van Vloei/ìofen.
289
De vertraging door de eerste oorzaak, dat is, den Samenhang van ix.deelen, is altijd dezelfde in dezelfde Ruimte , hetzelfde lighaam blij-vende ,
„ bier voorgestelde wijs zonder veel moei-„ te beproeven.
„ 27. De grootste Graad van samen-„ persing, die ik aan Lugt heb konnen„ geven, was op de volgende wijs. De„ gemelde Bom met den Kwik - peiler,, daar in op dezelfde wijs , als ik reets,, beschreven heb, in vriezend Weer ön-„ der de de Cider-pers gelegd hebben-,, de, bedekte ík de Bom met een groo-,, te Hoeveelheid van gestampt Ijs, waar„ in half zoo veel gemeen zout, als Ijs,,, gemengd was. In weinig tijds -deed de-,,.ze groote Graad van koude de Bom„ bersten in drie stukken van boven tot„ beneden. Deze stukken gaapten wijd,, door het van elkander vallen, maar ble-„ ven elkander met hare onderkenden ra,, ken; een duidelijk bewijs, dat het Wa-„ ter, schoon samengeperst tot zulk een„‘Graad, dat het de Bom deed bersten,„ evenwel zeer -weinig Veerkragt had.
,, 28. De Bom was van binnen geheelen al bekleed met een korst van Ijs, die„ ontrent | Duim dik was. Het ijs wasvol Lugt-blaasjes.
,, 29. Het Fiool - glaasje en de Kwik-„ buis waren in vele stukken gebroken,,, en alle de stukken van de Buis waren,, aan den binnenkant besmeerd-met Ter-,, pentijn en Kwikdeeltjes tot aan den top„ van de Buis, die met beide hare en-33 den in de Ijs-korst bevroren was. De-.3, wijl het Water in ’t midden van de Bomniet bevroren was, kan men deze Proef„ gemakkelijk herhalen zonder gevaar van„ de Buis of het Fiool-glaasje te -breken ,.3, namenlijk met dezen vast te maken aan,, een stokje, dat zoo lang is, als deMid-„ dellijn van de Beun, waar door ze on-„ dersteund zouden worden binnen de pa--, Ien van het onbevroren Water.
II. Deei,
„ Uit deze Proef kan men eenige schat-,, ting maken van de Kragt, die vereist,, wordt, om een Bom te doen bersten,„ en gevolge!ijk van de Graad van Samen-„ persing , die de Lugt in de Peil - buis„ verdraagt. De Middellijn namenlijk,, van de Bom van binnen was 6-t-j Duim,„ de dikte van hare zelfstandigheid aan,, den mond 1,2 Duim, hare dikte in„ den onderkant 1,9 Duim. Wanneer„ men dan onderstelt, dat de zelfstandig-„ heid van de Bom overal van dezelfde,, dikte is, als haar dunste gedeelte, na-„ menlijk 1,2 Duim, zal het Perk [Area]„ van den Ring, welke die zelfstandig-„ heid overdwers in haren grootsten Cir-„ kei snijdt, evengelijk zijn aan 92,72„ vierkante Duimen. Om derhalve eeni-„ ge schatting te maken van de Graad» l^ffierkte] van Samenhang van de Bom,, in dezen Ring, zal ik mijne Uitrekening„ gronden op de 77»= Proef van den Heer„ Mujfcbenbroek in zijne IntroduSlio ai,, Cohcerentiam Corporum., pag. 505, waar-,, in hij bevonden heeft, dat Ijzerdraad,,, wélkes Middellijn van een Rijnland-,, sen Duim was, van elkander werd ge-„ trokken met vier honderd en vijftig„ Pond gewigt. Het Ijzerdraad, van ge-„ slagen Ijzer gemaakt zijnde, was waar-„ fchijnelijk tajer, dan de Bom, die uit„ gegoten Ijzer bestaat. Ik lieb derhalve,, daar een groote Aftrekking voor ge-,, maakt met een groot gedeelte van de,, dikte van de Bom buiten deze schatting„ te laten. "
Monsr. de Buffon, die de VegetableSta-ticks van Dr. Hales in ’t Frans vertaaldbeeft , een misslag in de Uitrekening gevon-den hebbende , heef t een andere Uitrekeninggegeven , die ik voor deze plaats vertaaldheb ; maar in zijne Uitrekening ook een mis-slag vindende , heb ik ze bier verbeterd. Ikj maak bier gewag van om geen andere re-O O den 4