244 Exploratio quinta
sed naturalis, nec congruit ista opinio cum Cartesianorum principio,quod omnis motus fit a solo Deo, sine ulla activitate causa: secunda,quorsum ergo Deus per ambages moveret gravia deorsum, & leviasursum, movendo stherem circulariter, quod esset superfluum & fru-stra, cum posset immediate sola voluntate corpora deprimere i Deusautem in natura nihil facit frustra.
Experimento etiam iste modus refellitur, si enim vas formetur figu-ra? hemisphaerii, & palo affigatur, ut ipsius axi, palo perpendicularitererecto , & ita parato , ut postit celeriter circumagi, si in isto vasesint rotunda corpuscula, quorum quaedam sunt solidiora & compactio«ra, alia leviora, circumrotato vase, graviora corpuscula magis rece-dent a palo seu centro quam leviora, etiamsi confundantur cum impo-nuntur , atque graviora omnia fient superiora, ubi est major circulusvasis, ergo corpuscula terrestria circumrotatione terrae & cetherls debe-rent recedere a centro, & deprimere corpuscula aerea, nec obstarepoterit complicatio particularum terrestrium , quia omnis unionis ori-ginem soli quieti Cartesiani ascribunt, ideaque cum particula terre-stres non minus sunt in motu quam aerea:, nullum inde impedimen-tum oriretur. Faciliori etiam experimento id ipsum confirmatur, excircumvolutione rota:, cui adhaerent particulce terrestres, aquea:,&pingues, deberent omnes ab aere rotte affigi, led contra omnes a rotarepelluntur, prius tamen & longius particula: terrestres.
Ex his experimentis doctilf. Sturmius dissentit ab hypothesi Carte-siana, agnoscit tamen omnia circulariter moventia conari recederea centro, sed quo sunt solidiora eo validius recedunt ,& minus solidaa recessu arcent, unde versus centrum circuli deprimuntur, & suppo-nit setherem constare ex particulis solidisiimis, ideoqueomnia corpo-ra minus solida sua circulatione deprimere; tamen motum istum cir-cularem tenet esse naturalem, ab intrinseco principio divinitus impres-so , licet descensus gravium sit violentus a detrusione Ttheris. Verumex hac hypothesi sequeretur i. particulas aetheris esse solidistimas, ideo-que nequeunt omnibus interstitiis & poris accomodari, & vacuum eritinde necessarium, z . sequeretur, eandem partem materis simul preme-re diversa, versus, scilicet, a centro & circa centrum, contra Postul. 11,z. aer esset solidior oleo, & oleum aqua,& aqua sale aut terra, quiaeo ordine a centro recedunt, at contra ab tethere, aut levioribus cor-poribus supprimuntur, quibus pensatis, vir doctus & ingenuus, aliunde
qua?-