CVM EPOCHA CHZ/ST1 COJtNECT ENDIS.
TDKMW HM TZW TDK HZK TZZS
CAPVT VI.
Di Anno Translationis LXX. Interpretum ,
CONCLVSIO VI.
Translatio Sacra Scriptura dc idiomate Hebrai-co in Gr&cum per LXXII. Interpretes totidemdiebus saltu efi, Ptolcmai quidem Philadelphitempore; fcd vinente adhuc patre eius PtolemaoLagi , & Demetrio Phalereo in aula eius ver-sante » anno ante CHRISTI Epocham 285 ,aut 284 .
2 Vm esset pericul am, neludiiGentibus Sacras
us literas hiuiderent, in quibus multa, & luculen-
1 tissima de CHRISTO Saluatorcnon lud acorummodo, sed & Gentilium testimonia continen-ter, aut ea loca,qua: contra ipsos proferenda erant,corrum-perent ; pertinuit ad Diuinam Prouidcntiam multo antoMediatoris IESV CHRISTI aduentum disponere, vt Sa-cri , ac Deifici codices ad Gentilium notitiam perucnircnt,& in aliud Idioma translati propagarentur, ita & conserua-rentur ab ali js, vt non e stet possibile ludiis tot, ac ta diuul-gatos Codices praeoccupare, aut corrumpere : & e contra-rio Apostoli, Lc Euangelista:, ac primitiui Ecclcsii Patrespossent, sicut reipsa fecerunt ,vtiSacra Scriptura, quamludii negare non possent fideliter translatam ab ipsis do-ctissimis Hebraeis, & vtriusq; linguae Gricg lcilicct, & Hc-braic^ peritissimis, ac probitate vita: conspicuis . Consue-tum est autem Diuini Sapientia:, attingere quidem a fine,vsque ad finem fortiter, sed disponere omnia suauitcr, Scnon raro vti humanis negotijs aliorsum ab hominibus de-stinatis ad sines supcrnaturalis fuse prouidentii obtinen-dos : sicut edicto Augusti de vniuerii orbis descriptione adNatiuitttem Christi ludiis insinuandam, & vcrificandasProphetias dc loco in quo, & de familia Dauid, ex qua na-tus est ipsis, & nobis Saluator Mundi,qui est benedictus infecula amen. Cum ergo Ptolemaeus Lagi filius, qui librisvalde delectabatur, & res gestas Alexandri Magni, teste_»Amano, scripsit, eiusquc filius Philadelphus BibliothecaeAlexandrini omni librorum genere instruendi profecis-sent Demetrium Phalereum , qui Athenis pulsus ad Lagi-dtm Ptolemium se iam contulerat, isq; interrogatus a Re-ge, quot iam Myriades librorum adestent, respondit adessevitra 10. fcd breui futuras so. idest quingenta millia, intel-lige computatis opusculis omnibus, in quem numerum co-feitiuntcum Aristia losephus, &. Euscbius; fcd quia Epi-phanias refert respondisse: Iam quidem sunt quinquagin-ta quatitor millia librorum , & omngenti plus minus, veri-simile est id responsum este non prima, sed alia vice post-quam libri vndecunque conquisiti Alexandriana delati sunt,ied aucta est postea illa Bibliotheca a successoribus adeo,vt teste Ammiano Marccllino 1 .2i. Le Gellio 1 . 6 .cap. vk.bello Alexandrino sobClsarc Dictatore, septingenta li-brorum millia conflagrarint; esto Seneca c. 9. dc tranquil-lic. restringat hoc ad quadringenta millia. Per eam occa-sionem Demetrius suggessit Regi, ludiorum Leges dignis-simas esse, vt Regia Bibliotheca illis ditetur, sed opus esse»Vt ex Hebraica lingua, vel Syrochaldaica, transferantur ia^rtecum sermonem. T um Rex mandauit Phalereo, vt me-moriali Epistola exponeret quid facto opus esset; quod il-lico praestitit, concludens memorialem libellum sic : Si ergo^‘sum fuerit tibi Rex, firibeturad Principem SacerdotumLlie> osolymistmittat ad te ex quacunque Tribu fex viros****‘»10 boneßatc vita ;, femo , & prudentia legum suarumV r #!Untes : vt ita ex pluribus per diligentem examinationemHaEli consentientem, & accuratam interpretationem, bosli -° r <>s praclart, vt res ipsa, & fo* voluntatis dignitas poflulat** c °ndamus. Hac occasione Aristias bene vius, nec non_,^«vdreas custos corporis Rcgij, ac Sosibius suadent, vtad
. . , . 5Z9
facilius impetrandum dimittat in libertatem ludios illor^quos Ptolemaeus Lagides partim in Colonias traduxerat,partim captiuos adduxerat• suffi* jtaq; Rex suo nomine^scribi ad Eleazarum, & indicari liberationem captiuorum;adiecitq; donaria pro templi Hierosolymitani ornatu ta-lenta auri yo. argenti 70-&lapides pretsosiss. & alia insu-per , de quibus Aristtns, & losephus > misitq; haec, & epi-stolam per Andrcam prsdictutn, & Aristaeam. ResponditEleazar Regi humanissime, 2 L selectos viros pcritissimos>8£optimos senes,dc quauis Tribu adeoq; simul LXXlI.s licetrotundo numero dici soleant LXX-)ad Rege miiit,qnj con-uiuio excepti, & deinde per Demetriuinloco idoneo sepa-ratis cellis ad signatis»collocati, totidem dierum numero,idest LXxII. miro consensu ne apice quidem vno discre-pantes, nec line speciali Spiritus Sancti directione , eodemmodo interpretati sunt non solum libros Moysis, vt cumIoscpho, & Philone quidam putarüt, sed etiam libros Psal-morum, & Prophetarum &c.
a Dc pradicta Translatione primus omnium historiamscripsit ipsemet Aristias,siue Aristius Legatus Regis Pto-Icmii, qui omnibus interfuit, quam mendis expurgatam,& commentarijs illustratam edidit Colonia: Iacobus Mid-dendrophiusanno IS78. deinde losephus Hebrius lib. 12.antiquit. c.2. Philo lib.2. dc vita Moysis, eiusqj memine-rant. S. Iustinus Martyr Samarita, & peritiss. rerum ludai-carum in exhortatione ad Gricos, S Irancus lib.j.c. 25.Clemens Alexandrinus 1 . 1. Stromatum j Tertullianus in_»Apologetico C.i8. S. Cyrillus Hierosolymis Chathechesi 4.1 . s. c.8. S. Epiphanias lib. de ponderibus»& mensuris. S.Augustinus I.18. dc Ciuit. Dei c.42. tk 1 . 2. de Doctrina_,Christiana c. i s. Theodoren» in oratione de translationi-bus, quam recitat Castrins, Lz Etigubinus; item Ruffiims1.2.contra D: Hieronymum; Talmudista ipsi apud Ma-rianam C.14.& lustinianusinNouella constit, 146. Euie-biusl.8. de Prap. Euang.c.i prouidcntiam Dei tanto anteadmirans,exrcccntioribus autem Leo Castrins indisput.dc Translationibus Sacri Scripturi; Eugubinus in libellode editione vulgara; Petrus - alatinusde arcanis I. i.Lu-'douicus Vnies in citatum lib. S'. Aug. de Ciuit. Baroniustomo 2 Annal. ad annum 2jr. Bellarminus tomo 1. Con-trou. 1.2. C. s. & 6 Augustinus Iustinianus opule, de 70.Interpretibus; Sixtus Senensis lib.8. Biblioth. Sancti hir.ij.Salmcrontract.r. prolegom.f. tomo t. in defensi lib.2.cap. 6. Lipsius dc Bibliothecis c.2. Salianastomo 5. Anna-lium ad Annum Mundi 577s. eruditissime & Mariana_.opule, pro vu’gata editione, slaacus Vossius dissert. Chro-nologicade70. Interpretum Translatione. Mei porro in-stituti hic non est examinare quid senserint, aut dc Aristiiopusculo, quod nunc circumfertur, diuersi Doctores, quidde 72. cellulis S. Hieronymus, quid de admirabili consensuInterpretum, aut ludii post Christi aduentum, aut Seit ari jin dubium reuocarint; sed solum inquirere , qui ad ratio-nem temporum spectant,ne Chronologicisargumcnris con-tra Translationem hanc, cJusue circumstantias communiteradmissas abutantur exemplo Scaligcri in animaducrlioni-bus in Euscbium, negantis eam Translationem factam essesuasu ,& postea interuentu Dcmctrij Phalerei, vtpotc demedio sublati, aut eiecti ab aula quando ea tacta est, & aliasimilia cauilosc: obijeientis > Proinde in Conclusione dixi-mus Translationem hanc facti In principio, seu primo bien-nio Ttolemai Philadelphi , anno videlicet antfc Christi Epo-cham 281. vd 284» Deinde viuente adbunc Ptolemao La-gidc; postremo, versante in aula adhuc Demetrio Phalereo ,qui tria singillatim comprobanda sunt.
srima pdrs Conchtßonis de Principio PhiladelphiAnnos, 285 . cvd 28 4 .
5 »-r-s Ranslationcm LXX Interpretum factam esse re-X gnaute iam Philadelpho affirmant cum Aristia»Fhilonc T L Ioscpho Tertullianus.. Epjphanius, Auguiti-nus, äc maxima pars rcccntiorum, sed factam in principioRegni eius primo, aut secundo anno, seu intra biennium il-lud, quo cum patre ymo regnauit, sentiunt cum Aristia, &Ioscpho, Petamus m Chronico ad annum ante Christum284* & i sl liotts adEpiphanij lib.de pond.öimcnsipag- 279«S - Ha acus