M. TERENTII VARRONIS

RERVM RVSTICARVM

DE AGRICVLTVRA.

Liber I.

C a p v t I.

O T i V M * si essem consecutus, Fundania, commodius * tibi haec scriberem, quaenunc, vt potero, exponam, cogitans bh esse properandum, quod (vt dicitur) siest homo bulla r , eo magis senex, annus enim octogesimus admonet me cc , vtsarcinas d colligam ante quam proficiscar e f vita. Quare, quoniam emisti fundum %quem " bene colendo f, fructuosum conficere f velis, meque f vt id mihi habeam curare

roges,

VARIETAS LECTIONIS.

[Cap. I ] a) Potius essem s. B. R. luntt. /OTIVS essem IV. b) & com. fi tibi I. B. R. luntt. & commo-dius tibi W. bb) quod citatus effe IV. e) bula /. B. R, W. cc) me omitt. IV. d) sarcinulas W, f) euitar W.dd ) cumBa-G. f} callendo W. e) eum facere 1 . B. R. Ba -G. cum facere P. t. luntt. cum frufluosum fa-cere W. f ) meque adhibeam curam roges I. B. R. meque vii adhib. curam Ba - G. meque vti id hab. IV.

NOTAE VARIORVM.

M. Terentii varronis) Accessit tri.bus libris , quorum fidem maxime in Catone ex-purgando secutus sum, quartus quidam amici &familiaris hominis : qui in Varrone comes illisadiungitur, & non negligenter a nobis in hocmunere obseruatus est. Illum autem, quamuispriscis temporibus exaratus non fuerit, parui-faciendum non putaui : ' nam domi clarissimi& doctissimi Viri (vt in eo quoque adnotatumest)Guarini Veronensis, Ferrariae exscriptus fuit: vtfacilius etiam a natali loco fides ei habenda sit.Non enim ab iisdem exemplaribus, quibus nostri,profectus esse potest; aut, quando cum libris no-stris consentit, quod saepe numero facit, id astu-te facere, & consilio aliquo fraudis cum illis initoexistimari debet; sed vt incorruptus testis , quodin veritate ab aliis praue discrepare nolit. Dealiis quamplurimis, qui aut ex eodem fonteorti, aut mendose scripti sunt, mentionemnon faciam, nam aut ambitiosus in citandistestibus viderer, aut studiosis fine vlla vtiiitatefastidium adferrem. Inscriptionem trium M.Varronis librorum a me in optimis codici-bus inuentam secutus sum ; nam indices, qui-bus declaratur, quid singulis partibus horum ser-monum contineatur, non omnes veteres sunt.Primi enim tantum libri in MSS. exemplaribusreperiuntur, & ii loco, quo a me positi sunt, {an-te ipsum librum primum ] collocati : secundi ac ter-tii indicum in iisdem vestigium nullum. Et sane, siquis adcurate animaduertat, non valde elegantes

sunt. Quare a recentioribus additos puto; obid-que ad eos, vt adulterinos, notam adposui. Vi-ctor i v s.

i, i Fvndania) Vxor.i,i, ii, iAnnvs enim octogesi-

M V S) Putamus in vetustioribus libris & Pliniiaetate scriptis exaratum fuisse. Annus enim XXCladmonet me, deinde a librariis erratum esse in no-tis, vt saepe fit, & omissa littera , factum esseXXL. Nam octogesimo primo anno aetatis M.Varronem libros de re rustica scripsisse tradit Pli-nius 18, 3, & verisimilius est apud Varronem hocloco vnitatis notam omissam a librario fuisse,quam in Plinii Codicem eam litteram irrepsisse.V R S I N v S. Plinius lib.XIIX refert M. Var-ronem octogesimo primo vitae anno de re rusti-ca scripsisse : in quo vel impressorum codicumvitium, vel ipsius memoriae error sit, necesse est;cum omnes libri hic constanter edant, Annus enimoflogefimus admonet me, vt sarcinas colligam. Vi-xit tamen ad annum octogesimum octauum, vt au-tor est Plinius lib XXX, & Valerius Maximus lib.VIII, his verbis : Terentius Varro humanae vitae ex-emplo & spatio nominandus, non annis, quibus saeculitempus aequauit , quam ßylo viuaciorfuit, in eodem enimle&ulolst spiritus eius, & egregiatum operum cursus ex-ßinftuseß. P o P M A. Contra Popmam Hardui.nus ad Plinium, sequens Vrsinum, notat, vnitatisnumerum Varroni restituendum. C v P E R v s.

1, i V T ID MIHI HABEAM CVRA-r E) Veteres libri legunt: Vt id habeam curare exR L quo