4.00 Exploratio undecima
de compensatione pluvix qua? in mare decidit, cum multo plus aquxinde exhalat, id dubium est unde oriuntur fontes perennes & flumina.
Vulgaris opinio fuit, quod quemadmodum exhalatione aqua verti-tur in aerem a calore, ita a frigore aer vertitur in aquam. Verum qui-dem est aquam ab igne excitari in vapores, & eosdem vapores in aquamreverti, sed sine substantiali mutatione, aqua enim manet aqua in va-poribus , licet ab igne rarefiat, & inde levior reddita sursum pellatur,cum igniculis quibus implicatur, & 6 vapores condensentur, sive abaccessu particularum salinarum in exhalationibus, in quibus plus falisquam aquas ab igniculis intercipitur, sive a desectu concursus radiorumsolis, sive a compressione nubium, aut ventorum, iidem vapores istisaut similibus modis compactiores facti, necessario descendunt ad par-tes atmosphasra? ejusdem texturas, & si eousque comprimantur ut inpristinum statum redigantur, tum in pluvia aut nive ad terraqueum glo-bum depelluntur, & ad mare deferuntur.
Quidam ergo tenent hac sola reciprocatione maris statum conser-vari , atque omnes fontes & flumina ex sola pluvia aut nive liquefactaoriri, nec est dubium quin multi fontes & Rivuli inde oriantur, prae-sertim illi qui non sunt perpetui, sed tempore aestivo (cum imbres un-de suppleantur raro decidunt) exsiccantur.
Atque insuper certum est, quod sicut sunt conspui lacus aut stagnain cavitatibus extimx superficiei terra; contenta, ita etiam esse hydro-phylacia infra terrx superficiem , ex imbribus potissimum congregata,in montibus locisque alsioribus, qux per arctiora foramina defluunt,fontesque perennes & minora flamina efficiunt,nam cum ejusmodihydrophylacia possint habere adeo arctos exitus, ut longo temporeparum aqua? transeat, unde non exhauriuntur, donec frequentiores im-bres redeant.
Inde tamen inferri nequit, omnia flumina etiam maxima a sola plu-via aut nive oriri, & continuari, imo contra, Nilus,Niger atque alia ma-xima flumina in eodem statu per totum annum perseverant, nisi in me-dia xstate, cum nives tegentes alsissimos montes unde flumina origi-nem ducunt, dissolvuntur. Et circa solstitium xstivum exundationesefficiunt, qua? non diu durant, sed parttm in mare exonerantur, par-tim a terra- imbibuntur, reliquo autem tempore fluvii isti sine sensibi-li incremento aut decremento durant, licet pluvia raro occurrat qua:istiusmodi fluminibus sufficiat.
Et