1 4 Hißoria

Galii falso illo rumore delusi , vel politicis ad-ducti rationibus, hoc deteslabile parricidiumReligiose Dominicano perperam & inscite affin-xerint. Longe veriüsacprudentiüs Petrus Mat-thäus , qui Henrtci quarti Galliarum Regis >successoris Henrtci tertii , Historiographus fuit,describendo Henrtci tertii mortem Tomo U Hi-storias Francix pag*77a> hxc habet : Jusques acette beure an n a Jcctt au vray , qui a et e le con-fetl, ni l’ autbeur de U mert de Henri 111. Quxverba sic Latine redduntur : Quis necis Hennci111, verus suasor , Autherve fuerit > hafienus, m*compertum omnino est.

D. Facile his, quas protulisti , haud levi-bus conjecturis adducor, ut credam , exdis Hen-rici 111 . Galliarum Regis Authorcm fuisse nonMonachum, sed perduellem Guisianx conjuratio-nis foederatum. Sed quisquis ille fuerit, tamgrande scelus quo nomine appellem , nescio.Parricidium , an rebellionem , perduellionem,furorem & insaniam nominabo : leve illud estad tam tetri facinoris atrocitatem exprimendam.An belluinam sub larva vultus humani imma-nitatem ? ne istud quidem sufficit. An florentiffi-mi Galliarum Regni foediffiipam maculam, im-mo exitium, flammam ac perniciem r Quam pos-sum atrocia,ac detestanda nomina mente efforma-vero, vincit omnia horrendi illius Regicidii atro-citas, ac ne cogitatione quidem capi, nedum ora-tione fatis exprimi, explicarique potest.

M. Recte quidem ac catholice sentis, opta-\emque ipse abominandi illius flagitii horroreperculsus, luctuoia illa atque calamitosa temporaaltiffimo prxterire silentio , si liceret. At co-unt me Historias leges, alterius perinde exeera-ilis in Successore Henrici II1, Galliarum Regismemoriam parricidii refricare. Henncolll. Gal-liarum Regi successit Henricus Borbonius Navar-rxorum Rex , inter Francorum Reges dictusHenricus IV. &,ob res prxclarc gestas , Magnicognomen promeritus. In Francorum Regi-men assumptus, sanctissime juravit.se FidemCa-tholicam in toto Regno sartam tectam conser-vatorum, nihdque contra eam unquam molitu-rum. Sed cum Calvinianam Hxresim , qua ir-retitus erat,necdum paläm ejurässet Henricus IV.ejus electio non omnibus placuit. Guisianx Fa-ctionis foederati, qui sibi ducem elegerant Caro-lum Ale du anum , seu Msyemum , fratrem Hen-nciGuifii , justa Hennfi III. Galliarum Regisinterempti , non solum alterum Francorum Re-gem elegerunt , videlicet Carolum CardinalemBorbonium , Regis Henrici IV. patruum, quemCarolum decimum nuncuparunt , sed etiam bel-lum in Regem Henrtcum quartum instaurarunt ,quod tamen feliciter confecit Rex , mfiguem defoederatis referendo victoriam , qux Ivriaca di-citur , per quam Egmondanus Comes, Hispana-rum Copiarum ductor, occubuit. At nihilose-ciüs , fervente adhuc in GalliisBello civili, RexHenricus IV. divino tandem lumine illustratus,feriam de ejuranda Hxress cogitationem susce-pit , eamque revera , postquamaccuratc insti-tutus fuisset ab Episcopis, quos consuluit, Ls in-ter quos eminebar facobus Davitius Perronius ,Ebroicensis Antistes , publice ejuravit, & ritusolemni Catholicam Fidem professus est , atque' ab hxresi ac peccatis, prxviä Sacramenta!» Con-

fessione , absolutus die XXV, mensisjul. SanO,Jacebo factä arm. MDXC11I. Hac edita Fide»Catholicx professione , Rex Henricus quartus)Romam ad Clementem VIII. Pontificem Maxi-musti , venix impetranda: causa Legatum misitNivcrnensem Ducem , & interim Regiam luiconsecrationem suscepit Carnuti a Nicolao , ejus-dem Urbis Episcopo. Deinde Lutetiam curaarmato milite veniens,eaquepotitus, prxterito-rum omnium gratiam Civibus concessit. Tan-dem anno MDXCV. Clemens Vllh qui hactenusgratiam cunctabundus distulera , a Jacobo Per-romo Ebroicensi Episcopo , r .egis Oratore, &Arnaldo OJJato exoratus, abi .lutionem Regi Hen-rsco quarto concessit iis c r nditionibus , quas inejusdem Perromi , postea Cardinalis, Rela-tionibus legere est. Tum vero certarim Proce-res ac Civitates ad Regis Henrici quarti fidem& obsequium redeuntes, cum Galliarum Regemjustis ac festivis gratulationibus proclamarunt.Gal lix itaque pro suo jure imperans HenricusMagnus , Calvinianam quidem Hxresim debi-litavit , sed radicitüs exstirpare haud potuit;immo, Calvinianis ad arma pronis, nec tumul-tuari desinentibus , coactus est Rex , non aliaratione civiles tumultus compescere valens, £-ditium Nannetense , sic dictum ä loco, unde pro-diit , anno MDXCVIII. concedere,in quo Hx-reticts', prxeee alia privilegia, jus ad honores,dignitates & munera Regni, atque Synodos ce-lebrandi » & Coetus agendi facultas tribueban-tur. Hoc Edictum Nannetense Catholicis per-niciosum , & Hxreticis utilissimum, quod ab in-vito Rege Henrico Magno extortum , servatummetu , vim adhuc obtinebat Regnante in Gal-liis Ludovico Magno hujus nominis XIV, qui istudEdictum Nannetense tandem rescidit , ac penitusabolevit, quo uno facto sustulit fibras omnes pe-stiferi mali, ut renasci deinceps , ac repullu-lare non possit , sicut fuiists ostendemus in Col-loquio I. in Historiam Sxculi XVII. Eximiis do-tibus prxditus fuit HenricusIV. virtute militari,beneficentia in populum, in profligandis vitiis,abusibus, & duellis severa disciplina , sed prx-sertim admirabili benignitate, quä Patres Socie-tatis JESU, qui anno MDXCIV. toto Regno eje-cti fuerant , occasione facinoris f cannis Castelli»perditissimi adolescentis , qui Regem cultro ag-gressus fuerat, nec tamen occiderat , ab exiliorevocavit, Regno honorifice restituit anno mil-lesimo sexcentesimo quarto, ac nobile CollegiumFlexix Andegavorum iisdem Regali munificen-tia erexit. Hunc fortissimum , & clcmen-tissitnum Regem, rebus pace belloque , manu& consilio gestis , vere magnum, quem Galliin oculis & deliciis habebant , eumque immor-talem cupiebant , inter plausus & magnificen-tiam coronandx apud Santl. Dionysium , ut morisest , Reginx Conjugis fux Maria Medicet, dumParisiensem lustrat urbem , impius sicariusPranctfcus Ravailluus , Inculismensis, bis in cor-de percussit, & nefario parricidio abstulit. Siclxtitiam, cum maxitrse gestit , excipit luctus, &summis gaudiis summi ferme dolores intercur-rere solent. Coptigit Henrici IV. Regis optimiinteritus die XIV. mensis Maji anni MDCX.xfacisLVIl. Regni XXII. Reliquit Regni hx-redem ex Mana Aleduea uxore filium Ludcvi-cum, qui post ipsum regnavit, hujus nominis XI11.

Justum