158

M. VARRONIS LIB. I. CAP, IX.

dicimus orbem terrae, & terram Italiam, aut quam aliam i . in ea enim & lapis, dcarena, & caetera eius generis sunt h; nominando comprehensa c . Altero modo dicitur terra

% proprio nomine, quae nullo alio vocabulo, neque cognomine adiecto appellatur. Tertio mo-do dicitur terra, quae est mixta a , in qua e seri potest quid & nasci; vt argillosa, aut lapi-dosa, sie /aliae; cum in hac species non minus sint multae, quam in illa communi, pro-pter admixtiones s . in illa enim, cum sint h distimili vi ac potestate, partes permultae, inqueis lapis, marmor, rudus, arena, sabulo argilla, rubrica, puluis, creta, glarea

3 carbunculus: [id est, quae sole perferue m ita fit, vt radices satorum comburat.] ab iis,quae proprio nomine dicitur terra, cum est admixta * ex his generibus aliqua re, tum 'dicitur aut t cretosa, aut ? glareosa, & sic ab aliis generum discriminibus mixta. & r vtihorum varietates s , ita genera haec, vt praeterea subtiliora sint f alia, nam " minimumin singula facies terna * , quod alia terra est valde lapidosa , alia mediocriter, alia propepura. Sic de aliis generibus reliquis admixtae terrae tres gradus ascendunt > eosdem.

4 Praeterea hae ipsae ternae species ternas in se habent alias, quod partim sunt h umidiores,partim aridiores, partim mediocres. Neque non haec discrimina pertinent ad fructus z ve-hementer. Itaque periti in loco humidiore far adoreum potius serunt, quam triticum ;

x contra in aridiore hordeum potius, quam far, in mediocri vtrunqtie. Praeterea etiam dis-crimina omnium horum generum subtiliora alia, vt in sabulosa terra, quod a ibi refert,sabulo albus sit, an rubicundus : quod subalbus aa ad ferendos surculos f alienus, con-tra rubicundior appositus. Sie magna tria discrimina terrae, quod refert vtrum sit ma-cra , an pinguis, an mediocris, quo h ad culturam pinguis foecundior ad multa, macracontra, * Itaque in c iis, vt in Pupinia, neque arbores prolixas d , neque vites feraces ne-que stramenta videre e crassa possis, neque ficum s mariscam, dc arbores plerasque, ac

VARIETAS LECTIONIS.

prata

b) alia it» eam : cum ist I. B. R. c) comprenfa I.B. R. d) mista 1.1- G. e) quo I. B. R. f) (ic H»«. V. H. St. D. g) admistiones I ./- G. h) sint I. B. R. i) fabulum I. B. R. I) igntscarb . I.B. R . m) per-servet ita , vt a. V. n) admißa I.I-G. vt alias semper. o) vt cum I.B.R. p) aut abest 1. B.R. q )autglareosa deest /. B. R. r) & vti omitt. I. B. R. s) varietate I. B.R- t) sint. Alia minimum I. B. R.u) ad ins. I.I-G. %) terrena I.B.R. y) ascendunt. Eosdem praeterea I. B. R, x) f rufius. Vehementeritaque I.B.R. a) quot Heru, aa) Sabulo albttt I.I-G. f) surculos omitt. luntt. b) quod 1. B. R. Iunlt.c) nux, vtin I.B.R. nux in viis , vt Pol. s. in Veiis 1.1 - G. d) prolixae E B.R. e) in ins. I.B.R. i) po-teris a. V g) neque ins I. B. R.

NOTAE VARIORVM.

tari non dixerim, adeo impedita videntur quae-dam & hiantia.

9 , iEt caetera ei v s gene-ris) Videndum, an voces in nominando sint in-ducendae : & item illae: m qua feri quid potest istnasci, paullo post legendum : Quam in illa commu-ni , propter admixtiones etenim cum sint dissimilia acpotestates iste. VR S I N.

9, 3 Et SIC AB- - MIXTA) Vox mixtavidetur abundare. & deinde legendum : Ita gene-ra haec, & praeterea subtiliora sunt, nam minimumin singulis facies terna iste. Subtiliora autem dixitpro minutiora, & magis particularia. Sic suprasub finem cap.j. In em.

9 4 I t a Q_v E periti) Plin. 18, i? Inloco humili far adoreum potius, quam triticum fei uns,temperato & triticum Ist ordeum. Sed ex hoc Varro-nis loco & item alio Columellae ex a, 6 legendumbumido, non humili apud Plinium. Columella : Tri-

ticum sicco loco melius coalescit , adoreum minus Infe-statur humore. I D E M. '

9, 5Q_vo ad cvi. tvram pin-G v i s ) Videtur legendum : quod pinguis Iste.Idem.

9 , 5 I T A^v e in iis) Veteres libri hacparte corrupti. Communem lectionem : itaquein Veiis, vt in Pupinia multis de causis non proba-mus, eamque ab aliquo emendatore repositam ar-bitramur. Modus loquendi, quo infra vtiturVarro, aperit hic aliter legi debere: Vt eum ait:In agro pingui, vt in Hetruria Iste, in mediocri au-tem terra, vt in Tiburti. Nec tamen locum resti-tuere potuimus. Macrum sterilemque agrum es-se Pupiniam, docet Cicero contra Rullum. V I-CTORIVS. Fortasse legendum in ea : namin libris MSS. hoc verbum corruptum est. DePupinia constat ex Colum. ', 4 , 2 exilem terramfuisse & pestilentem. Festus in Pupinia , licet lo-

cus