{Exploratio mna de Aqua. z6s
inter simplicia majores massas ante minores, ideo post xtherem 6cignem, aqua venit explicanda.
Aqua non solum est conspicuum elementum constituens universum,verum etiam praecipuum elementum mistorum, cujus phaenomenaprius proponemus, dein eorum causas inquiremus.
Phaenomena aqux plerunque sunt nota, maximam habet cum ter-ra congruentiam cui incumbit, prxeipue per extimam terrae superfi-ciem , qux instar vastum excavata est ad aquam recipiendam , & conti-nendam, maximum & profundissimum istud est quod occanunt conti,net, cujus appendices sunt cavitates in quibus est Mare Mediterra-neum , Rubrum, Balticum , aliique Sinus terrestres. Minores cavita-tes superficiei terrestris, lacus, paludes & stagna efficiunt.
Aqua etiam de fontibus erumpit & ab alsioribus terrx locis per de-clivia versus oras Maris defluens sturnina & rivulos format, unde Al-vei excavantur.
Magna tamen pars aqux infra superficiem terrx delitescit, in vasishydrophylaciis & cavernis, in venis etiam & alveis terram ubique in-terfluit, quod evidens est ex amplissimis eruptionibus aquarum, quibushistorix geographica; referta; sunt, nec ullus est locus ubi effodiendoaqua non repetitur , stagnans aut profluens.
Hinc miranda Dei sapientia & benignitas elucet, unde aqua licetmere pasti va & sine ulla propria efficacia, quoquoversum defertur, &ubique reperitur, cum aqua sit qiaxime necessaria ad promovenda pro-posita divina, in omnibus mutationibus qux corpora composita aut mi-sta spectant, in generatione succorum terrestrium, lapidum, me-tallorum , potissimum autem plantarum & animalium , qux aquamexigunt nor. solum ad generationem, sed continuum ipsorum cursum,ad vegetationem, nutritionem, imo ad omnes functiones, adeo ut aqualicet utilissima, communissima tamen sit & vilissima.
Per aquam etiam commercium & communicatio humani genetisprxeipue promovetur, etenim laboriosa essent & diuturna itinera perterram, nec esset possibile onera humanis usibus accommodata per totregiones remotas ita deferri, qux facile per maria transferuntur. Si ta-men mare aridam xqualiter cingeret, inservire tantum posset usibusregionum maritimarum, sed in usum reliquarum inserviunt fluminanavigabilia, maria mediterranea, (nam licet unum kat ita vul-
go nominetur, multo tamen plura sunt) majores lacus & paludes unde