M. VARRONIS LIB. I. CAP. II.

vir qui fuit, ad agros diuidundos P Campanos, video huc ? venire, Cn. Tremellium Sero«sam, virum omnibus virtutibus politum, qui de agricultura Romanus peritiUimus existi-matur. An non iure inquam ? Fundi enim eius propter culturam iucundiore spe-ctaculo sunt multis, quam regie polita aedificia aliorum, cum huius spectatum veniantvillas, non vt apud Lucullum, vt r videant J pinacothecas sed oporothecas 'J. Huiusceinquam pomaria * summa sacra via, vbi poma veneunt, contra auream > imaginem.

VARIETAS LECTIONIS.

p) Aiuidendos P, q) hunc P. r)vt abest /. fi. R. s) veneant B.R. i) pinocotkeccas I. B. pinocothteas R.v) oporotheccas l. B. x) pomarii I. B, K. pommaria Heru, y) aurea imago illi: I, B, R, aureum imago P,

NOTAE VARIORVM.

rum collegio ad populum transferretur: sed hancconstat antiquatam, donec Cn. Domitius Aheno-barbus eam renouauit Mario iterum &. FimbriaColi'. Meminit Cicero in Bruto, & in Laelio hisverbis : Q. Mnxumo fratre Scipionis, & L. MancinoCosti quam popularis lex de sacerdotiis C. Licinii Cras-fi videbatur ; Cooptatio enim collegiorum ad populi be-neficium transferebatur. Sed cur Varro septem iuge-ra forenfia dicit? an quia tum primum populo as-signabantur lege tribunitia in foro lata, non se-natus contuitis, vt antea, anno c C c L X, L. Lu-cretio Ser. Sulpitio Coti’. SC. factum, Vt agri Ve-ientani septena iugera plebi diuiderentur, nec patribusfamiliae tantum , sed vt omnium in domo liberorumcapitum ratio haberetur. Iterum anno C D L X 11 I.Senatus decreto adsignata Sabini agri, qui paulloante victoria M. Curii in potestatem venerat, se-ptena iugera plebi, ipsi Curio quinquaginta: quaeille noluit accipere, parum idoneum reip. ciuem exi-stimans, qui eo, quod reliquis tribueretur, contentusnon effit, vt refert Valerius Marinius lib. i. & Pli-nius lib. XVIII. M. Curii, inquit, post triumphos,immensuwque terrarum adieffum imperio nota concioefi, perniciosum intelligi ciuem, cui septem iugera noneffent satis, haec autem mensura plebi post exaflos re-ges ajfignata est: quae postrema verba, vir doctis-simus Carolus Sigonius putat pertinere ad legemtribunitiam, latam mox post primam legem agra-riam Sp. Cassii Vifcelini, quam ille tertium Cos.tulit, post reges exactos annis x x v. in quo magnopere fallitur Nam Plinius intelligit, asligna-tionem septem iugerum factam senatus consultisillis, de quibus dixi, & lex tribunitia, scilicet Li-cinia, de septem iugeribus viritim diuidundis, de-mum lata fuit post exactos reges annis CCCr.XV.vt ex Varrone liquet. Pop. Popma ita locu-tum Varronem putat, quia tum primum populo ad-fignabantur lege Tribunitia in foro lata, nonSCtis: id quod certe mihi non displicet, & quodfere praefero coniecturae, quae mihi olim inmentem veniebat, forensi comitio, vbi ita distingue-rentur a Comitiis in Campo Martio habitis. C v-p E R V S. Goesius Ind. Agr. forensia interpre-tatur insta & legitima. ScHOETTG. De fo-ro Licinii accepit Turnebus i, it, quamquamiam refutatam vidimus sententiam ab Vrsino.a, 10 xx vir <^v i F v i T ) Haec scri-

ptura vera est; nam x x viri agris diuidundiscreabantur. Cicero lib. 9, ep. 12. ad Atticum : Re-pudiari se totum magis adhuc, quam in XX viratu pu-tabit. Plinius 7 , 5 a Varro quoque ausior est, XX vir*agros diuidente Capuae. Sic enim est in V V. CC.vt vnica tantum vox videatur deesse: se. Fron-tinus de coloniis: Capua colonia muro dufla lulietFelix iufsu Imp. Caes. a XX viris est dedufla. Velle-ius Paterculus: Caesar in Consulatu ( deest primo )legem tulit, vt ager Campanus plebi diuideretur, sua-sore legis Pompeio, ita circiter viginti millia virum e«dedufla &c. Varronem autem XX virum ei agrodiuidundo fuisse, vel ex eo , quem supra adduxi-mus, Plinii loco fatis patet. V R S 1 N v s. Edi-dit Harduinus ex MSS. XX viro /ceamque lectio-nem etiam ex 11. cc. Velfeii & Frontini com-probat.

2, 10 Video hvc venire) Haecverba abundant, nam e Joco superiore irrepse-runt, in quo est: nam C. Licinium Stolonem, & Cn.Tremellium Scrofam video venire. Videndum etiamp. p. pro omnibus virtutibus politum scribendumnesit, omnilus artibus. Nam & ipse Varro ita alibilocutus est: & Cic. lib. I. de finibus dixit; non sa-tis politus iis artibus. Vrsinvs. Mihi vero ab-undare non videntur verba, video huc venire, sedrepetita studio post longiorem parenthesin, vtitaquasi redeat, vnde digressa est oratio.

2 , IO CVM HVIVS SPEC TATVMJVidendum an legi debeat: Cum huiusspeflatumve-niant ad villas, non vt apud Lucullum pinacothecas,sed oporothecas. Nam verba, vt videant, videnturadiecta. V r s i n.

2, 10 Contra a v r e a m imagi-NEM) Optimus omnium Codex hac parte men-dosus est. Sic enim in illo; Contra aurum imago.Receptam lectionem retinui: veterem tamennotam studiosis esse volui. Victor. Nemomerito de hac lectione conqueri poterat , nisioptimum exemplar longe aliam prae se ferret.Habet enim. Vbi poma vaeneunt contra aurum ima-go, quae quamuis deprauata est , tamen retinetvestigia pristinae integritatis. Nam profecto itascripserat Varro : Vbi poma vaeneunt contra aurum,id est magno. Sed nondum perpurgatus est locusiste, quia illud, id est magno , est glossema & inter-pretamentum, quod margini, vt fit, appositum, in

textum