i/2 Exploratio quarta
24 Jam de phaenomenis ia motu & distantia lima» dictum est »proxi-me autem proposuimus figuram luns,seu statum extima» fuse superfi-ciei , vel secundum se totam »vel secundum partes, a partibus autemordiundum unde superficies totalis facilius apparebit.
Partes superficiei luna: distbrmes este Sc dilEniles nudo oculo ma-nifestum est , & telescopiis multum inclarescit, nam in disco 1 univer-sus terram (alter autem discus terne nusquam obvertitur) maximi ma-cula? fixi quoad figuram, quantitatem, aut situm sunt conspicua», qua:reliquis partibus obscuriores seu nigriores apparent > & qui ab astro-nomisaccurate descripti, & figuris expresse sunt, unde diversi ma-culi varias denominationes a nominibus describentium sortiuntur, adinstar Geographis etiam Selenographia conscripta est, & licet nullumtelefcopium hucusque faciem luni eousque ostenderit , ut appareatnum herbi, pianti, multo minus num animalia istic reperiantur»non-nulli tamen ejusinodi imaginantur, & majores maculas este maria pu-tant, reliquasque partes este terram firmam, cum tamen nihil aliudtelescopiis sit perspectum, quam quod maculi minus lucidi sunt quartireliqui partes, cujus probabilis causa est, quod superficies macularumsit iqualior & glabrior , reliquarum autem partium scabrior , cumenim luna nullam in se lucem habeat, sed radiis solis illustretur, eos-que radios ad terram reflectat, partes iqualiores radios remittunt re-gulares, ut accesserunt»ideo pauciores radii occulos attingunt, quamqui a partibus iniqualibus & scabris, nam cavitates partium in ecqua-lium colligunt radios , & plures versus oculum trajiciunt, unde illa:partes lucidiores imo & propiores, atque inde prominentiores appa-rent, quam macula: cujus partes sunt magis squales; simile occurrit siquis ex altiffimo monte e longinquo conspiciat mare & terram vici-nam , ibi enim mare videtur nigrius terra, licet in propinquo aliter seres habeat, male tamen inde infertur quod in luna sunt maria & terra. .
Multo magis imaginationi indulgent, qui in luna omnibusque pla-netis opacis»homines esse ex adamo non descendentes opinantur.
Alis autem insqualitates minores Si instabiles in disco luns te-lescopiis perspiciuntur, qus crescunt, decrescunt & evanescunt, prodiverso situ solis & luns, simili modo ac umbrs a montibus in terraprojiciuntur versus occasum sole oriente, qus fiunt breviores usque admeridiem montium, tunc autem evanescunt, brevi tamen incipiunt,& crescunt versus orientem, ut occasus appropinquat.
Non