DE FLUMINUM NATURA CAP. V.
re cjuinam foret necessarius Huminilapsiis, ad alium finem , quäm adme certiorem efficiendum , ejusdemnon interire proprium alveum cumdepositionibus, cum illis non fatispraedita sint, vel iis cum plus aequo. abundent eadem excavari plus fatisnon sine ingenti propriarum ripa-rum jactura.
Itaque cum illud extra dubium ul-lum sit» jam sic contendo disserere.Constat , tantam fieri Fluminumaltitudinem, alveorumque latitudi-nem, quantsim proprii motus vicorrodunc, 5c longius esserunt ter-ram , qua ripe essormantur, & fun-dus ; necesse est igitur ut excavansvis tense resistentiam superet, fetialterius cujuslibec materia;, qua flu-minis efficitur alveus; alioqui, cumalia alii aequalis sit , nullus fub/e-quetur excavationis effectus; multo-que minus, si vim vincet resisten-tia. Ita etiam constat , non femperin infinitum a Flumine proprii al-vei excavari altitudinem ; aiioquinilla, qua; in mundi principio, so-lum corrodendo, alveum effecissent,& decursis diuturnitate tunc tem-poris in altiflima; tetne viscera des-cendissent ; Dicendum est igitur, inexcavatione a Flumine producta, velAquae vis progredi paulatim defi-ciendo ; vel augescere ^qualiter soliresistentiam ; vel etiam, eodem tem-pore, & istam imminui, & auges-cere illa, donec ad quandam a;qui-librii speciem conjungantur , in quotantum operatur Aqua: vis ad ex-cavandum , quantum resistit fundusut ne proprium esse suum alteretur.Eodem modb disserendum est de Flu-minum latitudine , qui effectus sunt,
pai-
cejsaria ad un Fiume , per a tiro fine,ehe per accertarmi , ehe 'il- msdefimanon interrifea il proprio alveo colledepofitioni , non havendone quantobafia ; o , havendola maggiore dei bi-fogno , non s esc avi di soverchio , - condanno notabile de Ile proprie npe .
Perche eso refli fuori diogni duh-bio , jo prendo a discorrerla in que-*fla maniera. Fgli e certo } ehe i fu-mi in tanto fi prosondano , & attar-gano s alveo , in quanto per la vio-lenta dei proprio moto corrodono , oportano via la terra , ehe forma letsponde , & il fondo) egli. e dunquene ce far io , ehe la fort a fcav ante su-peri la reflflenta della terra , b d’al-tra materia , ehe forma salveo alfiumealtrirnenti effendo suna egua-le ais altra , non suece der d efiettover uno di efcavatione ; e molto me-no , se la reflflenta fard maggioredeUa forta . Egli e altrest evidente ,ehe un Fiume non va sempre profen-dando il proprio alveo in infinito ; al-trimenti quelli, ehe nel principio deLAlondoy corrodende il terreno ,fi for-marono il letto , colla dluturnita deicorso fi sarebbero a quejs hora pro -fondati nelle piu alte vijcere deUaTerra Blsogna dunque dire , ehe ,nel escavarfi ehe fd un Fiume , o laforta deis Aequa vada a poco afoco mancando ; o la reflflenta deiterreno egualmente accrescendos > bpure , ehe nello fieß'o tempo , e quel-let fi diminuisca , e que fla fi acer esca,fln ehe fi giunga ad una specie diequilibrio , nel quale tanto operi laviolenta deis Aequa per esc avare,quanto refifie U sondo per non ejjere
alte-