Buch 
Scriptores rei rusticae veteres latini : Cato, Varro, Columella, Palladius, quibus nunc accedit Vegetius de mulo-medicina et Gargilii Martialis fragmentum, cum editionibus prope omnibus et mss. pluribus collati, adiectae notae virorum clariss. integrae tum editae tum ineditae et lexicon rei rusticae / curante Jo. Matthia Gesnero ...
Entstehung
JPEG-Download
 

M. VARRONIS LIB. III. CAP. IX.

350

>5 fiunt, neque pullos tantum *, sed omne cgviBoßomeiov y , cum aestate, tum vtlque cumtempestas sit z mollis, atque" apricum*; intento supra rete, quod prohibeat eas extrasepta euolare % & in eas inuolare extrinsecus accipitrem, aut quid aliud ; euitantem d cal-dorem & frigus % quod vtrumque Iiis aduersum. Cum iam pinnas habebunt, consuefa-ciendum, vt vnam aut duas sectentur gallinas, ceterae vt potius ad pariendum sint expe-

16 ditae quam in nutricatu occupatae. Incubare oportet incipere secundum nonam lunam,quod fere quae ante, pleraque non succedunt. Diebus fere x x excudunt. De quibus esvillaticis (quoniam vel nimium dictum) breuitate reliqua compensabo, Gallinae rusticaesunt in vrbe rarae, nec fere f mansuetae sine cauea videntur Romae, similes facie non his

17 villaticis gallinis nostris, sed Africanis, aspectu ac facie incontaminata In ornatibus pu-

blicis

VARIETAS LECTIONIS.

x) tantum deest I.B.R. y) ornitouostion I.B.R, r) est, molle J.I-G. a) atque in I.B.R. b) eligidebet ini. 1.1 - G. c) volare a. V. d) Euitare item a, V. e) oportet add. I.I-G. ce) quid si leg. auibus ?f)ferae. Man. I.B.R. g) incontaminataeP.

NOTAE V ARIOR.VM.

supra dixit : Atque in puhtere volutati, V R-S 1 N.

9, 14 Vt se volvtare pos-sint, &c.) Antiqua lectio diuersa. receptamtamen retinui, quae commoda est, & omni vi-tio caret, neque tamen ob id etiam vetus repu-diari potest, Vt volutare pojfmt. Communem ad-iuiiat Columella, qui puluerem & cinerem, vbigallinae degunt, reponi debere docet, idque sen-tentia Heracliti Ephesii confirmat: Veterem Var-ro ipse, qui sine puluere, aerem ipsum apertumcolumbas reficere posse tradit: Libero aere, cumexierint in agros, redintegrentur. Quod enim co-lumbis prodest, gallinas etiam adiuuare verisi-mile est. Vic TOR. Vetus scriptura, vt volita-re pojpnt. Quae lectio nihil aliud quam prae sefert legendum este, Vt volutare possint. hoc est xmAS-t&ouvt, mare mutat, non mutatur, mare turbat, nonturbatur. Sed totus locus ita legendus: Prodi-gendum in solem, & in sterquilinium, vt volutare pos-sint, quod ita alibiliores fiunt: neque pullos tantum, &c.hoc est, Neque pullos tantum prodigendum, namperperam legebatur Prodigendi. In qua consue-tudine loquendi semper in his libris caecutiuntlibrarii, nam & id sequens accusatiuus probat,Euitantem caldorem. Prodigendum euitantem cal-dorem : qui est Graecismus notiffimus. vgoxxleovivAttßufievey r b xavfix vel rov xauauix S C A L I G.Graeca ista non legebantur in primis editionibus;ne quis ca de nostro adiecisse putet, sunt inDur-drechtana.

9, 1; Evitantem caldorem) Vi-detur legendum ex V. C. Pultandum caldorem &c.Coi. Nec calorem nec frigus sustinent. V R S I N.

9,'16 Villaticis) Haec vox, item ap-pellata p. p. abundant. VR s 1 N.

9, 16 Gallinae rvsticae) vid.Coi. 8, r. Attagenas vult esse Salinas, ad Solin.p. io,. Buchnerus adscripscrat Phasianam videri.Recte, credo, Schoettgcnius eam, quae nostris di-citur Haselhuhn.

9, iL Similes facie non hibvillaticis gallinis nostris)Atqui contra Columella ait similes villaticis, cumtamen sermonem de gallinis per omnia a Varro-ne mutuatus sit. Rustica, inquit, quae non dissimi-lis villaticae, per aucupem decipitur. Sedäf%xixij. Similes facie non his villaticis, hoc est, nonsolum his villaticis. Nam ita locutos esse vete-res, iam doctiffimi nostri temporis annotarunt.Et nos scimus illam non solum similem Numidi-cae, seu Africanae, quam Franci vocant GallinamGuineae. sed etiam & nostratibus villaticis. Hocvnum excipio, quod Numidicae gibberosae sint.S C A L.

9, id Nox his villaticis) Idest, vt diximus, non solum bis villaticis Vipian. I.inuitum. D. de seruit, vrb. praed. Inui tum autem inseruitutibtts accipere debemus, non eum qui contradi-cit, sed eum qui non consentit Et aliis locis in Pan-dectis, vt annotatur a doctissimo Antonio Augu-stino. Idem. Gallinae rusticae similes suntvillaticis, vt Columella etiam tradit, itaque hic estellipsis, non his, pro non solum his : cuius exemplaapud optimos autores multa reperiuntur 1 vel ne-gatio redundat, qua inducta sensus omnino me-lior efficitur; Rusticae gallinae, inquit, similesfacie villaticis, sed Africanis aspectu, Facies hicest amplitudo, & statura corporis, vt PacuuiusNiptris: Feroci ingenio, facie procera virum, Plau-tus Poenulo : Sed earum nutrix isita sit facie mihiexpedi: Statura non magna, corpore aquilo ipsa est,PO P M A.

9, 1(5 SED AFRICANIS, ASPECTVAC FACIE INCONTAMINATA)Non solum deprauata haec sunt, sed & multa abimportunis correctoribus addita, nam cum iamdixerit , similes facie, quid hic sibi vult, aspetfu acfacie incontaminata ? quae pulcherrima sunt, qua-re eas vocat, contaminata facie, vt habent vetereseditiones ? aut quid sibi vult incontaminata , vthabet Victoriana editio? Sed nolumus his dubita-tionibus