jxo C. PLINII NATUR. H I S T O R.
opere terra: fingere ex argilla similitudines, * Dibutades Sicyonius figulus primus invenitCorinthi, filix opera: qux capta amore juvenis , illo abeunte peregre , umbram ex fi 1 'cie ejus ad lucernam in pariete lineis circumscripsit: quibus pater ejus impressi argillatypum fecit, 6 c cum ceteris fissilibus induratum igni proposuit: eumque servatum 3 ut5 Nymphaeo , donec Corinthum 4 Mummius everteret , tradunt. Sunt qui in Samo primosomnium plasticen inveniste 15 llhoccum & Theodorum tradant, multo 6 ante Bacchiadas Co-rintho pulsos. 7 Demaratum vero ex eadem urbe profugum, qui in Etruria Tarquinium Ptif-cum regem populi Romani genuit, comitatos fictores 8 Euchira & Eugrammum : ab iisItalix traditam plasticen.Dibutadis inventum est, rubricam addere, 9 aut ex rubrica cretamio fingere. Primufque 3 personas tegularum extremis imbricibus imposuit, qux inter initiaIO protypa vocavit. " Postea idem ectypa fecit. " Hinc & fastigia templorum orta: prop-rer hanc plastx appellati.
XLIV. Hominis autem 1 imaginem gypso e facie ipsa primus omnium expressit, ce-raque in eam formam gypli infusa z emendare instituit Lylistratus Sicyonius, frater 3 Ly-15 sippi, de quo diximus. Hic & similitudinem reddere instituit: ante-eum , quam pulcher-rimas facere studebant. 4 Idem Sc de lignis effigiem exprimere invenit. Crevitque res isttantum, ut nulla ligna , statuxve, line argilla fierent. Quo apparet antiquiorem hancfuisse scientiam , quam fundendi xris.
XL V. Plastx laudatissimi fuere 1 Damophilus & Gorgafus , iidemque pictores : q u ‘20 1 Cereris xdem Romx ad Circum maximum 3 utroque genere artis lux excoluerunt -versibus inscriptis Grxce , quibus significarunt a dextra opera Damophili esse , ab fiW- 1Gorgali. b Ante hanc xdem 4 Tuscanica omnia in xdibus fuisse, auctor est M. Varro.Ex hac cum reficeretur, c crustas parietum excisis J tabulis marginatis inclusas esse: itest 1ligna ex fastigiis dispersi. Fecit & Chalcosthenes cruda opera Athenis, qui locus ab of-2 z sicina ejus 6 Ceramicos appellatur. M. Varro tradit libi cognitum Romx 7 Posim no-mine , * a quo tacta poma öc uvas, ut non postes aspectu discernere a veris. Idem mag'
Interpretatio.
a Personas. ] Simulacra. debant, quas oh pictura excellentiam tabulis includebant, qua-
li Ante. ] Ante quam Cereris sedes exstrueretur, ex a:rc ligna nun margines proni incntiorcs forent : item ligna ol> elegaiuiW’in aedibus lactis suille-, auctor est Varro. artis ex fastigiis adss illius in privatas domos eile dispers* u“ rfd *
c Crustas. ] E parietum crustis, live tectorio , partes exci- sdem Vano.
N O T M.
qiue propter artificis ingenium, antique folettiam, aliisetiam ex auro constatis anteponebantur. Citat hujus rei au-ctorem Aristotelem, lib. i. de part. anim. cap. 5. Riola-mis, lib. t. Anthrop. pag. 5. led falso : nam de Dibutadcapud Philosophum, si bene memini, nec vola, ut aiunt,nec vestigium est.
3. In Nymphao. ] Hofapado-, fanum est, delubrumvc Nym-pharum.
4. Mummius. ] Anno Urbis D C V 1 I I. ut dictum est libro34. fest. z.
5. Rhoecum cx Theodorum. ] Quos ceris cudendi atque con-flandi artem docmile, auctor est Pausanias , lib. 8. Arcad.pag. 47^. Sitftlns 1’ 0 iu$t <l)<Ä«| , a, icj SDiddhfor Tr,xlxXooc,flvuif tsss AÜfdvrxt yaXujv ii 7» dx»/fit furor rii%M. Ab He-rodoto quoque 1‘ oi»®- Samius laudatur in Thalia, seu lib.
3. pag. 185. num. 60.
6. '"Ante Bacchiadas. ] Sic Rcg. 2. non Battiadas, ut ineptehactenus editi, llacchiadas diu Corinthi tenuiile imperium,Chronolog! norunt : docetquc Pausanias, lib. 2. Connth.pag. 92. & dElianus, lib. 1. Var. bist cap. 19.
7. Demaratum. ] Narrat hanc Demarati fugam DionysiusHalic. lib. 3. Antiq. Rom. pag. 184. Multo vero elegan-tius Valerius Max. lib. 3. cap. 4. num. 2.
8. Fuchira. ] Grxcis & Elix“?®' appellatur. Co-
rinthii hujuscc plasta: meminit Pausanias , lib. 6 . sive Eliae,poster, pag. 3 ?o.
A. Aut ex rubrica cretam fingere. ] Reg. z. ant cx rubra cretafingere.
10. Protypa. ] Plförvrm. Sic futuri operis prieccdentemtypum j & formam speciminis gratia Gr.eci vocant. Archi-tectus quidem sulcepti operis ex ligno formam efficit at-que praestruit: ut antequam xdificium coeptum lit , errataaiioqui futura deprehendat, atque anticipet: atque id Mo-dellnm vocant. Sculptor vero cera .- plasteique, creta pro-plasma fingit. Salmalius, in Solui, pag. 1046. prostypa legijubet, intelligiquc simulacra qua: non tota prominent, ne-que exstant, des ouvrages de demie beste : ectypa contra, quiprominent, solidaque sunt. Qua quidem interpretatione ni-hil elfe potest quod a Plinii lententia, quod a germanavocis eilypa significatione, magis abhorreat.
11. Postea idem etlypa. ] fraw. In plastice primum fin-
guntur rerum similitudines atque imagines : ex argilla, gyp-so, & id genus; atque luee limt vi icu a&roTm, pro-
xime explicata a nobis. Ex appxeslis autem typis fiunt ectf*pa, qua: sunt typorum conceptacula, forma; Plinio: & 10scalptura , ectypa: scalptura: vocantur : ut in signatoriis a |Ul 'lis, cctypilquc gemmis , quibus exsignantur imagines - q 11 *Graici enaro, nuncupant. Plinius, lib. 37. sect. 6.1'
lit sunt gemma , qu.e ad eilypas scalpturas aptantur. Senet 3 !lib. 3. de benef. cap. 16. pag. 47. Cocnabat Paulus Pratoriusconvivio quodam , imaginem Tiberii' Casaris habens eclyp‘ tm e *eminente gemma.... At servus ejus .... ei ebrio anulumxit, ikc.
12. Hinc cx fastigia. ] Eo procedit ats , crevitque in ta<1tum , ut & fastigia templorum non sine argilla fiant, 1,cliue prxcedentibus protypis. . ,
Sed. X L I V. 1. imaginem gypso. ] Ut hodie mastu-ceraque sit.
2. Emendare. ] Cera infusa imaginem, quam gypsi-' 3 10,ma rcddidilfet, absolvere diligentius , emendatiulquc.
3. Lysippi, de quo diximus. ] Libro 34. fest. 19. N»m- “C
4. Idem cx de fignis. ] Et de signis appresiis ectyp 33
ccre formas excogitavit, ex quibus deinde exprelfa elbeque simulacra prodirent, id est, .
Seit. X L V. 1. Damophilus. J Alium elfe eum a r Ty,Demoplnlo credimus , cujus superius mentio facta est,
3 6. num. z.
z. Cereris adem. ] Regione Urbis undecima.
z. Viroque genere. J Plastice . & pictura.
4. Tuscanica. ] De his lib. 34. fect. 1 6. ■ |j„
5. Tabulis marginatis. ] Sive , quod idem est, sorniib
gneis. Simile enim est quod ipse de ejufcemodi pict )s ' jrictum crustis inferius recitat , fect. 4 9. Vitruvio P l0 ^„tum. Lacedamone quidem excisum lateritiis parietibus opus terinm , propter excellentiam pictura , ligneisfiirmis inclusum R°deportavere. - e ,
6. Ceramicos. ] Kcoec l uenefis locus Athenis , in quo cliebantur, qui in bello perierant. Erat & alten in qu° (ffabantur meretrices. Ab arte figlina , xire T xe^n 1 ^ 1 ^p^i-nomen inventum , ut Suidas quoque testatur; vel,lanias, hb. 1. Attic. pag. ;. a Ceramo heroe, Eiben
& Ariadnes filio. . ple-
7. Tofim nomine. ] Qui Gricis lloVis , Latinis idc nl
tumque Posidonius appellatus. ,J;jt.
8. A quo sabla poma cx uvas. ] Vide Notas Sc t ,nnum. XVI.