'3 04 DE PRINCIPI
L' quoad piares quidem res, adeoclara est , tu vel levis labor luper-fluus sit. Quod enim particula siccomposita ex aethere, Sc sale; quodsit sphaerica; quod in superficie inuncum reflexis apicibus constet :quodque sit porola, levis, volati-lis, fatis patet, fu per e st tantum , utaliqua attingamus circa exilitatem ,compreffibiiiratem , & elaterium.
Exilitatem ex phaenomenis moxaliud agentes arguebamus, ostenden-tes, minorem elfe debere particu-lam sulphuream aquea , Sc aerea;Sc licet aqua ex primigeniis sit, nonitem sulphurea, non ideo tamenhoc ullam ingerit disticultatcm ;primarum enim particularum ma-gnitudo a Deo Creatore comparataest ad effectus, & actiones ab eo-dem ex illis intentos ; quarum gra-tia, cum admodum diversa este pos-sit exacta magnitudo, plurima itemdifferentia este potuit in magnitudi-ne inter particulas primas unius ge-neris , Sc alterius. Itaque nihilprohibet, quin materia insumpta inglobulo Xthereo minima sit, si com-paretur cum Sin sumpta in aqueo ;quin moles salina- primas particulaelonge minor sit aquea, major aethe-rcä &c. Quo posito fieri poterit,ut compotitum ex etheris & falis par-ticulis , etsi utriusque generis pluri-mis , adhuc longe infra molem, 8Cmateriam aqueae particulae existat.Sed quae causa est cur particula sul-phurea in tanta exilitate statuatur/Hujus causam supra tetigimus, nem-pe eoufque distendi circa globumethereum materiam salinam, quous-que resistentia ad fractionem majorremaner virtute aetheris fracturam
0 SULPHUREO
conantis ; Cum autem h^c resisten-tia coalescat cx robore stiriarum, &ex distantia k centro gravitatis parti-culae fulphureaefquod vel uti Hypomo,j>clium est , circa quod vires fracturameffecturae operantur) quo majus eritrobur stiriarum , minor vero distan-tia hrec , eo major erit resistentia ;Sc econtra minor. Robur interimcum ex multitudine aeque, ac im-plicatione materia oriatur, & utram-que minui neceste sit, quo magisä centro stiriae elongantur; sequi-tur elongationem, quo major sit,semper magis deducere resistentiamad aequalitatem cum vi aetheris, quaeubi attacta fuerit, cellabic elonga-tio ; Sc confequencer definita eritex his circumstantiis magnitudo fui-phureae partieuhe. Congruum au-tem est credere D. O. M. sapien-tiam, 8c providentiam , ita circum-stantias omnes praedictas disposuisse,Ac attemperasse, ut magnitudo ma-jor in particula sulphurea futuranon sit, quam quae cum ejus actio-nibus , Sc effectibus stare postit.
Id tanto magis rationi quadrat,quanti magis ex robore stiriarumsalinarum oritur dispositio ea, quaerequiritur ad compressionem patien-dam, & efficiendam elasticam ex-pansionem , quippe compressiomulta multam item flexibilitatempostulat, quae importat partium ex-cursum absque divulsione; econtravero robur elasticum exigit rigidi-tatem , qua Sc compressioni resi-statur, 8c expansio fiat. Robur er-go temperatum requiritur, nequeflexibilitati, neque rigiditati contra-rium ; cumque robur stiriarum unaex circumstantiis praedictis sit, con-stat.