4 r 4

L IVNII MODERATICOLVMELLAEDE RE RVSTICA

Liber secvndvs.

Capvt I,

Q vaeris ex me, Publi'Siluine, quod ego sine cunctatione non recuso docere,cur priore libro veterum opinionem fere omnium, qui de cultu agrorum locutisunt, a principio confestim repulerim, falsamque sententiam repudiauerim cen-sentium longo aeni situ longique “ iam temporis exercitatione aa fatigatam &-L effoetam b humum consenuisse. .Nec te ignoro cum &. aliorum illustrium scriptorum,tum praecipue Tremellii c auctoritatem d reuereri, qui cum plurima rusticarum rerumpraecepta simul eleganter, & scite memoriae prodiderit f, videlicet illectus nimio fauorepriscorum de simili materia disserentium, falso credidit parentem omnium terram, sicutmuliebrem sexum aetate anili iam confectam, progenerandis esse foetibus inhabilem.3 Quod ipse quoque confiterer, si in totum nullae fruges prouenirent Nam & hoministum demum declaratur sterile senium, non cum desinit mulier trigeminos, aut geminos /parere» sed cum omnino nullum conceptum edere valet. Itaque tranlactis iuuentae tem-poribus, etiamsi longa vita superest, partus tamen annis denegatus, nou restituitur. Ate contrario seu sponte, seu quolibet casu destituta f humus, cum est repetita cultu, ma-4 gno foenore cessationis § colono relpondet. Non ergo est exiguarum frugum causa ter-rae vetustas, si modo cum semel inuasit senectus, regressum non habet, nec reuiresce-re «£■, aut repubescere h potest : sed ne lassitudo quidem soli minuit agricolae fructum,neque enim prudentis est adduci tanquam in hominibus nimia ' corporis exercitatione l yaut oneris alicuius pondere, sic cultibus & agitationibus agrorum fatigationem succedere,5 Quid ergo est, inquis, quod asseuerat Tremellius intacta & siluestria loca, cum pri-mum coeperint cultu exuberare, mox deinde non ita respondere labori colonorum ?videt sine dubio quid eueniat, sed cur id ” accidat, non peruidet. neque enim idcirco ru-dis, & modo ex siluestri habitu in aruurn transducta foecundior haberi terra debet, quodsit requietior & iunior ; sed quod multorum annorum frondibus, A herbis, quas suapte

natu-

VARIETAS LECTIONIS.

[Cap. I.] a) longinquae /. B. R. aa) spatio cum signo lacunae L. b ) effertam. P.L. c) Tremeli A.d) authoritatem I.I.H.A. auctor, scmper Goes. f) perdiderit Goes. e) conuenirent P. E) geminas P.trigeminas I.B.R. st') derelicta Goes g) cessatorum I.B.R.L. satorumGoes. gg) reuiuiscereL. h)pu-bescere 1. B, R. i) nimiae L B. R. I) exercitationi I.B. R. m) quid H. A. n) it* I. B. R.

NOTAE V A R I O R V M.

i, i Longi aevi sitv) Quam hic sententiam refutat Columella, eam impugnatquoque Plinius 17,

1, 4 Per-