D E

Pag. i

NATUURKUNDE

U I T

ONDERVINDINGEN OPGEMAAKT.

VI. LES.

Over de AANBOTSING van Lighamen.

e Leer van de Aanbotsing van lighamen (of van de uit- vi. Leswerkingen, welke ontstaan uit den Slag of Stoot vanlighamen , die tegen elkander aankomen in dezelfde,in tegenstrijdige of in icheuine Streken [ Dirediom ] enonder verscheiden omstandigheden) is van zoo grootcuitgestrektheid ( i ), dat 'er naaulijks eenig (inzonder-heid eenig samengesteld) Werktuig is, ten dienst van ’t menièlijke le-ven gemaakt, waarop ze niet toepasselijk is. Ook worden ’er velenatuurkundige Waarheden uit afgeleid.

Meniën,

(t) Allerlei soorten van Werktuigen,die door Wind of Water bewogen worden,worden bestierd door Regelen, afgeleid uitde Aanbotsing van lighamen, veerkragtige[elastiek] of veerkragtelooze [mn-elastick]regtstreeksof seheuinop elkander werken-de, met samenloopende of tegenstrijdigeBewegingen. Die de Grondbeginselen vande Beweegkunde en de beschouwende ken-nis van Werktuigen verstaan zullen ge-makkelijk ontdekken , hoe die Beginielstoegepast moeten worden op allerlei sche-pen, van een Oorlogschip af tot op een«ootje toe, op Windmolens, wat werk zeook te doen hebben, als mede op Water-II. Deel.

molens, hetzij Stort- of Stroom - molens[over-sbot or under-shot ] op allerlei wer-ken , waarin Aanbotsing [Percussion] ge-bruikt wordt, gelijk in het sineden en beu-ken met Werktuigen, en op het heien vanpalen in de aarde , ’tzij onder of bovenWater, en op vele andere Werktuigen,die mij tegenwoordig niet te binnen ko-men. Ja daar konnen vele niewe Werk-tuigen uitgevonden worden , die van deWetten van de Aanbotsing van lighamenafhangen. Dewijl men mogelijk verwagt,dat ik daar eenige bijzonderheden vanvoorstel, zal ik hier aantoonen, hoe hetJ Water werke op het Stroom-rad [ 'under-

A s bot