MB EIL S BET I M US.

* 3 ?

; 'Cap UT V-

De Causajubordinante Jubordinatä .

E Fficiens causa subordinäns, est quas in ordinecausarum superior est, & universalior: Sub-ordinata vero, quse inferior aut particularis. UtD E u s, primum Coelum, atque Sbl, sunt caufesubordinantes respectu hominis generantis; hic au-tem respectu illorum fubordinata. Potest tamen ea-dem causa, simul esse subordinans, & fubordinata ,ut Sol qui respectu generantis hominis est siibor-dinans«, respectu-primi Caeli & D e i erit subordi-Uata. Omnis autem fecunda causa primae subordi-ttatur essentialiter, omnis enim effectus ratione fuie sse., pendet essentialiter a prima causa, quae soladat ipsum esse ; quamobrem ejusdem effectus causa^cunda, eidem primae subordinabitur essentiali-ter , quod haec non ipsum esse, sed tale tantum esselargiatur effectui; nec postit agere ut causa secun-da , nisi quatenus subest primae.

Cadui VI.

causa univoca , <zquhroca > & analoga.

C Fficiens univocum est quod producit effe-~r* dtum, ejusdem fecum speciei, vel sibi similem.O t Homo generans Hominem, Bos Bovem, Ignisgnem. ALquivocum est quod producit effectumsibi dissimilem in Natura, ut Sol producens ranam,Blaneta mores Influens, pictor pingens hominenq■Analogum denique est,quod neque ejusdem,nequediverfe fecum speciei producit effectum I qualisest proprie solus Deus respectu creaturarum. Ipseenim cum nullius sit speciei, sed supra omnes spe-cies & genera, nihil potest facere ejusdem fecuma ut diverse speciei: & nihilominus in ente & sub-stantia convenit cum creaturis; non quidemuni-Voce,alioquin constitueretur sub genere formalster,nec etiam sequivoce, quia Deu snon est ens vel‘ substantia aequivoce: Ergo tantum analogice.

A P U T

VII.

De Causa totali partiali .

N Ulla efficientis caufe divisio,durius mihi tor-sit ingenium ^ quam ista , quae ä PhilosophisCl tra sufficientem naturas speculationem obiter tan-som fuit tradita, quasi exigui inter casteras mo-menti, cum tamen sit maximi. Causa ergo totalis■dicta est ab illis ea este, quae totum producit effe-ctum ; videturque simplici terminorum apprehen-sione id esse .concedendum. Quoniam verodefini-donis proprietas essentialis est, converti cum defi-^eam desinitionem spuriam esse patebit si triabreviter hic praemiserimus.

_ Primum. Quod caulae Physicae specie diversa:,iftevunt inter le formali agendi virtute: quia sci-icet causis specie diversis insunt diversae specieoimae; & diversis specie formis, diverfe virtutes^ annales, singufe singulis ; eseque activas, quod°nnasit principium motus sive actionis, ejus inquo est per le. Unde sequitur quod dum pluresaulae specie diverfe in eundem concurrunt esse-„m 01 » non Hem formaliter fiat abuna.quodab

‘iiCCFa * A l* . •-

. ^ - w au

• ^uoqum causarum ipsarum naturae atq Ue

yirtutes, per suos formales effectus distingui co-gnofcique minime poffent,qüod nullus dixerit Phi-losophus.

Secundum. Quod duae caufe particulares ne-queunt esse ejusdem effectus causae totales. Namvel erunt diverfe specifica agendi virtute,ut Sol 3cLuna in hominis generatione ; sicque ex jam dictisnon idem efficient, sed a qualibet virtute diversusformaliter prodibit effectus ; ideoque neutra caulierit totalis: vel erunt ejusdem virtutis specificae, utmas atque femella in Hominis vel Bovis produ-ctione ; sicque si una potest totum effectum produ-cere, altera erit superflua, quod dici non potest.Alioquin erit necessaria , proindeque ab ipsa fietaliquid; quod fieri nequit ab altera: Non ergo haectotum effectum producere poterit contra hypo-?thefim.

Tertium denique. Duplicem esse effectus tota-litärem , unam completam li ve integralem , quT idomne complectitur quod eff in effectu, sive essen-tialiter,sive accidentaliter. Alteram incompletam;& haec dividitur in essentialem Sc accidentalem.Essentialis est, quae totam effectus essentiam siveformalem naturam continet. Accidentalis vero »quae illius accidentia. •

His positis, causa totalis definiri non debet, quastotum producit effectum totalitäre completa. Sicenim solus Deus esset causa totalis omnium-effe-ctuum naturalium, quia scilicet eandem habensvirtutem quam omnes alfecaufe, & cum eis agensquidquid agunt, idfem efficit, quod omnes simul:Ideoque dicendus eff causa totalis completi ef-fectus.

Sed neque dici debet quas totam effectus pro-ducit essentiam sive naturam , quia cum produ-cere totam effectus physici naturam , sit ejus ma-teriam, formam 6t unionem efficere; nulla estcausa creata, cui talis definitio competere queat.Mixtorum enim materia proxima, hoc est mate-rias dispositio, fit a diversis specie causis particu-laribus : formas vero corporeae, ut lapidum, me-' tallorum,plantarum, brutorum , vel ä corpori-bus Coelestibus producuntur, vel (quod veriuscenseo) per semen traducuntur, suntqueipsiusseminis spiritus, qui in matrice congrua, ä cor-poribus Coelestibus excitatus, sibi proprium cpr-pus fabricat, utinscenam mundanam emergat,ut fuse diximus in Epistola panurgi de tribus im-postoribus. Hominis autem forma creatur ä Deo;proindeque nulla physicorum effectuum supra-dictorum , esset causa totalis in crearis; quodnulla insuper ipsum esse effectui per se largiriqueat.

Nec etiam quae attingit unionem materiae cumforma : alioquin io Homines turrim eandemaedificantes, vel eandem navem trahentes, dice-rentur singuli causa totalis ipsius turris, Vel mo-tus navis; quod nemo fanas mentis asseruerit: acsimiliter femella quaevis esset suae prolis causa to-talis ; quod opinari absurdum eff, cum ad homi-nis vel equi generationem mas & femella sic con-currant, ut quod sit amare, id ipsum ä femella

fieri nequeat, ideoque haec sine illo nihil possit adgenerationem prolis, viceverfe

Multo minus quae tantum producit ipsius ef-fectus accidentia; quae ut sic differunt ab ipso ef-fectu , de quo est praecipua quaestio.

M q ' Nec