4 s R E G LE SCIENTIARUM
An n. les fabricati, & machinam ad arbitrium augeri posse aiebat, ut non oblec^1668. rationi modo , sed etiam magna: utilitati esse possint. Et quidem in quibuCdam ustrinis ferrariis hujusmodi machinae adhibentur, ubi pars infima tubiaquam subjectam paulo altius subit.
II. Cum autem a nonnullis dubitaretur an forte motus ille aeris ex aque
rarefactione & attritu , potius quam ex ea quae allata fuit causa , oriretur,eo fere modo quem exponit P. Kircherus in describenda consimili machi-na in ustrinis Tiburtinis, cujus ope aqua in mappam lapideam cum impe-tu ruens ventum vehementem procreat : illud quoque experiri placuit. Sedaqua per cylindrum seu tubum sic decidit , ut aera fecum non traheret,eaque magno impetu in mappam ferream impingens aera quidem cy-lindro contentum protrusit, sed eo exhausto nullus postea perflavit ven- 'tus, tametsi aqua in corpus oppositum magna vi incurrens in guttulas com-minuta videretur. Hinc manifesto conclusum fuit ventum ab his follibushydraulicis procreatum, ab aqua rarescente & quasi in pulverem commi-nuta non proficisci : sed is quem aqua fecum aer trahit , hunc ventum ;efficit. i
III. Hoc argumentum de vi motrice aqux & aeris mense Aprili anni ;
1669. 8c sequentibus fuit continuatum & longius provectum. Quo autem j
vis aqux defluentis perspecta haberetur , unam item 8c alteram machinam \
parari jussum. Hxc simplicior erat: vas cylindricum 3. altum pedibus, cu- j
jus basis fex lata digitis, foramine 4 linearum pertusa est in orbem : huic \
vasi subjecta est libra sic aptata , ut aqua in complanatam laminam bilan- j
cis brachio agglutinatam , & vasi ipsi proximam impacta lancem antea inxquilibro cum lance altera positam deprimeret. Vas aqua repletum tst us-que ad 3j pollicum altitudinem ; tum fundi foramine reserato , & lanci op-posita: appenso pondere fxpius exploratum est quantum ponderis par eiletsustinenda: aqua: impreffioni, idque este 2 unciarum fere cum femiste va-
tiis experimentis compertum fuit, acjua in tubo £id eandem femper altitu-dinem 34 pollicum affusa. Qua deinde imminuta , adeo ut duorum tan-tum pedum altitudinem obtineret, tum pondus unius unex & 1 aqux im-petum sustinebat.
Cum cylindruli omnes aqux , quarum singulx bases erant 4 linea-rum , quantum scilicet patebat foramen in fundo vasis positum , adcalculos essent revocati, priorem cylindrulum 35 digitorum altum 2 uncias& I,alterum 2 pedum unam unciam & | continere deprehensum , ita ut abipsis ponderibus in altera lance positis, &c ab aqux impetu libratis non longe»bestem. Quantulum enim erat discriminis, hinc omne oriebatur, quodlaminam ferream in quam aqua e vase incurrebat, ü foramine aliquantumremoveri neceste fuerit.
IV. Ex quibus hxc consectaria deduxit D. Hugens. 1. Impressionem aquxe foramine in fundo vasis facto exeuntis xqualem este cylindri aqux gra-vitati abfolutx, cujus basis est foramen ipsum & altitudo eadem qux ipsiusaquae vase contentae.
2. Cum profluentis aqux velocitates sint in ratione fubduplicata altitudi-num j aut ponderum cylindrorum, ayux profluentis impressiones aut ni-sus