LIBER s

qtfeUat, sed anima per ipsas, quae sola soas mo-vet potentias: Et ab hac potentia habet ipsa ani-ma essentialiter , quod libere velit aut nolit.Ejusque libertas in eo praecise consistit, quod sitdomina omnium actuum suae voluntatis: Ita utpositis omnibus j*aerequisitis ad agendum, ipsaex se postit agere vel non agere per voluntatem,

& fit ex se ad utrumque indifferens priusquamagat. Quae ratio libertatis vera est , non solumin homine, sed etiam in Angelo, ipsoque Deout a nobis explicatur & evidenter ostenditur lib.de concursu primae causae cum secundis, sect. :.tap. 6. Quo in libro doctrina de promotione vo-luntatis, de Gratia, de Praedestinatione, de ho-minis statu ante peccatum, de originali peccato,ac de infantibus sine baptismo decedentibus adrationis & sacrae scripturae examen a nobis revo-catur, contra J ansenistas.

Ex supra dictis vero patet falsum este quod aplerisque censetur: Nempe quod intellectus bo-num a se praecognitum proponat voluntati, uthanc ad appetendum moveat, curri ipsa sit cogni-tionis incapax, proindeque bonum ipsum perci-pere nequeat, Sed anima bono per intellectumpraecognito, ac circa illud determinata, ipsumper voluntatem appetit; agens per ipsam ut su-perihs dictum est, eandem agere per appetitumsensitivum & intellectum.

Caput XXIII.

(De potentia motrice & qualiter operetur .

•pRaeter potentias animae cognitivas quibus res"*■ apprehendit sub ratione boni vel mali, nec nonappetivas quibus res easdem appetit vel abhor-ret ; Ei omninb necessaria est potentia motrix,quä anima localiter se moveat ad bonum absensut illud assequatur , eoque fruatur ; vel fugiatmalum praesens,ne ab eo c' amnum patiatur. N amcirca haec versatur potentia motrix. Per hancvero potentiam, movens agit non solum ad intra,ut dum homo seipsum movet localiter; sed etiamad extra, ut dum movet aliud corpus,vel lapidemprojicit.

Quamvis autem communis sit Philosophorumsententia, duplicem in homine reperiri motricempotentiam, nempe organicam, quä per nervos& musculos movet suum corpus, aliaque externacorpora; Et spiritualem qua anima separata se-ipsam movere valeat : Nihilominus dico uni-cam esse in homine motricem potentiam, quas il-lis omnibus sufficiat.N am in Daemonibus vel An-gelis quae naturae sunt omnino spiritualis, duplexnon admittetur potentia motrix sed unica, qua &seipsos movent de loco ad locum; Et alia etiam.Imo in corporibus hominum quae postident, eo-rum musculos atque membra ad libitum propriavirtute movent atque torquent, ut ipse facerethomo, & amplius. Si ergo Daemon id potest incorpoie cui duntaxat accidentaliter unitur & ap-plicatur , quanto magis conveniet animae, cor-pus illud quod informat, eadem movere faculta-te, qua seipfam movet localiter? At se movet lo-caliter nisi suum movendo corpus, nam feipsamPnmb, 6c per se, suum corpus secundario movet,

er go eadem est potentia quä & scipsam & suum

E C tr N D U R 45

corpus movet, alioquin vel unum sine altero mo-vere possetjvel altera potentiarum superflua esset.

Jam vero quod spectat ad actionem anima: permotricem potentiam, illa fit eodem prorsos mo-do,quo reliquarum potentiarum actiones. Nem-pe quod ex vi connexionis animae cum suis poten-tiis,postquam per appetitum sensualem vel intel-lectualem egit, agit deinde per motricem , nulliinterveniente motione ipsius facultatis motricisab aliis potentiis j vel earum objectis. Adhunc-que agendi modum per motricem redacti fuereipsi sapientiores Philosophi. Nam etsi fateanturmotum localem animalis imperari ab appetitusensitivo vel rationali,elici ab anima per vim mo-tivam,& dirigi ä phantasia vel intellectu poten-tiis cognitivis; tamen negant quod applicatiomotivae potentias per appetitum,iit peractionemphysicam & propriam appetitus in motivam po-tentiam ; sed per sobordinationem ipsarum po-tentiarum, quibus eadem ex aequo praesens est at-que connexa. Quod ergo dicunt motum localemhominis imperari ab appetitu & dirigiä potentiacognoseehte , sic debet intelligi. Post actionemanimae per appetitum,eadem anima movet homi-nem per motricem : Interim vero per potentiascognitivas attendit ad medium motus 6t ejus ac-cidentia: Et prout de his bonum vel malum judi-cat,illa odit vel amat per appetitum,indeque mo-tum instituit, potentias cognitivas judicio & ap-petitui conformem: Sicque tribus potentijs simuloperatur,sed sine actione unius in alteram;q«am-vis ex eo quod unius actio pendet neceslanb abalterius actione propter sobordinationem, unavideatur movere alteram, dicique possit id appa-renter fieri.

Ex supradictis igitur patet uniformis agendimodus animae per omnes suas potetias cognitivas;appetitivas & loco motivam , qui cum sit valdesimplex, non solum omnes difficultates ex aliismodis prodeuntes ac insolubile eliminat, sedetiamDEUMad cujus imaginem facta est perfe-ctius repraesentat. Itaque dum afferunt Philoso-phi voluntatem movere reliquas omnes potentiasiisque imperare, instar ipsarum Reginx, non in-telligendum est id fieri formalster per imperiumaut motionem reliquarum potentiarum ä völun-tate; sed hac ratione. Postquam anima per po-tentias cognitivas determinata est circa aliquodobjectum aut sensibile aut spirituale; ipse potestvelle agere circa ipsum non modo up ipsius obje-cti cognitionem in se renovet atque perficiat,sedetiam ut ipsum appetat vel respuat, ad ipsum fe-ratur si fuerit bonum absens, vel ab eo fugiat sifuerit malum prxsens vel imminens: Ad hasc au-tem omnia congruis indiget potentiis, cogniti-vis, appetitivis & loco motivis. Quibus cumsitinstructa,eisque unita (quod nempe anima ipsa sitillarum origo) ergo postquam per earum aliquamdeterminata est circa objectum aliquod, agit de-inde circa idem obj ectum per quamlibuerit aliamfacultatem actionis ratione immediate sobordi-natam. Indeque voluntas dicitur exteris impera-re potentiis, easque ad agendum movere atquedeterminare , quamvis bx ä sola anima movean-tur juxta suum Velle,

«

G A-

»