574
L. I.M. COLVMELLAE LIB. VI. C AP. III.
muralia desideria, quam plagae. Itaque si bos decubuit, vtiliflimum est sic pedes eius vin-culis c obligari, ne aut insistere, aut progredi, aut. pasci possit, quo facto inedia & siticompulsus deponit ignauiam; quae tamen * rarilsima est in pecore vernaculo: longequeomnis bos indigena melior est quam peregrinus, nam neque aquae, nec pabuli, nec caelimutatione tentatur, neque infestatur conditione regionis, sicut ille, qui ex planis & eam-13 pestribus locis in montana & aspera perductus est, vel ex montanis in campestria. Itaqueetiam, cum f cogimur ex longinquo boues arcessere, curandum est, vt ex / similibus patriislocis traducantur s. Item custodiendum est*, ne in corporatione % vel statura, vel viribus14impar cum valentiore iungatur. nam vtraque res inferiori celeriter affert exitium. Mo-res huius pecudis probabiles 1 habentur, qui sunt propiores placidis, quam concitatis 11 ;sed non inertes : qui sunt verentes plagarum, & acclamationum ; sed fiducia virium, necauditu, nec visu pauidi, nec ad ingredienda flumina aut pontes formidolosi : multi cibiedaces ; verum in eo conficiendo lenti, nam hi melius concoquunt, ideoque robora cor-porum citra maciem conferuant f, qui ex commodo, quam qui festinanter mandunt.15 Sed” tam vitium est bubulci pinguem quam exilem bouem reddere: habilis m enim A mo-dica corporatura pecoris operarii debet este, neruisque & musculis robusta, non adipi-bus obesa , vt nec sui tergoris mole, nec labore operis degrauetur. Sed quoniam quaesequenda sunt in emendis domandisque bubus 0 tradidimus, tutelam eorum praecipiamus.
III. Boves calore sub diuo, frigoribus intra tectum manere oportet, itaquehibernae a stabulationi eorum praeparanda sunt stramenta, quae mense Augusto intra diestriginta sublatae messis aa praecisa, in acernum extrui debent. Horum desectio cum pe-cori , tum agro est vtilis: liberantur arua sentibus, qui aestiuo tempore per Caniculae or-tum recisi, plerumque radicitus intereunt, & stramentis pecoris " fubiecti plurimumstercoris efficiunt, haec cum ita curauerimus, tum & omne genus pabuli praeparabimus,% dabimusque operam, ne penuria cibi macrescat pecus. Boues autem recte pascendi nonvna ratio est. nam si vbertas regionis viride pabulum subministrat, nemo dubitat quin id
ge-
VARIETAS LECTIONIS.
c) fineulis P. (1) & amarififima I. B. R. e) cui P. f) in fimili Gcefi. I. B. R. g) traducatur
I. B. R. h) est om. P. Goes. i) incorporatione coni. G>. Com. ih comparatione G. 1 ) prouiles GoefiII) concitati Sphalma Com. m) habilis Goefi L. Pol. Vrfi. J.B.R.I.I. humilis al. n) Sed abest /. B. Jgi,o) bobus Goefi I. 1 . H. A. Gr, G. [C. III.] a) hiberna stabulatio I.B.R. stabulatis Lipfi aa) menfitpraecreus L. b ) tum I.B.R. c) quae Sphalma Com. cc) pecori fiubieciis coni. Brouckh.
NOTAE V
L, IZ IN CORPORATIONE) Viden-dum , an legi debeat in comparatione , qua vocevsus est 2 , i cum dixit : Recurrendum est igi-tur ad qualitatum inter fie dijfidentium, quafiquasdam coniunRiones , quas Graeci evcfiyixt;hxmuTtjrm , nos dificordantium comparationes to-lerabiliter dixerimus. V R s i N. Elegans & di-gna ingenio Vriini obseruatio, quam fulcitlectio Gymnici, & verbi comparare significatio,in quantum ad arenam & gladiatores perti-net. Certe incorporatione sphalma vltimarum edi-tionum arbitror. Corporatio etiam Tertulliani& Martiani Capellae auctoritatem habet ; incor-poratio insolens, & propter compositionem rei, de
L R I O R V M.
qua agitur, significandae vix conueniens. Puta-mus igitur in corporationem idem hic significareCo-Iumellae, quod mox corporatura.
2, >4 Q_V AM CONCITATIS) Sivelvtium suffragatorem inticnislem Commelini, prosphalmate non haberem concitati ; videtur enimreconditae cuiusdam elegantiae, porro sequiturvox ab/incipiens, & potest videri aliquis conci-tatis inflexisse ad placidis.
3, I E T STRAMENTIS) Stramenta pe-cori fiubieEia coniicit VR Sin. Sed quidni adjentes referamus ? De stramentis quidem non o-pus erat denuo praecipere.
3 , >