374
Geeft - thermometer.
X. Les. schielijk genoeg verwarmd of verkoeld wordt, om de schielijke veran-dering van het Weer aan te wijzen. Dit is ook waarlijk een gebrekin alle Thermometers, die Bollen hebben, om hare Vogt te bergen,zijnde een Rol veel beter, welke soort van Vogt men ook gebruikenmag; uitgezonderd wanneer men groote hettens moet meten, gelijkin de Lijnolij - thermometer : want schoon op de meeste Geest-ther-mometers de hette van kokend Water, en wel als één van hare uiter-stens, getekend sta, is evenwel de hette van kokend Water altijdgrooter, dan van kokende Geesten, en daarom zijn ze onbekwaam,om die Graad van hette te meten ; maar Lijnolij kan veel grooter het-tens verdragen: want hij zal een grooter hette verdragen , dan dieLood smelt, zonder in brand te geraken, en zonder dat de Bol vande Thermometer fmelte; daar Water maar een zekere Graad van het-te , die veel lager is, uit kan staan, en waar op het in Damp zal ver-vliegen ; dog dit heeft alleenlijk plaats, wanneer Water in open vatenkookt ( 11 ).
34. De-
Cn) Schoon kokend Water, als eenvalt Punt, op de Thermometer geteekendsta, kan het egter iemand misleiden, om-dat kokend Water heeter is, wanneer deLugt zwaar, dan wanneer ze ligt is; zoo-dat men, om de Graad van hette van ko-kend Water op de Thermometer vast testellen, melden moet, hoe hoog de Ba-rometer op dien tijd sta : want wanneerde Barometer zeer laag staat , bij voor-beeld op 2g Duim, zal een minder Graadvan hette het doen koken, omdat het dooreen minder zwaren Dampkring geperstwordt, en een hooger Graad zal het indampen doen vervliegen. Integendeel,wanneer het mooi Weer is, en de Baro-meter ten naasten bij op 31 Duim staat,wordt 'er een veel grooter hette vereist,om het te doen koken, dewijl het dan tennaasten bij met T V meer gewigt geperstwordt uit hoofde van het verzwaarde ge-wigt van de Lugt. Daar zal in’t Watergeen hooger Graad van hette blijven, dandie het doet koken, omdat ze het zal doenuitdampen. Indien het Water door nogzwaarder Dampkring geperst werd, zouhet meer hette noodig hebben , om het
te doen koken, alleenlijk omdat deszelfsdeden sterker bij elkander gehouden zou-den worden : want het is niet waar, datWater, als Water, geen grooter hettekan hebben , dan die het doet koken;maar Water, in zekere omfiandigbeden ge -field zijnde , namenlijk wanneer het ge-perst wordt door een Dampkring , nietboven de ij Pond en 11 Oneen op eenDuim wegende, is niet in staat, om groo-ter hette te behouden, dan die het doetkoken ; maar indien de Oppervlakte van’t Water een grooter Weerstand ontmoet,dan die van den Dampkring, door gesto-ten te zijn in een digt vat, is het vatbaarvoor veel grooter hette. Professor Muf-sebenbroek heeft mij verhaald, dat hij inden Ketel van Papin Water zoo heet ge-maakt heeft , dat het Lood deed smelten,en ik heb dikwijls gezien, dat het Soldeer(bestaande uit Lood en Tin) van de na-den smolt van den koperen ketel, ‘waar inWater heet gemaakt werd, wanneer hetbesloten was. Men is genoodzaakt hardSoldeer te gebruiken , hetwelk gemaaktwordt van Zink , of van Zilver en geelKoper , om geel - of roodkoperen ketels
het