dissertati

-quivocationes qure plurimae occur-rere possunt, nonnulla , antequammanum tollamus-de tabula , liceatadnotare. Primum sit, quod, licetcalorem dixerimus motum celerem,&c perturbatum, non ideo tamenhujusce motus celeritas , &i pertur-batio eadem quoad gradum neces-sario e sie debet; scilicet major, &minor celeritas, major item &. mi-nor perturbatio eile potest .; iramo..aucti utriusque gradus,, fundamen-tum ex parte sunt intensionis illius,;& e contra diminuti, remisilonk,.Propterea, licet aliquando .accidere.posiit, ut adeo remittatur calorismotus, ut imperceptibilis evadatsensibus nostris, non ideo tamenexuit calotis naturam „ sed tantum.remittit activitatem.; & re vera sen-sus noster, quamvis adeo arquus.»& solers judex esse videatur, sirpiustamen inter oppositas qualitatesambigit, & non raro fallitur ve-hementer ; nempe cum judiciumtferre solitus sit» aut ex praevalentiaimpressionum, aut ex nova mutatio-ne , quL sibi accidit , id est scm-per relate ad se, non fertur dire-cte sensus judicium ad id quod ca-dor est in se, sed ad id quod adve-nit sensorio, unde oriuntur praepo-stera judicia quoties illa fecimusabsoluta.

Id advertentes Philosophi , sue-runt solliciti de inveniendo xriterioaliquo, quod certius nos de calo-ris gradibus doceret; Hinc inventaJhermometra variae quidem materse,structurae & artificii, sed omnia uniinnixa fundamento , id est esse ctuicaloris, quem diximus, rarefacien-di corpora, praesertim liquida; cum-D. Gulmmmi Gper. 7w- JL

O QUINTA. 345

que alia aliis majoris rarefactioniscapacia sint, allumpta fuere liqui-da prae caeteiis rarefactioni obno-xia ; ex horum enim majori, vel mi-nori expansione, quoniam magissenhbüi aireti ä tactu lenfui, majo-rem , vel mino- em caloris intensio-nem exactius arguimus : Ei hac qui-dem arte vulgo jiota .adeo progres-sum est , ut negari nequeat , eahisce temporibus haberi Ihermo-metra, quae maxime mobilia sunt,quin.immb ad .statum -caloris gra-dum eadem .mensura indicandum ita«concinnata.,, .ut .ab eodem recessusquilibet, -etiam iix distantissimis re-gionibus , possit judicari. Non ideoctamen quis credat posse per Ther-mometra caloris incrementum , vel..decrementum, aut absoluta, aut pro-portionali quädam mensuiä definiri,ut & quantus sit unius grac us ca-ler , qui alterius duplus, & tri-plus decernatur; quippe, cum inmedio statu inter condensationem,& rarefactionem , corpora minori ^vi ad statam mensoram condensen-tur , & rarefiant, quo magis ab hacmediocritate receditur, majori viopus est ad pares condensationes,aut rarefactiones efficiendas : Hincaliam progressionem sequuntur vires,aliam effectus, ticcraugmentum il-latum consequatur & horum in-crementum; quarum progressionumante revelatas leges ,.&■ unius ad al-teram respectum , nulla spes est fo-re, ut ex termino unius innotescat-terminus corrdpondcns in altera.

Alterum observabile tpectat ad ex-plicatam naturam caloris; nempe,si calor notus bst quidem patticu-larum sulphurearum, necesst est ut

X x ubi»