390

L. I. M. C 0 L V M E L L A E LIB. I.

aopermittente pace prolatare licuit rem rusticam. Itaque in hoc Latio & Saturnia terra,vbi Dii cultus 4 agrorum progeniem suam docuerant, ibi j nunc ad hastam locamus, vtnobis ex transmarinis prouinciis aduehatur frumentum, ne fame laboremus : & vinde-mias condimus ex insulis Cycladibus ? , ac regionibus Baeticis ', Gallicisque, Nec mirum,cum sit publice concepta , & confirniata iam vulgaris existimatio, rem rusticam sordidumopus, & id este negotium, quod nullius 1 egeat magisterio praeceptoris *. At ego, cumaut magnitudinem totius rei, quasi quandam vastitatem corporis, aut partium eius, vc-lut singulorum membrorum numerum 11 recenseo, vereor ne supremus ante me dies oc«LLLiipet ch, quam vniuersam disciplinam ruris postnn cognoscere. Nam qui se in hac scien-tia perfectum volet profiteri, sit oportet rerum naturae sagaciflimus, declinationuminundi non ignarus : vt exploratum habeat, quid cuique plagae conueniat, quid repugnet:siderum ortus <5t occasus memoria repetat, ne imbribus ventisque imminentibus opera*3 inchoet, laboremque frustretur. Caeli & anni praesentis * mores intueatur, neque enimsemper eundem, vehit ex praescripto, habitum gerunt: nec omnibus annis eodem vultu fvenit aestas, aut hiems : nec pluuiuin semper est ver, aut humidus H autumnus, quaepraenoscere sine lumine animi, & sine exquisitilsimis disciplinis non quemquam o> postecrediderim. Iam ipsa terrae varietas, & cuiulque soli habitus, quid nobis neget, quid24 promittat, paucorum est discernere. Contemplatio vero cunctarum in ea disciplina par-tium ch, quando cuique contingit, vt & segetum, arationumque perciperet vsum, & va-rias distimillimasque terrarum species pernosceret? quarum nonnullae colore, nonnullaequalitate fallunt : atque in aliis regionibus nigra terra, quam pullam vocant, vt in Cam-pania, est laudabilis ; in aliis pinguis rubrica z melius respondet; quibusdam (sicut inAfrica Numidia f) putres arenae a foecunditate vel robustissimum solum vincunt ; in Asiarz Myfiaque densa & glutinosa terra maxime exuberat. Atque in his ipsis habere b cogni-tum

VARIETAS LECTIONIS.

if) frufltts P. f) vbi r) bcticis 7 . I, H. A. G. s) nullo Goef. & L. t) praeceptoue 1 . B. R. 7 . I.Goef L, u) subtilitatem despicio. Jf) occultet P, x) praesentis I. B. R. 7 . 1 . H. A. G. it. Goef. & L. praefert-jis al. I) voto P.L. vmidum autumnum P. y) quemque I.B.R. ^r) quod quanto P. quid cuique L <Z) lubrica I.B.R. Goef. f) Numidiae Goef. a) barenae 7 . B. R. b) haberet I.B.R. Goef

NOTAE VARIORVM.

aoSORDiDVM OPVS) Buchnerus biclaudat Pignorium de seruis p. 270 ; & deregibus imperatoribusque agrum colentibusPlin. 18,3.

äst Declination v m mvndi)Climatum coeli. Vitruuius inclinationem vocat l, l.Propter inclinationes coeli , quas Graeci elimata dicunt.Mundum autem frequentissime pro coelo poni, te-stantur exempla sequentia. Lucretius 5, 772 ma-gni per caerula mundi. Catullus Carro. 6j, 205eontmnuerunt Aequora cor.cuffitque micantia fideramundus. Seneca Oedipo v, 45 Obscura coelo labi-tus Phoebi foror , Trißisque mundus nubilo pallet no-vo. Ex prosaicis Apuleius Met. 2, p. n6 mundusfideretis dixit ; & Qyintil. Deciam, c,, p. 127 Ma-gis mihi laborandum 'efi, quam cum fidera mundo re-velluntur. Plura IoC. Castalio ad Rutilium 1, 17Arnoldus ad Valerii Catonis Diras v. 142 & In-terpp. Valerii Flacci l, ;6z. Schoettg,

»3 Coei.1 mores) Buchnerus obseruat

exprelfifle Columellam illud Virgilii Georg. 1Coeli praediscere morem.

24 Q_v A n n o c v i q v E ) Vel quotocui-que legendum videtur, vel quantocuique, eodem in-tellectu. vtriusque lectionis manifesta vestigia inMedieco. Deinde contigit; sequitur enim percipe-ret, pernosceret.

*4 Colore — ii_vai. i t a t e f a l-L V N T) Plin. 17, 4,j s.3 inultus in eo est, vtostendat varia admodum & incerta esse argumenta,quibus terrae solique discrimina cognoscantur :vbi haec ipsa etiam, quae speciminis causa pro-fert Columella, exemplis declarat.

24 Vel robvstissimvm so-I. v m V 1 n C V N T) Interrogando haec auctor,vt etiam,quae sequuntur,commemorat; quando cui-que contingit, vt, & reliqua. Quare scribendum:vel roh. sol. vincunt? P O N T E D. Vide, lector,an non nostra magis placeat interpunctio ? Nobisquidem certe. Sed forte quod nostra est,

2; Ha-