Band 
Tomus primus.
Seite
366
JPEG-Download
 

66 DOMIN. - GUL'IELMINI

minum varietate. Igitur fieri potest,ile inventus iit k Vitruvio in Ro-ma; Aquaeductibus lapsus semipes,quorum longitudo pedibus centumconstaret; ab aliis vero mensuraturcapi in Patriis Fluminibus assigna-tae declivitatis ; Demum , quemlibetex propriis observationibus deduxisteRegulam quandam generalem proaliis Fluminibus.

Quäm erronea sit ejusmodi me-thodus aliä via demonstrandum nonoccurrit, quam experientia, quippequod si ad perpendiculum variorumFlumirium lapsus exigatur, quae insitibus homologis variam feruntAqua? quantitatem , non eadem inomnibus repedatur ; at seroper mi-nor in illis, quas in sua ipsarumcxuberanriAtiimidioresincedunt> Itacommenlurando ejus Fluminis lapsumvariis in locis , repedetur, interMontes sortiturum illud esse praeci-pitem Alvei inclinationem, in pla-nitiebus vero multo minores; non-nulla Flumina esse fundi declivis ,alia vero omnino horizontalis; un-de evidens videtur, lapjus non tam fe-fe velocitatis fluminum causam , quamillius ejfeüum , cum plerumque obser-vetur , 'a fatis velocibus FluminibusAlveum in multam excavari altitu-dinem , quo mediante lapsus immi-nuuntur ; quorum vero tardus mo-tus est, si turbida fluunt, pereuntalvei, quorum ope fundorum de-clivitas augescit ipsis; unde k qui-busdam Flumina appellantur, cam-pis devorata , ab aliis vero eo-rum benefica, vcrificaro ipsorumlitroque epitheto; variis tamen incircumstantiis. Inde, fit ut n um quammihi venerit in mentem , inyestiga-

re

mi mede fimi. Tuo ejfere adunque , eheVitruvio trovajse negtAcquedotti diRoma un mez.o piede di caduta , ognicento piedi di longhetta ; e ehe gl’altri misurafjero ne’ Fiumi de' loro Pae-fi y le declivita ajsegnate ; efinalmen -te y (he ognuno dalle proprie ojferva -nioni , deducejje una Regola generaleper tutti gl’ altri Fiumi.

jQuanto fia erroneo queflo meto -do , non occorre dirnostrarlo per ahrastrada , ehe per quella deis efperien -ta ; poiche y se fi livellerd la cadutadi divers Fiumi , i quali in fiti orno -logi ponino diversa quantitd di Ae-qua, non fi tr over a ella la medefimain tutti y ma sempre minore in quelli,ehe nelle loro escrefeente camirianopiugonfi ; anzjy mifurando la caduta dei -lo ßejfo Fiurne in luoghi divers , fitroverdy ehe tra le montagne havrdejso inclinationi d’^Alveo precipitose ,e nelle pianure molto minori ; e ehealcuni Fiumi sono veramente declividi fond) y & altri affatto oritontaliyDal ehe evidentemente apparisce , ehela caduta non tanto e cagione dellavelccita de’Fiumi, quanto effettodella medesima, efsendo commune osservatione, ehe i Fiumi ajfai velocifi profondano l*4 Iveo, e con cio ß fce-mano le cadute ; e ehe i tardi di mo-to y se corrono torbidi , s interriscono iletti y e con cio accrescono le declivi-ta a loro fondi ; ond’ e, ehe da ^/ll-cuni sono ckiamati i Fiumi y divora -tori de Ile camp agne ; e da altri , boni-fixatori delle medefime , verificandofidtejsi l’ uno } e 1’altro epiteto ; in diver-si ta pero di circo flante. Quindi e y ch’jo non hb mal saputo imaginarmi didover cercare , qual caduta sia ne -