ii4 Het grootste UITERSTE

ten behoeft te doen, dan het verstoken van kolen, wanneer men 'Wa-ter noodig heeft. Dit Werktuig bestaat volgens mijne manier uit zoo-weinige deelen, dat het zeer goed koop zij naar de Hoeveelheid vanWater 't welk het opbrengt; maar het heeft zijne palen, gelijk ik ge-zegd heb.

Het Balans-tuig, dikwijls Newcomen’s Werktuig genoemd, heeft zij-ne palen over een anderen kant, dat is, het moet niet te klein zijn :want dan zou het veel Schuring hebben naar mate van 't Water, dathet opbrengt, en het zou te veel kosten , omdat het zoo vele gedeel-tens moet hebben, als de grootste Werktuigen, die best en beste koopzijn naar mate van het Water, dat ze opbrengen, dewijl de Schuringaltijd is, gelijk de Middellijn, en het opgebragte Water is, gelijk ’tVierkant van de Middellijn van de Buis. Ook wordt 'er een veel grootergedeelte van het geheele Vermogen besteed., om al het kleine tuig tewegen, dan in een groot Werktuig. Ik heb hier een ondervindehjkeProef van gehad te Weftmunfter in ’t jaar 1728 of 1729, toen MeesterJones (in de wandeling genoemd Gun-Jones ) een werkend Model maak,te van het Balans-tuig in mijnen tuin, welk Model hij voorhad den Ko-ning van Spanje aan te bieden. Ik had 'er op dien tijd ook digt bij,de plaats, alwaar hij zijn Werktuig opregte, één op de wijs van Sa*very, het welk tien Vat in ’t Uur opbragt ter hoogte van 3 8 Voet.

Hij had zijnen Ketel net van de zelfde grootte gemaakt, als de mijne-was, en zijne Buis was zes Duim over 't Kruis wijd, en ontrent tweeVoet lang. Toen zijn Model oi Balans-tuig voltooid was, bragt hetmaar vier Vat in 't Uur op in de zelfde Bakken, als het mijne. Het kos-te hem 300 Pond Sterling, en ’t mijne, waar in alle de Pijpen van.rood Koper waren, had. mij maar 80 Pond gekoste

XVI. AFDEELIN G.

Nu komen we tot de beschouwing van de gemeenste gevallen in deWaterleiding, welke díe zijn, waar in men Water moet opbrengen;;en men maar mensen of paarden kan gebruiken, om het zelve te weeg;te brengen. Hier ontrent moet men , in plaats van te luisteren naarKwakzalveren van Kunstenaren, die elk hunne eigen Werktuigen bovendie van anderen hoog verheffen, met zekerheid weten,hoeveel Wateréén man (of eenig getal van mensen) tot een zekere hoogte in een ze-keren.