iSa

A s T R O L a G I /B GALLlCffi

remque molem ab intensiori frigore vel remissio-re calof e loci concrescere , sieque fieri materiamCometarum,quorum pars major ( fatente Keple-ro _) emergit e vicinia Solis. Nec obest Cometa abeodem Keplero observatus anno 1607,qui ortumhabuit sub constellatione ursae procul a Sole;Nam ejüs materia ab iisdem causis minime fictis,sed necessario admittendis, eo usque expelli po-tuit; cum superstes illa materia cuilibet agitatio-ni facile obsequatur.

Jam vero tres praecipue Cometarum species ad-mittuntur : Nempe Crinitorum, Barbatorum &Caudatorum. Cometa Crinitus est, cujus me-dium compactius & luminosius est, circuitus au-tem rarior & lumine hebetior. Barbatus est a cu-jus capjte luminosiore, quid rarum & subtile in-star Barbae oblongae educitur. Caudatus deniqueest a cujus densiore & luminosiore capite caudararior emanat: adeo longamt etiam aliquando 4.0vel 60 gradus maximi in Coelo circuli subtendat:Vel etiam plures, qualis fuit Cometa anni 1618,cujus cauda ad 72. gradus fuit exteffia.

Nunc de duobus etiam plurimum controversisaliquid dicendu superest, quippe de Cometarummotu & lumine.Ac primo Keplerus in suo Libel-lo de Cometis suscepit demonstrandum Cometasomnes moveri motu rectilineo. Quoniam veroejus fuit intentum Libello ipso, ex motu Terrascirculari,ostendere motum Comet« rectilineum,& ex rectilineo Comet«, convincere circularemTerras; quid ä Logica magis alienum,quam htecdemonstranda pro principiis assumere,vel assutq-pta deinde Concludere ? Assumit enim initio Li-bri primi: Terram trajicere super ssatia Mundi eomotu circa Solem,quem Aristarchus & Copernicus eitribuerunt. Tum : Cometam non secus ac trajeStiq-7iem aliquam ferri per Jfatia Mundi,in linea recta indireffum continue .Dices nullo sequente absurdo,inapparentiis Cometas, demonstratis ex suppositio-nibus fiveprincipiis assumptis , necessario con-vinci veritatem assumptorum: atqui hoc minimeverum est;quia posita Tellure mobili, & Solequiescente demonstratur omnes apparenti« mo-tuum Planetarum ;nec propterea inde necessarioconcluditur veritas hypotheuum ; cum easdemapparenti« ex contrariis hypothesibus etiam de-monstfentur,veritas autem sibi non contrarietur.Adde quod Keplerus qui annuum Terrq motu exrectilineo Cometarum motu probare voluit > fa-.tefcur inTychonisHyperaspitepag. 10 1, circula -niatem motus Cometarum apud Tychonem niti suaei i am probabilitate : 8t reprehensus a Sarsio, quodmotum Cometae trajectorium voluisset in princi-pio & sine remissum, celerem autem in medio;in-gehue confessus est in Appendice e x T rutinatöreGalilaei, fi nullam admodum reperire causam ma-gnam, cur motum illum Cometa reBilmeum versus■utrumque terminum languidiorem statuat ; itaque firelinquere hanc inaqualitatem in dubio , quas tameneX tali'motu sequeretur.

Quamobrem etiam consentiente Keplero, Ty-oboni adhaerebimus, qui Cometas in propriis or-Ntis,ci rca Solem aliorum Planetarum instar mo-veri demonstravit Lib.x.progymnasmatum vi-el etürqüe eorum Naturae congruum,ut quia suntprogenies Solis non secus ac maculas quas circaSolem ipsum gyrant,ita illi ex maculis ipsis, vel

exhalationibus Solaribus facti, eundem motum, ■etsi periodo & via diversum, obmajorem aSoledistantiam retineant. Sed inde notandum, posseCometam inter orbitas Veneris & Martis gene-rari,qui si inferiorem fui circuli partem pervade-ret,ad Elementalem usq; regionem descenderet jsiquidem in utroq; sistemate, Copernici nempe&Tychonis,Terra & Elementalis regio sit« suntinter duas illas orbitas, unde nil mirum si in ge-nere,animalia ipsique homines plus a Veneris A$ quam ä si ip O & 2 influxibus agitentur. Nontamen propterea Cometes ille dicendus esset ge-nere Elemehtalis,tum quia exhalationesSolis progeneratione Cometarum ad regionem Elemen-tarem detrudi,prohibet motus atque frigus Lu-nas circa regionem ipffim gyrantis: tum quia Co-met« plus naturam Planetarum quam Elemen-torum nostratium participant. A qua autem causainterna vel externa Comet« circa Solem move-antur,idem hic quod cap.10. de Macularum mo-tu afferimus.

Tandem circa Cometarum lumen du« suntopiniones. Nam Aristoteles ej usque sequaces vo-lunt Cometas ex se lucere & accensos esse: at Ty-cho Brasieus in progymnasmatis, & Keplerus insua Cometam Physiologia,illud omnino negant,asserentes ipsos a Sole duntaxat illuminari instarLun« vel aliorum Planetarum : utraq; enim sen-tentia non minimis subjacet difficultatibus.»Narncum ad omnes Planctas, illuminans caula eademsupponatur; eademque sit Cometarum materia»nempe exhalatib e visceribus Solis elevata: cui'non omnes Comet« eodem modo, vel accendun-tur , vel illuminantur; sed alii fiunt criniti, alii ;barbati, & alii candati; eum prassertim singulasspecies ä sua illuminante caula diffipari receptusit ä pluribus, ac proinde singulas eodem modogenerari & interire ? An biffecanda erit haec dif-ficultas,afferendo Cometarum alios accendi,aliosvero ä Sole duntaxat illuminari,quinimo videturpotius statuendum nullum illuminari, sed omnesaccendi, utcunq; Keplerus hanc sententiam pau-lo acerbius insequatur.Primo enimTycho & Ke-plerus suam sententiam minime probant,sed tast-timiCometas non accendi in regione Elementari» ,ut Aristoteles opinabatur. Deinde certum est Co-metas omnes derepente in sua maxima mole ap-parere,& in maximo suo fulgore nifi obstet vici-nitas Solis, nec videri crescere, cum e contrario aprima apparitione,eorum incipiat diffipatio.Jaihvero quoniam ab omnibus merito receptum est?eorum materiam esse pinguem,viscidam,& cotf*'pactam, etiam certum est tantam molem non d e 'repente sed paulatim accumulari, concrescere &

( ut Kepleri verbis utar ) cogi velut in quoddafstapostema. Si igitur Cometa etiam cum sua caud a ’ad minimam usque sui dissipationem oculis cost'spicuus esset, quatenus a Sole illuminatus :neqU ä 'quam dubitandum,quod ob eandem causam coU'spicuus.esset ( etsi cum hebetiori lumine ) prius-quam ejus materia ad tantam mole densitatemffideveniret; prassertim si procul a Sole gigneretu 1 '»ut Cometes anni 1607,qui sub majore Ursa or tuSest:Cum vero id non accidat, sed materia ffi cceffive accumulata, concreta & compacta dercptente illucescat, hoc per ipsius materi« insialUinationem fieri necesse est, prsesertim cum ab a