208
Exploratio quarta
ut partialium quantitates distinctius appareant, sol & luna distinguunturper i a.digitos, quibus eorum diametri in 12. partes squales dividuntur,unde eclipses partiales, tot digitorum esse dicuntur. Sunt etiam eclipsesaliorum planetarumssed minus notabiles, & parum observatae ante hanccenturiam, sed jam post inventionem telescopiorum astronomorumcura alis mults eclipses observantur, de quibus postea. Eclipses solis &luns prioribus & rudioribus ssculis incerts & prodigioss habebantur,atque etiamnum habentur apud Tureas, aliasque rudiores gentes, nameclipsin solis putant esse pugnam inter solem & lunam, ideoque clamo-ribus & altissimissonis utuntur, ut a conflictu deterreantur.
101 Verum politiores gentes multis ab hinc ssculis cursum solis & lunsobservarunt, &inde tempora eclipsium in certis fixisque temporibusrecurrere adverterunt, ita Syrorum observationes ante 2400. annosadhuc extant, & cum recentioribus observationibus quadrant. Posteos .dEgyptii, Phsnices, Grsci idemprestiterunt, Romani etiam, utrefert Livius P. /Emilium in bello contra Persium Macedonis Regemexercitui Romano prsnuntiafle eclipsin luns futuram proxima nocte,&explicasse naturalem ejus causam, ideoque certam esse, non prodigio-sam aut ominosam, idcirco die sequenti prslium contra Persium iniit,sciens ipsius milites malum omen ex precedentis noctis eclipsi suspican-tes , facile cessuros, unde maximam victoriam reportavit.
102 Eclipsis solis fit ab interpositione luns inter terram & solem, namcum luna sit corpus opacum, in conjunctione cum sole radios sola-res a terra intercipit, & versus ipsum solem reflectit, cum enim lunasit multo sole minor,plus quam hemisphsrium luns a sole illustratur, &pars obscura umbram projicit omni tempore nisi cum luna ipsa eclipsa-tur, ista autem umbra habet figuram coni, & terminatur ad verticem,atque extra conum sther undequaque a sole illustratur, ideoque in ple-nilunio , cum luna est soli opposita, nisi eclipsin patiatur, longissimamumbram spargit, nullo tamen casu luns umbra porrigitur ad superio-res planetas, sed brevior fit umbra ut propius luna accedit ad solem,brevissima autem est in conjunctione cum sole, prssertim si sol sit inperigso&lunainaposgo; Et Hcet luna singulis annis duodecies soliconjungatur, raro tamen ipsius umbra terram attingit, & non nisi cumluna est in aut prope eclipticam, nam cum ecliptica sit circulus solis infujus plano terra locatur, cum luna in conjunctione est prope eclipti-cam, tum tantum intercipit radios solares, atque ita fit eclipsis solis,