466 AANHANGS

cenige iprankeling kan bemerken,en datmen zou mogen twystèlen of ze welbrande, indien het niet was dat men hetzag uyt de dunne byna onzichtbare rook,die daar van opgaat, en die in het minsteniet onaangenaam is aan de reuk. De pynis niet zeer groot, en veel minder dandie van andere brandmiddelen, of ’t werk-dadig branden Deze rolletjes waarlyk,welke de Japoneesen noemen Kavsakm ,dat is, Huyil Jhyders , zyn noch iets pyn-lyker, wordende de eerste twee. of driestyltjens achter malkander op de huydgelegt. Van deze rollen is het dat deJaponeesen de nieuwe schattingen, hendoor hunne Priassen en Gouverneurs op-gclegt Ka-wakin noemen, om dat, zeg-gen zy, dezelve in ’t begin hard te dra-gen zyn, maar door den tydgemakkely-ker worden. Ik heb dikwyls zeer jongekinderen zich zelf op verschelde plaatsenvan het Lichaam zien branden, zonderhet minste gevoelen van pyn te toonen :want zy branden zonder onderscheid enzonder aanzien, oude en jonge, ryke enarme, mannen en vrouwen ; de zwange-re alleen ontziet men , indien Zy te voo-ren nier zyn gebrand geweest. Het oog-merk van met de Moxa te branden is omziektens of voortekomen of te geneeièn.Maar ze word inzonderheid door hunneGeneesheeren meer aangeprefen als eenvoorhoedend middel, om welke redenenzy den gezonden meer dan den ziekenraaden, dit middel te gebruyken. Dezehunne praktyk vestigen zy op de volgen-de grondstelling, dat door de eige zelvekracht, door welke het de tegenwoordi-ge ziektens uytdryft en geneest, het ooknoodzaakelylc moet onderbrengen de zaa-den van de toekomende ziektens, en doordit middel dezelve voorkomen. Hieromis het, dat in deze uytterstens van hetOosten , alle die hunne gezondheid liefhebben, zich zei ven alle zes maanden eenslaten branden. Deze gewoonte wordzo algemeen en heyliglyk in Japan on-derhouden, dat zelf die rampzaligen, dieveroordeelt zyn tot eene eeuwige gevan-genis , van dit voordeel niet ontzet zyn,maal' alle zes maanden cens uyt de ker-kers worden gehaast, om met de Moxa ,gebrant te worden. De Branding metde Moxa , by wegen van voorzorg ver-dicht fléchs weinige styltjens, en dezenoch zeer klein, maar indien ze gerichtzyn om eene ziekte te geneeièn, moeten'er meer en grooter zyn inzonderheid zode oorfaak van de ziekte diep legt,en ge-volglyk zo Veel te moeyelyker vast omte verdryven.

Vraagt men de Chineeièn of Japonee-

E L VAN DE

! ièn, in welke ziektens het dienstig is met| Moxa te branden , antwoorden zy, dathet dienstig is in alle die ziektens, daareeirverborge damp, gelyk als gevangenleid binnen in het Lichaam , en ver-oorzaakt een ontbinding en vaneenfchei-ding der vaste deelen, en een gevoeligepyn te weeg brengt,en dus het aangeda-ne deel verhindert destelfs werkingenbehoorlyk te verrichten. De zaaken indezen staat beschouwende, is ’er naauw-lyks eene ziekte onder al dat oneindiggetal, die ’s menfchen Lichaam besprin-gen , of de japanfche en Chineefche Art-zen zullen hunnen Lyder raaden, zichte doen branden met d eMoxa , die, gelyk zyvoorgeven-, fchieJyk en in weinig tydsdciièlfs oorzaak onderbrengt en verJryti.Dit brandmiddel is ook niet onbekentaan die zwarte Aiiatifche volkeren, de-welke den verbranden Luchtstreek be-woonen. Zy hebben t gelecrt van hun-ne Nabuuren, en het is niet lang gele-den dat bet gebruyk onder hen is inge-Voert,met dit onderscheid alleen, dat zyveel grooter priemen of rolletjen opleg-gen dan de Chineeièn of de Japoneesen,van welke zy het hebben geleert , namaate dat de ziekte zwaar en gevaarlyk is,of na dat destelfs oorzaak diep verborgenlegt. De Nederlanders in de Indien zel-ve hebben onlangs ondervonden dezengoeden uytslag en de vrucht, dié men vanhet branden met de Moxa, plukt in jicht-pynen en zinkingen. Dit brandmiddelbreekt het geweld der zoute en wynsteen-achtige deelen , welke het te overma-tig gebruyk der Rhynfche wynen inhet bloed nalaat, en welke ingenestestzynde omtrent de gelederen, en inzon -dorheid prikkelende dat gevoelig vlies,dat de beenderen omvangt, de oorzaakzyn van Jichtige aanvallen, ze ontbind destilstaande Lympha , de welke omtrent degelederen vergadert zynde, zinkingen enJichtpynen veroorsaakt,mits dat in ’t eenen ’t ander van deze gevallen een grooterrolletje of popje gebruykt word, en dathet by tyds word opgclegt, eer de zieke-lyke stof zo veel aangegroeit en opeen gehoopt is, dat zc de haayraehtigevaten kan verbreken , de vliesen enspieren van een scheuren, in welke zyhuysvest, en daar door veroorzakendie gezwellen en verzweeringen , de-welke veeltyds de gevolgen zyn vastdeze gevaarlyke ziekten , en dan nietverder luysteren willen na eenig ver-murwend of ontbindend geneesmid-del, hoe het ook zyn mag. Het zalevenwel niet te onpas komen aan te mer-ken, dat ichoon het gebruyk van dit

brand-