ito ASTROLOGI

solum organum realiter & physice alterari’ , nonautem potentiam sensitivam qua sentitur ipse do-lor > vel percipitur molestus ille tactus. Idque pa-tet evidentius eo qubdsi pes uratur, id non sen-titur in manu, ubi est eadem numero qux in pe-de anima & potentia sensitiva: quod signum este videns V non animam vel potentiam < sed solumOrganum alterari; quodque si pes uratur dum ma-nus glacie refrigerabitur, eadem numero potentiavel anima' sensitiva non simul tempore refrigera-tur & calefit; sed tantum per duo organa diffe-rentia simul tempore percipit qualitates contra-rias : & quia talis sensatio molesta est, equidemin anima causet tristitiam , sed non inde sequituranimam ipsäm realiter alterari & fieri calidam, fri-gidam, albam , nigram , foetidam, sonoram, aspe-ram , duram & similia.

Denique quod ipsx qualitates sensibiles per senon alterentur ; probatur tum rationibus positisinitio capitis , tum quia si calor frigefieret, nonpermaneret alterationis subjectum , quippe caloripse, contra definitionem alterationis: aut si perimpossibile remaneret, ergo calor esset diceretur-que frigidus , utque talis refrigeraret , quae suntprorsus absurda: idemque dicendum de Albo,quodscilicet denigraretur, &c.

CipuT VII-

(De C au J a tffivmte alterationis.

T Riplex assignari potest alterationis causa effi-ciens , nempe suppositum physicum, ejus for-ma substantialis, & qualitas sensibilis alterandi ca-pax : suppositum vocatur efficiens quod, ( suppleagit ) nam actiones sunt suppositorum : formasubstantialis nec non qualitas dicitur efficiens quo( supple suppositum agit) de his yero causis quse-ritur an in alteratione unaquaeque agat, &c: sitcausa principalis; an vero aliqua sit instrumenta-lst. Primo igitut certum est, quod suppositum si-ve corpus Physicum duplex est , nimirum sim-plex ut Coelum Elementa , nec non mixtumut silex, aurum, plantago, vultur, &c. Chymi-ca vero corporum principia, sal, sulphur, & mer-curius docte vocata mihi videntur quid mediuminter corpus simplex atque mixtum, nam habentrationem corporis simplicis , quatenus sunt pro-xima & immediata mixtorum principia , at ra-tionem corporis mixti quatenus Elementorum ,aut Coelestis vel aethere® materiae mixturam ad-mittunt : Etsi enim ipsorum pricipiorum spiri-tus, sint essentiae quaedam simplices ac purissimae,tamen in sua simplicitate nusquam apparent, sedlemper Elementis vestiti, quibus si quis eos de-nudare contendat evanescunt. Jam vero Coelum,Elementa & principia Chymica quatenus suntCorpora, constant substantiali forma & materia,congrue ad talem formam disposita. Ideoqueipsorum corporum materia non est materia prima,oiSni carens dispositione, nulla quippe forma fub-ftahtialis ingreditur materiam sine congrua sibi di-spositione. Quamobrem cum haec materi® cor-porum ipsorum dispositio, neque sit ab ipsa ma-teria prima , neque ä forma ut diximus , faten-dum est ipläm esse a solo Authore natur® 3 qui

L ÖAtLIC®

düm fecit Elementum aquae, decfit ipsius mate-ri® congruas ad formam dispositiones, & sic dealiis. Unde dispositiones ipsae vel qualitates,corpori simplici vel mixto cujus sunt, propriaeseu naturales appellantur.

Prxterea certum est quod suppositum Phy-sicum agat, nam actio est suppositi, imo agit utcausa principalis ex cap. 9. Lib. 7. nam siveagat per formam substantialem, sive per quali-tatem sibi propriam dicetur agere ex se & vipropria, non autem aliena; ideoque erit causaprincipalis ex supradicto cap. 9. quo pacto Solest causa principalis illuminationis & calefactio-nis : Tum Solaris influenti® in Natum intro«duct®. At si qualitas non sit supposito ipsi pro-pria vel naturalis,sed abunde accepta : quoniamtunc suppositum non ex se aut virtute propria,sed aliena producit effectum; erit causa instru-mentales ex supradicto cap. 9 . Atque sic aquacalefacta non est principalis causa calefactionismanus in aqua ipsa posit® 3 sed duntaxat instru-mentalis ejus suppositi; quod aquam ipsam ca-lefecit : Hoc enim suppositum est agens princi-pale quod, & calor aqu® agens principale quoillius alterationis. Veluti lapis qui percussit Go-liath , non fuit causa principalis illius percus-sionis, sed duntaxat instrumentale , & Davidfuit agens principale quod; virtus autem ejuslapidi projecto impressa, agens principale quo ,similiterque Luna est causa duntaxat instrumen-talis noctum® illuminationis, Sol autem agensprincipale , quod per proprium lumen Lun*transmissum & ab ea reflexum illuminat : Necenim neceffe est ut causa Instrumentalis fempe*adh®reat, vel contigua fit principali, sed tast"tum ut ab hac illa vim agendi recipiat, ut fit isthis tribus exemplis, tum ferro magneti affrictoquod est ipsius magnetis etiam absentis instru-mentum ad aliud ferrum attrahendum. Atqueh®c de supposito in se spectato.

Quod vero attinet ad substantialem formalst -h®c per se primo nullum producit accidens ; si-ve sit proprium, quarto modo ( ut vocant) sivealiud non primum; nam esset causa fui proprii,ideoque ipso prior, quare tunc esset sine tali pro-prio, quod per consequens non esset propriumquarto modo: hoc enim convenit semper. Igi-tur proprium quarto modo vel specificum produ*citur ab Authore natur® formam producente:Nec etiam secundum; nam produceret extra se,quidquid vero creatum extra se producit quali-tatem aliquam, id efficit vel per effluxum ali-quem a se , vel per miscellam : At nec ulla acci-dentalis qualitas potest a substantiali forma ef-fluere, nec ipsa est miscibilis. Atque experien-tia certum est,nullum corpus calefacere quin f J[actu aut virtute calidum : Ergo per calore#actualem aut virtualem calefacit , & non pctformam substantialem. Nam calor ille actuah Saut virtualis residet in Elementis vel princip» 5ut in proprio subjecto , & non in forma subff asl 'tiali totius suppositi.

Inde autem confirmatur doctrina h®c q 1 » 3«Conceditur ab omnibus quod actiones fustt sup-positorum , hoc est substantiarum completu#singularium; jam vero hoc suppositum Phy»'cum non calefacit per se quatenus est fupp°»'