zss

L. I. M. COLVMELLAE L I B. I.

I0 tis " ? neque enim roganti, quid agatur * intus, respondere serui dignantur. An putemfortunatius a catenato repulsum ianitore saepe nocte sera foribus ingratis adiacere, mi-serrimoque famulatu per dedecus, fascium decus, & imperium, profuso tamen patrimo-nio , mercari ? nam nec gratuitae seruituti, sed donis rependitur honor. Quae fi & ipsa,& eorum similia bonis fugienda sunt : superest(vt dixi) vnurn genus liberale, & ingenuumii rei familiaris augendae, quod ex agricolatione contingit. Cuius praecepta si vel temereab indoctis, dum tamen agrorum poflestoribus, antiquo more administrarentur, minusiacturae paterentur res rusticae, nam industria dominorum cum ignorantiae f detrimen-tis multa pensaret: nec quorum commoilum ageretur, tota vita vellent imprudentes ne-n gotii fui conspici; eoque discendi cupidiores agricolationem pernoscerent. Nunc & ipsipraedia nostra colere dedignamur, & nullius momenti ducimus peritifiimum quemque >villicum facere: vel si nescium, certe ~ vigoris experrecti a , quo celerius, quod ignores,addiscat. Sed siue fundum locuples mercatus est, e turba pcdistequoruni h , lecticario-rumque defectissimum annis & viribus, in agrum relegat ; cum istud opus non solumscientiam , sed & viridem aetatem cum robore corporis ad labores sufferendos desideret:siue mediarum facultatum dominus, ex mercenariis f aliquem, iam recusantem c quotidia-num d illud tributum, [qui Vectigalis este non postit '] ignarum rei, cui praesuturus est,IZ magistrum fieri iubet. Quae cum animaduertam, saepe mecum retractans, ac recogi-tans , quam turpi consensu deserta exoleuerit / disciplina ruris, vereor ne flagitiosa & quo-dammodo pudenda s, aut inhonesta videatur ingenuis. Verum cum pluribus h monu-mentis ' scriptorum admonear, apud antiquos nostros fuiste gloriae curam rusticationis;ex qua Quintius Cincinnatus f obsessi consulis & exercitus liberator, ab aratro vocatus ad

Dicta-

VARIETAS LECTIONIS.

u) augurantis Goes L. I. B. R. I. I. A. H, x) agitur G. f) inorandae L, y) quemque dee st H.L) quemque add. /. /. quem L. a) experti I. B R, b) pedisequorum /. B. R. H. A. Gr. G. f) mercedariis P.c) accusantem Gr. d ) cotidianum P. qmttidtanum I.B. R. e) posset I.B R. quia — posset Goes. f) exo-luerit Gr. g) pudenda, ingenuis aut inboneßa fit L. I. B. R. /. /. hj plurimum I. B. R. plurimis I, I. H. A. Gr,G. St. complunmis P. id cum plurimis L. i) monimentis /. /. H. A. f ) dein natus I. B. R.

NOTAE VARIORVM.

rumoribus & sermonibus incertis populi, qui sa-lutatum venit, augurantis, h.e. coniicientis. Itamelius cohaerent, quae sequuntur, neque E HI Mroganti &c.

io Catenato ianitore) Iani-tores scilicet serui catenis erant ligati, ne noctua custodia pollent aufugere. Ouidius Amorum1 , 6 , i Janitor ( indignum ) dura religate catena D si-cilem moto cardine pande forem. Adde Pignoriumde Seruis p. 447, 448. Titum Popinam de ope-ris femorum p 133,134. Schoettg.

12 In a G rvm relegat) Moriserat, vt serui , qui in vrbana familia officio suonon bene fungebantur, in agrum poenae lo-co relegarentur, duriorique labori subiicerentur,Petronius c. 69 Ego fic solebam ipsum Annaeam de-battuere, vt etiam dominus suspicaretur, & ideo me invillicationem relegauit. Multis de hoc agunt Ca-faubonus ad Sueton, Aug. c. 24 & P. Faber femestr.a, 3. Idem. Buchnerus hic addi iubet querelasPlinii 18,3.

i» V1 r ID e m) Vegetam, & ad labores suf-

ficientem. Virgilius de Charonte Aeneid. 6, 304.Iam senior , sed cruda Deo viridisque seneflus. Plin.epist. 7, 24, I Numidia Quadratlila paullo minusoBogefimo aetatis anno decejftt , vsque ad nouiffimamvaletudinem viridis Plura Barthius ad Rutilium1,116, ad Claudianum p. 325, ad Statium Thebaid.6 , 199 p. 422, 423. Schoettg.

12 Mediarvm facvltatvm)Medias facultates dixit pro mediocres. Sic infracap. 1 Quia media sunt spatia grauioris halitus, idest, mediocria inter breue Sc longum. V R s I N.

12 [Q_V I VECTIGALIS esse nonP OSS1T] Glossema esse puto haec verba eo-rum, quae praecessere. Mercenarius aliquis ae-tate prouectior recusat quotidianum illud tribu-tum, sibi persoluendum in singulorum dierumoperas. & annua mercede conductus villicaturmediarum facultatum domino.

13 AD eosdem 1.WENCOS) VideFestum in Quintia prata. Nam eius fragmentumex hoc Columellae loco aliquo modo suppleripotest. VR S I N.

15 M.