27
i. Allgemeine Physik.
nensystcmc unsere Erde lind die übrigen Planeten umdie Sonne in dem ätherischen Raume derselben. Erlobt dieserwegen den Copernicuö, daß er mit ihmin Ansehung den Umlaufs der Erde und der übrigenPlaneten um die Sonne einerley Meynung habe. Auchfind nach ihm die Cometen den Planeren ähnliche Kör-per. Uebrigens iiinimt er, wie die Alten schon tha-ten, eine Weltseele an, welche alles in Thätigkeit ver-sehe, und der Grund von der runden Gestalt der Him-melskörper und derselben Bewegung ist. So sagt er:sphaerae per aetheream regionem ab anima pro-pria moventur facillimo appulsu, tum quia corpusanimae obfequentiffimum est, tum quia ex partespatii nullum est resistens, nullum impedimen-tum; principium illius motus est sensus, et fecun-dum genus cognitio, et appetitus, qui cognitio-nem fecundum genus consequitur; finis est con-servatio sui, motos est anima, in qua movens etmotum idem subjecto est atque simplex, sicut inprimo calido (ut dicimus igne) calefaciens et ca-lidum est idem subjecto et natura unum, ita inordine eorum quae moventur oportet esse pri-mum , quod per se motam al;a movet h. e. ani-ma, cui non una motus differentia convenit, utsursum vel deorsum; vel ad dexteram vel ad si-nistram, vel tandem in rectum tantum, vel incirculum, sed quemadmodum omnimodo juxtaomnes locales differentias et lineales, moveridat corpori et in se omnium horum motuum prin-cipia habet.
Eine geringe Vergleichung der vorn Bruuusvorgetragenen Principien mit denen des Carlesius«rgiebt hinlänglich, daß beyde sehr mit einander
über-