feretempori-d ,s C nam acta Sylla: rescindere conatus esi, Q^ Lutatioattilo contra obsistente ) anno Urbis D CLX X 1. De ejusbltu dictum esi hb, 7. lect. 3 6 .

Non m Basilica _ /F.milia. ] Basilica hxc vetus Pauli

'*>ulii fuit, in quarta Urbis regione. Sed & in nova quo-S UJ: 111 octava fuit, clypeos appenlos ejuscemodi fuissedocent, quos libro 36. lect. 24. laudaturi fumus,

1 de nova Pauli Basilica dicemus.

^ 3 - Martio exemplo.'] Cave Marcii exemplo interpretere,P ai,b> P°ft agitur : Sed bellico exemplo intelligc,C , 5 originem ejus rei a bello usque Trojano petitam.pU' eminebantur imagines. ] Quales in Achillis clypco abL t prolixe describuntur , lliad. c. vers 478, & seq.p ot In sci 'to similiter, a Marone , lib. 8. /Eneid. Vel

dp.,*'« lma go vultus ejus, cujus erat scutum, thorace tenus'■Picta . -r“i_ _n- ,, ^ .1 •

aureus , vel , «totius judicio ,didetur

clypeum aureum

fitn,

5 .

ut Grammatici loquuntur, in Romana Curia collocatum efl, ut etiamexpressa thorace vultus ejus imago.

^•' 5 ’ " »omen. ] Vult clypeos dici , quasi glypeos ,- VAvip««, q„od esi sculpere , quod cxlcntur insculptisA ^"ubiis. Alii deducunt a cluendo , hoc esi , a pugnando.1,1 alii j quia corpus tegit. Vide plura apud Voss.

„.$» 1 . Sosipater Chartsius , lib. 1. Insiit. Gram. pag.jeus masculino genere m significatione scuti ponitur , Ut La-

Tom. II.

bienus ait: neutro autem genere imaginem significat .... ElinitisDubii Sermonis secundo , indiflinflo genere dia ait , sed litteradifferre : ut pugnatorium per i clipeum dicamus , quod efl a clepere ,id efl , calare dUlum : imaginem vero per u , clupeum , a cluendo.Sed hac differentia mihi displicet , propter communionem i isr ulitterarum : nam GA maximus dicimus , & maxmmts : Cr optimus ,C optimius : nec tamen ulla differentia secernimus.

6 . Manius. ] L. Marcius , de quo lib. 2. (cct. C XI. diximus.Hoc loco prxnomen codices M S S. non exhibent: editi li-bri perperam Quinti prxsixerc. De hoc L. Marcio , vide Li-vium , lib. 25. pag. 27 6. 277. & 278. ubi hxc Livius: Apudomnes magnum nomen L. Marcii duas efl , monumentumque vi-bloria eius de Eocnis usque ad incenjum Capitolium fuiße in tem-plo clypeum , Marcium appellatum , cum imagine Ajdrubalis.

7. Scipionum. ] Cneii & Publii, qui adversus Asdrubalemdecertantes, in Hispania obierunt. Vide Livium, lib. 25.pag. 27 6. Valerium Max. lib. 8. cap. 15. num. x 1.

it. Ad incendium primum. ] Syllanis temporibus , bello ci-vili , ut diximus lib. 33. lect ;. Ex Fulvio Consule , qui po-stea memoratur - genus traxit & Fulvia Plautilla Aug. An-tonini Severi Aug. conjttx ! & Augusti duo fratres, FulviusJulius Quietus , & Fulvius Julius Macrianus. Sic enim ille111 nummo Grxco inscribitur, qui esi apud L). DE BoZe :AIT.itdA. IOT.KIHTOC C. hoc est , Ss/Wc. Iste,AYT. -I>. IOYAI. MAKI’IANOC. E. CEB. Etm/ 3 ijf ,

Eius Aug.

y. TuteU Capitolii redemptor. ] Qui certo pretio Capito-lii tutelam susceperat, ut illud sartum tectum , integrumquetueretur. Livius, lib. 24. pag. 251. Cum Censores ob inopiamxrarii je jam locationibus abflinerenl xdium sacrarum tuendarum,&c.

10. Argenteos eße clypeos. ] Fuit prxterea aliud clypeorumgenus , quod nimirum muneris loco mittebatur Principi-bus vel Augustis. Ejusmodi ille fuit aureus magnus , pondomnarum mille , quellt Simon Judx Macliabxi tratet populoRomano midt,adflatuendam cum eis societatem. 1. Macb.xrv.24.Pondus id fuit centum millium denariorum argenteorum.Ejusdem generis clypeos videre esi pictos in nummo An-tonini Pii ex xre magno in Gaza Regia, & apud Angelo-ni, pag 171. ex xre mediocri in Museo nostro. Clypci duosunt insigni arte elaborati. Hinc S inde C Senatusconsulto,Infra ANCILIA. Hxc este arma calcstia, sive cxlo lapsa,magna fabulositate quidam finxerunt. Hic ceite non linit.Nam quid ad Antoninum arma cxlesiia pertinent ? Senten-tia lue latet totidem vocum , quot littera: sunt: AuguresTSIarbonenfes Clypeos hifignes Legaverunt Imperatori Antonino.De hujusmodi clypcis dicemus adhuc inferius.

ScB. V. 1. Grxci .... Sicyone. ] Idem Plinius inferius, sect.40. num. 24. dc pictore Pausia; Sicyone & hic vitam eg,t,

R R r r

1