2Öo Zee-peiler.

ix. Les. welk ik aan de koninklijke Maatschappij in de maand November van’tjaar 1728 vertoond heb, en waarvan ik het volgende berigt toenter tijd inleverde. Daar zijn verscheiden Werktuigen toegesteld,om de verschillende dieptens van de zee te meten, inzonderheid diedoor middel van het Dieplood niet bepaald konden worden ; maardewijl deze Werktuigen bestonden uit twee lighamcn (het éénesoortonderscheidenlijk ligter en het andere íòortonderscheidenlijkzwaarder, dan Water) op zulk een wijs samengevoegd , dat, zoohaast het zware op den grond kwam, liet ligte zig daarvan ontiloeg,en boven kwam, en de diepte geschat moest worden naar den tijd vanden val van ’t samengestelde lighaam van de Oppervlakte tot op dengrond van ’t Water, te sámen met den tijd van het bovenkomen van"t ligte lighaam , gerekend van de verdwijning van 't Werktuig , tot-dat het opkomende lighaam weer gezien werd, kon 'er geen zekergevolg getrokken worden uit een Proef, die zoo onvolmaakt is, envan zoovele omstandigheden afhangt.

Zeis in stil Water en op dezelfde plaats zal de tijd in twee bijzon-dere Proeven zelden overeenkomen. Veel minder zal dit Werktuigdan het oogmerk beantwoorden in de zee uit hoosde van de golven,ftroomen en vele andere verhinderingen ; maar dewijl de Persing vanVloeistoffen in allerlei Streken op dezelfde diepte altijd dezelfde is,zal een Peil - tuig , 'tgeen ontdekt, hoegroot de Persing zij op dengrond van de zee, aanwijzen, welke de ware diepte van de zee zij opdie plaats, liet zij de tijd van daling van het Werktuig maar één of tweeMinuten beloope, of'twintig maal zooveel.

De eerwaarde Dr. Hales beschrijft in zijne Vegetable Staticks , ofWeging van geve afjen *, zijn Peil - tuig om de Persingen te meten inondoorschijnende vaten, waarin Honig, gegoten zijnde over de Op-pervlakte van Kwik in een open vat, op de Oppervlakte van de Kwikrijst, wanneer ze opgeperst wordt in een Pijp, welker onder - end ge-stoken is in de Honig en Kwik, en welker boven - end glas - digt ge-zegeld is. Gelijk dan de Lugt in de Pijp door de Persing verdiktwordt, en de Kwik rijst, zoo zakt de Kwik weer neer, wanneer dePersing weggenomen is; en ze zou geen merkteeken nalaten van de

hoog-

* [In’t Nederduits vertaald onder den Titel van Groejende Weegkunde. zie On-derv. LXXXIX. Uadz. 171.]