DE A E RVSTICA.

161

fquod] haeredem sequerentur, haeredium appellarunt. Haec postea [ a ] centum Cen-turia dicta. * Centuria " est quadrata in omnes quatuor partes, vt habeat latera longapedum P oo oo D. Hae porro quatuor centuriae coniunctae, vt sint in vtramque par-tem binae appellantur in agris diuists viritim publice saltus.

XI.

VARIETAS JtCTIONIS,

n) dicta deest /. B, R. I, I. o) quae duplicata eßl. I-G. p) M, M. C.pedes I.B.R.duo millia & quadringentaepdesl.l-G. oo o» D. Viti, praet. 1541.

"NOTAE VARIORVM.

In Heredium Festus : Centuriatus ager in diuersaiugera definitus, quia Romulus centenis ciuibm ducentajugera agri distribuit. Cicero z. de Republ. apudNonium: Ac primus agros, quos bello Romulus ce-perat, diuifit viritim ciutbus. Siculus Flaccus : Cen-turiis vocabulum datum ex eo efi, cum antiqui Ro-mani agrum ex hoftc captum viliori populo per bina iu-gera partiti sunt, centenis hominibus ducenta iugeradederunt,Id ex hoc fast o, centuria iuße appellata efi.Plin. 18, L Bina tunc iugera P. R. fatis erat, nulliquemaiorem modum attribuit. &19,4 lnXIl tabulis legumno(irarum nusquam nominatur villa : semper significa -tiove ea hortus, in horti vera heredium. Vid. Festus inheredium. V R S 1 N.

IO, Z, Q_V A E b QTV O D ] HAEREDEM8 EQ_V ERE N T VR) Illud quod male me habe-bat. Idque abesse debere suspicabar. Commo-dum deinde vidi laudari adh.l. aCL SchoettgenioMercedum ad Nonii locum ab Vrsino iam produ-ctum. Hic plane confirmauit coniecturam no-stram. Operae pretium est, plenius adseriberelocum Nonii 1, zoz. s. p. 61, tl Mere. Heredioli pro-prietatem indicat Varro de R.R lib'. 1. “Bina iugera,“quod a Romulo primum diuisi viritim, quae he-“redem sequerentur , heredium appellarunt.,,Ad haec Mercerius p.uo. Ita libri nostri, qui in Varro-nis loco non agnoscunt vocem dicebantur , quae glossamsapit, nec vocem quod, quae & recte ahefi a Varronismanuscriptis. Nam certe totus is locus in Varronecorruptissimus ita legendus efi: “ Id habet scrupula“C C L X X X V 111 , quantum as antiquus no-“ster ante bellum Punicum pendebat. Bina iu-“gera, quod a Romulo primum diuisa viritim,“quae heredem sequerentur, heredium appclla-“runt. Heredia centum centuria dicta. Centu-“ria est quadrata in omnes quatuor parces, vtha-“beat latera longa 00 00 C D pedes Porro qua-“tuor centuriae coniunctae, vt sint in vtramque“partem binae, appellantur in agris diuifis viri-tim publice saltus. ,, Hoc ait, iugerum este duplicemactum quadratum ; heredium duo iugera ; centum here-dia centuriam, quatuor centurias saltum. Centuriaprocul dubio e ducentis iugeris,vt Fefius & omnis an-tiquitas notat : nomen id a centum herediis, itaque cumactus quadratus fit centum viginti pedum in omnes par-tes, qui efficiunt 14400 pedes, iugerum, quod continetduos actus, confiat pedibus 28800 id efi, scripulis 288-Scripulum enim decem pedum in omnes partes, hoc eficentum pedum. Rursus heredium , quod continet iu-gera duo, confiat pedibus 57600. Centuria ergo pedum

5760000, hoc efi pedum in singula latera £400. InVarrone secuti sumus vetera exemplaria, mutata tantumdistinctione,^ ex haec postea centum fecimus herediacentum manifesta ratione ; & ita constituimus optimiscriptoris insignem locum.

10,3 Haec postea [a] cen.T V m ) Illud a inclusi, quod si absit, non opus«st violenta illa Mercedi mutatione.

O, 3 Q_V A E BVftlCATA EST QVA-■ D R A T A IN OMNES <^V A T V O RPART ES.) Manu scripti libri, Centuria est qua-drata &c. Quae si mendo vacat lectio, intelligit M,Varro centuriam illam,quae vetus nomen habebat,quamuis summam iugerum [iugero] duplo maio.rem haberet. Et sane verisimile est ita loqui V ar-ronem, quemadmodum etiam Sext. Pompeius fa-cit. quamuis enim non ostendat se loqui de dupli-cata, ea illi tribuit, quae duplicatae conueniunt.tunc enim omnes, centuriam cum audiebant, du-plicatam (quamuis nihil adderetur) intelligebant.Centuria , inquit Sextus, in agris significat ducena iu-gera. In V de lingua Latina M. Varro, quo locorationem nominis reddere debuit, totam rem ex-plicauit: Centuria prima centum iugeribm dicta, postduplicata retinuit nomen. Vtarbitror, nonnulli cor-rectores, tum centuriae nomen attenderent, neccogitarent Varronem consuetudine loquendi suitemporisvti,mendum eile suspicati, verba com-mutarunt. Nam vix fieriposse puto vt in aliqui-bus peruulgatam lectionem manu scriptis codici-bus inuenturus non fuerim, si illa vera huius lociac germana esset. Quod volent tamen de hac redoctiviriiudicabunt. V 1 C TOR.

10,3 Latera longa pedvm00 00 C.) Cum studium meum exprimendae anti-quitatis non bene percepissent operae,quae postealibros excuderunt, integrum hunc locum depraua-runt. Quibus enim notis summa pedum, quaecenturiam conficiunt, in optimo exemplari descri-pta est, iisdem in nostro codice designari volebam.Sic autem in illo scriptum est, Pedum 00 00 C. Dtypographi priores lineam,qua postrema litera dis-secta est, lituram esse credentes, vt arbitror, lite-ram totam tanquam a me deletam, reliquerunt,falsumque numerum pedum posuerunt. Neque hoctantum hoc loco fecere, sed in tertio etiam libroin eadem re lapsi sunt, quo facilius quid eos decepe-rit suspicari potui. Ita enim ille quoque locus le-gi debet, cap. 5. Longum P. J) C CCCL N011 solumautem hanc notam in fidelissimo Varronis codice,X sed

*