2i8 Exploratio quarta

certitudo distantiarum martis, jovis & saturni, ubi nihil a parallaxi prae*tenditur.

Si a?que certe scirentur anguli trianguli parallactici, ac basis, non estdubium quin distantia lunte posset clarq colligi, sed cum vera moles Sclocus luna? sint adeo incerti, & directio ad mediam superficiem discilunaris (ut nihil dicamus de inexactis instrumentis) non est mirandumquod tanta oriatur variatio & incertitudo distantis, luna?, licet terr«epropinquae, multo minus reliquorum planetarum, & fatis est proba-bile, (quod sspe solet hic accidere,) quod fit transitus ab uno extre-mo ad oppositum, & quia prima? & vulgares apprehensiones distantiam& molem stellarum admodum minuunt , ideo ex clara convictionemaximi istius erroris, astronomi apti sunt in alterum extremum trans-eundo, stellarum molem & distantiam nimium augere.iLi Liceat ergo aliam conjecturam osserre, qua? plerisque planetis com-muni consensu erit accomodatior, licet in omnibus sit multo minor vul-garibus calculisquam ad hunc modum explicamus.

Supposuimus partes a?theris in singulis globis & spba?ris a?thereisaquali celeritate cieri, nec eodem temporis spatio revolutiones com-plere, ut in globis firmis, quorum omnes circuli ex mutua coha?sio-ne debent simul revolutiones perficere, & quo magis ab axi distant eocelerius moveri neeesse est; cum habeant longiorem lineam percur-rendam , contrarium obtinet in. globis aut spha?ris fluidis, ubi partessunt soluta, ideoque qua sunt axi propinquiores poflunt citius revo-lutiones complere, quam remotiores, quia breviores habent lineasperagrandas. Prasumetidum autem est a divina prudentia, (qua omniafiunt pondere, numero & mensura) quod sit proportio in revolutionepartium sicut globorum fixorum, ita etiam fluidorum, Nec est cogi-tandum quod in uno globoatbereo partes confuse & irregulärster pro-cedant , sine certo ordine & proportione, quibus circuitus perficiunt.Cum ergo paritas celeritatis sit omnium habitudinum optima, & cut»terminatio revolutionum omnium partium sit inde exacte proportio-nalis, ut quo partes magis distant ab axe globi, eo, longiorem habentlineam percurrendam, ad absolvendum circuitum, & eo etiam majusspatium exigunt, paritas celeritatis prgsumenda est.uj, Ex hoc uno supposito rationi & prudentia apprime congruo, 'omnium planetarum distantia distincte- satis inseruntur.

Posito enim quod ather circa superficiem terraquei globj circuitum

suum