lx. Les.

Pt.

XXVI.i%. z.

238 Water - wegers Balans.

Lugt verliest. Hetzelfde is waar ontrent alle andere gewigten ; maardie juistheid wordt in het gemeene gebruik over ’t hoofd gezien (5).

13. De Water-wegers Balans is een Instrument om in de Praktijkte brengen ’tgeen in de voorgaande Stelling bewezen en verklaard is,waarmee de bekwame Proeven met veel ipoed en naaukeurigheid ge-nomen konnen worden, om volgens de Water weging een vergelijkingte maken van vaste lighamen met elkander, van Vloeistoffen met el-kander , en van Vloeistoffen met vaste lighamen. Dit Instrument be-staat uit de volgende deelen, afgebeeld door de 3 de , 4. de , $ de en < 5 de Fi-guren van Plaat XXVI.

Ftg. 3. AB is een juiste Balans, overgaande met een klein ge-deelte van een Aas. Aan deze Balans is een lange Evenaar D, waar-door men te ligter zien kan, of de Balans waterpas Jiange, en de lig-hamen in Evenwigt zijn. Aan

(5) Dewijl uit het gezegde volgt, dathij, die in slordig Weer, wanneer de Lugtligt is, gewerkt Goud koopt op het ge-wigt van Koper, eenig klein voordeelheeft in vergelijking van hem, die’t koopt,wanneer de Lugt zwaar is , en integen-deel die Diamanten koopt voordeel heeft,wanneer de Lugt zwaar is, zullen we hiereens aantoonen, waar dat voordeel in be-sta. We zullen eerst in ’t algemeen aan-merken , dat, hoe een lighaam foorton-dcrfcheidenlijk ligter zij, hoe het meerbijgevoegde Stof moet hebben , om eenEvenwigt te maken met een lighaam, datfoortonderfcheidenlijk zwaarder is ; enwanneer de Lugt veel zwaarder is gewor-den, gelijk men zien kan op de Barome-ter , onderstel een tiende gedeelte, zalhet nog meer van zijn gewigt verliezen,dan zijn Tegenwigt, naar Evenredigheiddat het foortonderfcheidenlijk ligter zij,’twelk het Evenwigt moet verschrikken,dat niet hersteld kan worden zonder Stofte voegen bij het foortonderfcheidenlijkligter lighaam. Dus zal dan , wanneer(joud gewogen wordt met Koper in slor-dig Weer (bij voorbeeld wanneer de Ba-rometer staat op 28 Duim) het Koperligter worden in zeer schoon Weer (bij

voorbeeld wanneer de Barometer staat op31 Duim , en de foortonderscheidendeZwaarte van de Lugt 7 V vergroot is) endaar moet meer gevoegd worden bij hetKoper ( dat is, de gewigten moeten meerin naam worden) om een Evenwigt temaken tot nadeel van den kooper vanGoud. Integendeel, dewijl Diamanten •foortonderfcheidenlijk ligter zijn, dan hetKoper, waarvan de gewigten gemaaktworden , moet ’er in zeer schoon WéérStof bijgevoegd worden aan de zijde derDiamanten (dat is, daar moeten Diaman-ten bijgelegd worden) om het Evenwigtte herstellen zonder meer gewigts te noe-men, schoon de Diamanten in Hoeveel-heid vermeerderd zijn, tot voordeel voorhem, die ze op zulken tijd koopt ; maareen voorbeeld zal tot bewijs verstrekken,hoe gering de winst zij in zulke gevallen.

Eerjt ten aanzien van Goud. Dewijl dekoperen gewigten , die men gemeenelijkgebruikt, van Pot-metaal ^Pot- métal}gemaakt zijn, waarmeê Lood gemengd is,zijn ze foortonderfcheidenlijk zwaarder ,dan gemeen geel Koper. Hierom zullenwe om ’t gemak in ’t rekenen onderstellen,dat dat Metaal de helft van de foortonder-! scheidende Zwaarte heeft van Keur-goud.