D IS SER TATIO SECUNDA. 467
te, ut viventium virtute cognoscen-te , & rationali praeditorum animae(principium etenim cognoscensideam nullo modo involutam \ autprodeuntem ab idea materiae, &motus habet) alia vero mediatetantum , scilicet emergunt a variisdispositionibus particularum materiaeintersc; aut ä vario motu earun-dem; aut a varia applicatione ha-rum ad illas &c. & harum notitiaea est, quae doctrinae Physicae ulti-mum notum existit $ ab his enimeffectus , & phenomena quaeque na-turalia derivantur; Hinc quaerenda:fune fhysico figurae, & moles de-terminatae , quibus quaelibet speciesparticularum materiae ab aliis distin,gunrur , quae totidem prima ele-menta audiunt ingencrabilia , & cor-ruptibilia ; numerus item horum ;Hc singulorum ab aliis diversitas;Querendae instiper motus leges, abhis enim affectiones secundariae pro-deunt quaecunque & activae, & iner-tes. Nec minus inquirendefcn est cir-ca varias concretiones primarummateriae particularum , quae mole-culae dicuntur, non difluas quidem,sed stabiles; his enim natura utiturad mixtorum compositionem ; & abiisdem pro diversitate componentiumsorveturae , qua partes invicemcombinantur5 & figurae, qua ter-minantur &c. corporum mixtorumproprietates exeunt. Distinguendiinsuper varii ordines molecularnmearundem; aliae enim immediateex primis particulis fiunt; alite exiis, quae ex primis factae sunt, &sic deinceps, ex qua distinctioneortum habet diversitas elementorumprimi, fecundi, tertii ordinis Ac.
adhibendorum in cognitione, & ex-plicatione caussarum , ä quibus di-versi item ordinis effectus immedia-te producuntur. Sed, quod maxi-mum est, summa cura summa cu-ra in discriminandis affectionibussecundariis adhibenda est, aliae enimcausas habent in affectionibus pri-marum particularum, ut impene-trabiiitas, quse & partibus toti com-municatur ; magnitudo, quae & mul-titudine particularum , si spatia ex-ceperis vacua interspersa, depromi-tur, A figura , quae ä varia diipoli-tione partium componentium deri-vatur ; aliae oriuntur a moleculis,A earum estencia, quae ab iis incompositum diffunditur; aliae mo-tum , & ejus differentias pro causahabent, aliae tandem principium in-voluunt cognosdciuum , & ellentia-lem ad illud relationem habent &c.
Haec , tk hujus generis alia pluraPhysico inquirenda , & cognoscen-da sunt, quae licet omnia radicessuas trahant a primis affectionibusmateriae (excepto semper cognoici-tivo principio, A iis, quae ab illoconsequuntur) non tamen in hocacquiescendum est ; sed determinan-dae sunt cauffae immediatae, deindesi opus sic, quae has praecedunt al-tiores, & subindae aliae, donec adprimas affectiones, quae universalescaussae caeterarum sunt, fuerit per-ventum. Statim enim ad primaprincipia recurere compendiosa ni-mis via est , cujus extrema intactis,quasi dixerim , mediis conjungun-tur. Perfecta igitur cognitio exomnium sibi invicem succedentiumcaussarum notitia coalescit, quaeideo Physico pro viribus quaerendaN n n 2 est