H I S T O R I E

brandmiddel in de heete Asiatische Land-schappen bevonden is van zo grootenvrucht in de voornoemde ziektens, even-wel het zelve goed gevolg redeiykerwy-Ze níet kan verwacht worden ván deilelfsgebruyk, in onze koudere Landstreeken.In de heete Landen is de doorwaassemingsterker, de vochten en zappen dunder,dezweedgaatjens wyder ,de spieren en vlie-sen min gespannen. Somtyds zal pok depyn door de oplegging van dit brand-middel alleenlyk verminderen, en nietgeheel weggenomen zyn. De kracht derzoute deeltjens zal in deze deelen, diemet de Moxa gebrant worden, breeken,eh misschien zal de brand zo diep door-dringen , dat ze het beenvlies doet bar-sten en scheuren. Dit zal ongctwystékliet gevoelen van pyn in deze deelen weg-neemen, doch niet beletten, dat ze geenplaats vatte op andere. De Brahm'tnenwaarlyk gaan verder, en verzekerenhunne Lyders gewisselyk , dat de pyneens weggenomen zynde nooit weder-komen zal, indien zy zich alleen maaronthouden ván vleesch te eeten, en vansterke gegisten dronken makende voch-ten té drinken., als daar zyn wyn, bierén cticrgelyke. Deze, zeggen zy,bren-gen nieuwe raauwigheden voort, die,wanneer ze in 't bloed komen, wedervallen zullen op de bcenen , en daar eennieuwen grondslag leggen tot andereJichtige aanvallen. Bnshof, een Predi-kant op Batavia ging te ver, wanneerhy de Moxa zynen Landslieden aanprees,als een onfeylbaar geneesmiddel Van deJicht. Ik heb reden te vreesen, dat me-nig zieke in Duytfcbland zich zelf in zyneverwachting heeft te loorgestelt gezien :Dit was het, waar over de Heer Valen-i'tni , een Hoogduytsch Artz , en Lidtvan de Academie der wetenschappendoorwylen den Keyzer Leopold opge-recht, klaagde, en niet zonder reden,ineen zyrier gedrukte brieven aan DoBorCleyer, aan wien ze in myn byzyn be-handigt wierd. De naburige Zwarte A-siatische volkeren gebruyken de Moxameer dan de Chineeièn en de Japonecfënzelve, in stuypc n ? vallende ziekte, enalle langdurige Hoofd qualen. Het ishunne gewoonte een goed gedeelte vandezelve te branden langs de geheele Su-tura Coronalis , kioon-naadt, waar van zysomtyds zo veel vrucht hebben gezien,dat sommige zieken herstelden, die reedsdoor de Geneésheeren opgegeven wa-ren.

Plwtféh die De Chineessbe en de Japoneesche Genees-^ gebiedt l iecrcn verschillen zeer in hunne gevoe-^orden. lens, wakende de deelen, die behoren

V A N J A P A N.

gebundt te woi den met de Moxa hetZy tot geneesing of tot voorkoming vanbyzondcre ziektens. En schoon bya e -loos en eige bevatting een zeer groot aan-deel hebben in haare redeneeringen, be-roepen zy zich alle doch op hun eige on-dervinding, of op die van hun Meester;in ’t geen zy beweeren. Indien hunneverschillende gevoelens by malkanderengebracht, wierden, geloof ik, dat in som-mige ziektens naauwlyks een eenig deelzou overgelaten worden, dat niet som-mige van hen zouden uytkippen als debequaamste om met vrucht gebrandt teworden. Het gemeene volk wykt zel-den af van de gemeene plaatsen en rege-len , overhandreikt van de aloudheid,en tot nut van ’t gemeen vertoont, inbyzondere gedrukte schetsen. Noch veelbygelooviger zyn zy m het verkiesen vanden tydt, wanneer byzondere deelen van’s menschen Lichaam, in byzondereziektens dienen gebrandt te worden : Hierin word zeer grootelyks gezien op degesteldheid en invloed der Hemel-Lich-ten, want hier in stemt elk over een,dat zelfs wanneer men een besluyt geno-men heeft, welk gedeelte bequaam is enbehoort gebrandt te worden, de werkingzelf echter niet moet geschieden, op eenquaden dag, en in een quaad uur, wan-neer volgens hunne redeneer wyze, demin gunstige invloedt der starren plaatsgeeft om voor een quaden uytslag te vree-sen. Hier in wederom zyn de gedachtenen de gevoelens zo verander! yk, dat in-dien men acht gaf op alles wat elk een in’t byzonder oordeelt eh azmraadt, hetbyna onmogelyk zyn zou eenigen goe-den dag of uur te vinden, ’t Geen zyvoornamentlyk in ’t oog hebben in ’tverkiesen der bequaame plaatsen om metde Moxa te branden, is de zodanige uytte vinden, die de gemakkelykstegelegenzyn, het zy om de dampen uyt te trek-,ken, welke de onderstelde oorzaak vande ziekte zyn * of het zy om dezelve tedoen verhuyscn van het beledigde deel.Deze alle geven zy voor dat hén zeerwel bekent zyn, door de aanmerkingenhunner voorouders, en door hunne eigeondervinding. Daar is geen deel van ’tgeheele Lichaam dat zo veel lydt van ditbrandmiddel, als de rug , geheel langsden rug graat, aan Weerkanten neer totaan de Lendenen. Ik zag .de ruggen derJaponeesen (en waarfchynlyk is het evenééns by alle andere Asiatifche volkerendie de Moxa gebruyken) van beide Sexenzo vol korsten en lidttekenen van voor-gaande zweeringen, dat men zich zoiimoeten verbeelden, dat zy zeer strenge-| Nnn 2 lyfe

1 >