Genees enHeelkunst.

Rechten.

HISTORIE VAN JAPAN. 485

die hemels breedte verschillen van’t oog-merk, waar toe zy gezonden zyn. Hier-om zyn weinige haastige stappen, danzelf gedaan, als zy slechts iets weinigsgevordert waren, doodelyk uytgevallenvoor hun voornaamste doelwit. De vry-heid van gewiste gaat zo ver onder deHeydenfche Natiën, dat zy nooit eeneReligie veroordeelen,en nooit weigerende Predikers van eene vreemde Leere toete laten , zo lang zy dezelven niet be-vinden ichadelyk en nadeelig te zyn aande gemeene rust en vreede. Wat de Ja-poneesen belangt men kan van dezelveniet zeggen , dat zy zyn of leven gelykAtheïsten. Daar zyn in dat Ryk veeleGodsdiensten vastgesteldt : zy betooneneen groote achting en eerbied voor hun-ne Goden, en zy dienen dezelve op ver-schelde wyzen : En ik meen dat ik magverzekeren, dat zy in betrachting vandeugd, in zuyverheid van wandel , enuytwendige Godsdienst plichten , ons,Christenen verre te boven gaan : Zorg-vuldig Zyn Zy voor de Zaligheid hunnerZielen by uytstek yverig in boetvaar-digheid’ te doen over hunne zonden , enby uytnemendheid begeerig na eene toe-komende gelukstaat. Zy zyn beter er-varen in de Genees dan Heelkunst, tenminsten de Europische manier van heel-kundige gevallen te behandelen. De Art-zen evenwel overladen hunne Lyders nietmet Veel Geneesmiddelen. Zy bedienenzich van twee uytwendige, het vuur ende naaide, welke beide zeer krachtigworden geoordeelt, om de oorzaakender ziekten (welke zy verstoppingennoemen) te verdry ven, en aan de verstop-pende stof, als de oorzaak van de pyn(welke zy wind noemen) ruymte en o-pening te geven, om uyt haare gevan-genis te ontsnappen. Het menigvuldigen dagelyks baden, waar op de Inboor-lingen zo verzot zyn , uyt een grond-stelling van zuyverheid en stuk vanGodsdienst, en uyt een aangebore zuchten liefde tot zinnelykheid en schoonheid,brengt krachtig veel toe om hen ingoedegezondheid te houden, en verjaagt veeleziektens, aan welke zy anderiins zoudenonderheevig zyn. Daar zyn behalvendeze dagelykfche baden veele deugdíâmeheete baden in het Land,waar henen zy,gelyk wy ook doen, de Lyders zenden,die gequelt zyn metfleepende en quynen-de ziektens en ongemakken.

Doch om voort te gaan : Sommigemogen zeggen, dat dejaponeesen geengenoegzaame kennis hebben in de rech-ten. ' Wat my belangt, ik westfchte vanherten, dat wy Europeaanen zo weinig

daar van wisten als zy , nadien ’er zus-ken misbruyk gemaakt word van eenewetenschap, in haar zelven zo nut datonschuld, in plaats van verlost te wor-den, veeltyds te meer gedrukt word.Daar is in 'Japan en in der daad door \gantsche Oosten, een veel korter weg omrecht te erlangen : Men behoeft daar nietveele jaaren aan den anderen te pleyten,men heeft daar zo veele geschriften, ant-woord, eystchen , en diergelyken[niet no-dig. Het geval word aanstonds voor ’tGerechtshof gebracht , de partyen ge-hoort, de getuygen ondervraagt, de om-standigheden overwogen en zonder verliesvan tyd vonnis gevelt. Men behoeft daarook niet te duchten voor beroeping toteen hooger Rechtbank, nadien geen hoo-ger Hof de macht heeft, om ’t uytge-Iprooke vonnis in een ander Hof, schoonlaager, te maatigen. En alhoewel nietkan ontkent worden, dat deze korte ma-nier van rechtsgedingen onderhevig is aaneenige feylen en mistlagen in byzonderegevallen ,durfikevenwel verzekeren, datze door den bank min verderflyk zal be-vonden worden voor de wederzydspar-tyen, dan de verdrietige en kostbarerechtsgedingen in Europa. Niemantkan onkundig zyn hoe lang de zaakenibmtyds bly ven hangen voor de Gerechts-hoven, hoeveel uytvluchtea,uytstellin~gen, verfçhuyvingeu en honderd dierge-lyke andere listige uytvindingen in ’twerk worden gestelt ; en wanneer alle de-moeyelykheden cens uyt den weg geboentzyn, en de zaak klaar is, wat zyn ’er departyen dan beter aan, dan vermits menzích beroepen mag op een hooger vier-schaar, zy dan getrokken worden vooreen hooger rechtbank ? Hier moet dezaak weer op nieuw worden opgehaalt,en ’t geheel van de partyen op nieuw ge-toetst, de moeyelykheden, onrusten, enkosten groeyerï aan na mate, en al datmen zeggen kan , is, dat hebbende denregen gemydt, zy gevallen zyn in eengevaarlyken stoot. Doch de Lezer ver-beelde zich evenwel niet dat de Japonee-ièn geheel, en al zonder rechten zyn.Dat zy verre. . Haare rechten en Instel-lingen Zyn uytstekend, en worden stip- •telyk nagekomen, op de minste overtre-ding van eenige derzelve zyn zwaarsstrastèn gestelt. En waarlyk het zou on-mogelyk zyn, om zonder dezelve, zul-ken voorlpoedigen volkryken Land in zo-danigen bloeyende staat te houden, envan muyteryen en opstanden af te schrik-ken zulken braaven en dappere natie, dieniet min vuurig en veranderlyk van aardtis, dan de nabygelege zee stormachtig est1 J PP Z onge-