S9 S L. I. M. COLVMELLAE LI B. I. CAP. II.

aliis cultis e , atque aliis syhiestribus & asperis, nec procul a mari, aut/nauigabili flumine,quo deportari fructus, & per quod merces inuehi poffint. Campus in prata & arua , fa-

4 lictaque & arundineta f digestus, aedificio subiaceat. Colles alii vacui arboribus, vt solis sege-

tibus seruiant, quae tamen modice siccis, ac pinguibus campis melius, quam praecipitihuslocis proueniimt. Ideoque etiam celsiores agri frumentarii planicies 4 habere, & quammolliflime deuexi, ac simillimi s debent este campestri positioni. Alii deinde colles ob-iretis, vinetisque & earum futuris pedamentis vestiantur, materiam h , lapidemque, si ne-

5 eeflitas aedificandi coegerit, nec minus pecudibus pascua, praebere posiint. Tum riuosdecurrentes in prata, & hortos, & filicta, viuae' aquae salientes demittant f nec absintgreges armentorum, caeteronimque quadrupedum ”, culta & dumeta pascentium. Sedhaec positio, quam desideramus, difficilis & rara paucis contingit, proxima est huic, quaeplurima ex his habet: tolerabilis, quae non pauciflitna.

III. Porcivs quidem Cato censebat in f emendo inspiciendoque agro praecipueduo efle consideranda, salubritatem caeli, & vbertatem loci: quorum si alterum deesisef,ac nihilo minus quis vellet incolere 4 , mente efle captum, atque eum ad agnatos & genti-

i les deducendum. Neminem enim fanum debere facere sumtus in cultura sterilis soli:nec rursus pestilenti quamuisferaciflimopinguique agro" dominum ad fructus peruenire.Nam vbi sit cum orco ratio ponenda, ibi non modo perceptionem fructuum, sed & vi-

3 tam colonorum efle dubiam, vel potius mortem quaestu certiorem. Post b haec duoprincipalia c fubiungebat illa non minus intuenda 4, viam d , & aquam, & vicinum. Mul-tum conferre agris iter commodum: primum quod est maximum, ipsam praesentiam do-mini, qui libentius 'commeaturus sit, si vexationem viae non reformidet, deinde ad inue-henda ud Si exportanda vtensilitf; quae res frugibus conditis auget pretium e , Si minuitimpensas rerum inuectarum: quia minoris apportentur eo quo facili nisu perueniatur.

4 Nec [non} nihil efle etiam paruo vehi, si conductis iumentis iter facias, quod magis expe-

dit,

VARIETAS LECTIONIS.

e) /iliis cultis orti. 7. JB. R. L. f) ante P. ■)■) haruntllneta P. L. i.)planitias P. Goes g) ßmilimi G. fi~mi/ime Goes. h) maceriam I. B . R. i) villaeque aquas L. Gotfl.B. R, 1) emittant I. B. R. m) quadripedium cul~taP. [C. III. 3 f) in inspiciendo agro P, Goes in emendo agro 1. B. R. 4) incolere om, L. a) agro cum in-sertumfit, a» dominum/luat acl frultusperuenire 1.1. b) posthac I.B.R. c) intuendam P. d) viam et aquamvicinam J. B. viam aqua vicinam L . viam, aquam, vicinum l.h M) vehenda al, e) preciumJ.B.R.H. A .

NOTAE VARIORVM.

pes deuebit in vrhem, Horatius Qd. r. 3 , ig. Villa-que flautu quam Tiberis lauit. Haec Crenius part,10 . p. 51 * SCHOETTG.

Z, 4M0LLISSIME) Vid. P. I, J, 5 .

2, 4 Materiam lapidem c^v e )Ante haec verba excidisse videtur alii: certe in-telligendum.

3,1 Porcivs cato) Non memini haecapud Catonem extare, sed sessus est noster : vo-luit enim citare Varronem, apud quem prioraverba leguntur 1, a , 9 , sequentia 1 j 4, 3,SCHOETTG. Milii videtur Columellasententiam Catonis arripuisse ex 1 , a & 3, eam-que extulisse partim, quod nimirum ad fertilita-tem salubritatemque pertinet, verbis Varronis;qui de via, aqua & vicino plane alio loco, nim.», 16 aiiisque verbis praecipit. Haec igitur sito

more eleganterque exsecutus est Columella. Inhoc autem paullo fecit licentius, quod infinitaoratione loquitur etiam, cum rationes de suo ad-iungit Catonianis oraculis: quae res in opinio-nem adducere possit aliquem, eas ipsas a Catonequoque esse prolatas. Caeterum Almeloueeniusin margine h.I. Suet. Oth. c. 6, & Mart. 6 , gz lau.danit, vbi inspicere dicuntur emturi res venales.

3, 3 Vexationem) Veßationem conii-cit Almeloueenius, sed vexatio viae sunt incom-moda viae vel longae, vel alias ob causas diffici-lis & ineluctabilis.

3 , 3 Invehehenda) Ita reposuimu*ex Goes. nam antea legebatur tantum vehenda.Schoettgen.

3, 4 N E c [non] nihil) No» videturabundare, nec illHd sententia requkit. V r s i n.

3j 5 DE