*»§ ( 8 .) 54 »
Zontem, seposito nimirum refractionum negotio. Ejusdemsemicirculi punctum summum K, quadrante circuli abHori-zonte remotum dici consuevitVertex & voce Arabica Zenith,e quo ad oculum A ducta recta K A erit perpendicularisdicto plano Horizontis, propter angulos HAK, IAK,tequales eosque rectos. Ea porro corporum gravium estnatura, ut linea pendula cujuscunque gravis inter oculumA, & verticem K constituti , coincidat cum recta KA,adeoque plano Horizontis, & consequenter ipsi Telluris su-perficiei sit perpendicularis: id quod ex omnium temporumobservationibus constat. Si enim ope penduli A O, cen-tro quadrantis AMN, infixi, capiatur sideris L, altitudoHAL, sive HL, aequalis angulo MAE; cademque eo-dem temporis momento capiatur cruce sive baculo nautico,AP, vel quocunque alio instrumento, quod tamen usu,penduli careat; aequalis illa ubique reperietur, quod saneneutiquam fieret, si pendulum A O describeret lineam äper-pendiculari DAE, diversam. Idem quoque patet, li al-terutrum quadrantis latus ad legem penduli erigatur, turicenim juxta alterum linea visus directa converso instrumento,eundem cum Horizonte ambitum describet; hoc autemiterum fieri non potest, nisi supponatur modo dicta dispositiolinearum directionis. Indecorum praeterea esset, hominesnon erectos sed inclinatos incedere, quod necessarium est, siquocunque alio quam praedicto modo, lineae directionis adsuperficiem Telluris se haberent. His ita ostensis, manife-stum est superficiem aquae cavitatibus superficiei Tellurissuperfusae,necessario sequi figuram Telluris: eam enim ha-bere debet conditionem, ut lineis directionis normaliter un-dique sit, subjecta, qualis quidem sola Telluris superficiesexistit. Adeoque superficies aquarum determinari nequit,nisi ex figura Telluris jam supposita, contra quam contendi«Aristoteles. Prolixius paulo prosecuti sumus axioma hocab omnibus fere receptum, quia in sequentibus de ipso am-plius loquendi dabitur occasio.
IV. Caeterum praestantislimum idque unicum fere ar-gumentum,quod pro demonstrandaTeliuris figura sphaerica.