%

104 Inleiding tot de algemeene Géographie ,

5 . Het Waigat ís een doortogt tusschen Nova Zembla en Musea*vien , vermaard wegens de vrugtelooze poogingen , om daar doorna Oost-Indiën te geraaken : de groote Kusten en Bergen van Ys,die daar byna nooit, of ten minsten zeer zelden , wegsmelten,schynen ’t voornaamste beletzel geweest te zyn.

6. In Indien zyn verschelde Straaten ; als de Straat van Malacca,Zynde tusschen Malacca en ’t Eyland Sumatra; de Straat Sunda,tusschen Sumatra en Java; de Straat van Macasser, tusschen Bor-néo en Celebes.

7. In ’t Noorder America is de Straat Davids , bekend wegensde Walvisclmngst, door dezelve komt men uit de Noord-zee inde Baffins Bay.

g. De Straat van Hudshon, waar door men uit de Noord-zee in

de Bay van Hudshon kan komen.

9. De Straat van Bell’ Iile, os’t Schoon Eiland, is een doortogtuit de Noord zee na de Golf van St. Laurent.

10. In voorige tyden had men veel op met de Straat Magellanes,aan de Zuidzyde van ’t Zuider America , die in ’t Jaar 1520 ont-dekt wierd : men zeilde door dezelve , om uit de Atlantische Zeein de groote Zuid zee te komen; dog tegenwoordig word die nietbevaaren , om dat men een beter weg gevonden heeft, die zoogevaarlyk niet is , en daar de tegenwinden zoo veel niet kunnenhinderen , alzoo men nu de ruime Zee houd , en bezuiden Terre

de Feu omzeilt.

Wy gaan , om de kortheid , veel andere Straaten voorby, enzullen nu de beweeging van ’t Water gaan beschouwen : de twee[voornaamste zyn de Eb en Vloed, en de Wind.

4. Van de Eb en Vloed.

4. Van Hoe dat in de tyd van ruim een Etmaal, van wegens de zwaarté-

viïïdf" kragt, door de werking van de Zon en de Maan, het Water twee-maal moet op- en neêr-vloeijen, of hoog en laag worden , heeft deuitsteekende Wis kon sten aar Izak Newton het eerst aangetoond (</).De Zon doet het Water omtrent twee voeten , en de Maan bynanegen voeten opryzen ; de kragt van de Aarde alleen zou de vogten

op

(d) Philosoph. Natur. Princ Math.