rrr

hic praetermitto insignem quemdam ParisienlemTheologum, qui sub nomine Petri Aurelii la-titare voluit, & cujus eximias Apologias, quasin deleniionem Episcoporum, sicut jam in Col-loquio IIT observavimus, invicto animo susce-pit , Clerus Gallicanus non solum benigne exce-pit, sed etiam ad illum, licet incognitum, per-honorificam scripsit Epistolam; noluit tamen illeTheologUl, sub nomine Petri Aurelii latitans,solitudinis nimium amans, unquam prodire inpublicum, & litteris jugiter intentus, com-plura scripsit Opera. Longam cum StrnmidoSocietatis Jesu circa lectionem & Verum sensumCanonis fecundi Cohcilii Arauiicani .primi Con-troversiam habuit, sicut in Colloquio mox lau-dato ostendimus, & moriens, numero prope in-finita manufcripta reliquit.

D. His celebrioribus, quos hactenus laudasti,Cleri Sarcularis Viris illustribus, qui SarculoXVII. in GaIliis Theologiam Scholasticam ,Dogmaticam, Polemieam, & Moralem doctis-simis suis lucubrationibus illustrarunt , atqueRempublicam Litterariam locupletarunt, opta-rem, ut in presentia alios adjungeres ejusdemCleri Sarcularis Viros eruditos, qui in Galliis,sive in Sacrarum Scripturarum interpretatione ,live in notitia Historie Sc doctrinar SanctorumPatrum , live in Theologia Aicetica, artequecondonandi pre Citeris alus Scriptoribus excel-luerunt.

M. In adornandis Scripturi Sacrar in LinguamVernaculam Veriionibus eruditi quidam Viri inGalliis See. XVtI. studium, operamque posue-runt j videlicet Biblia Sacra ex Editione VulgataLatina vertit Gallice Istaacus le Maitre de Sacy cumexplicatione sensus litteralis & spiritualis excer-pta ex Sanctis Patribus, & Auctoribus Ecclesiasti-cis. Novum vero Testamentum Gallice transtu-lerunt Antonius G ode au, Episcopus Venciensis,cujus superiusmeminimus, Michael de Mar olles ,Franciscus Feron, Dionysius Amtlotte, Carolus HuriTheologus Parisiensis, Dominicus Bouhours, &alii. Sed obiter observare debes, prodiille eodemSeculo tres Novi Testamenti Gallicas Versiones,quae ab Ecclesia fuerunt damnata;. Prima est, quaedicitur Traducito Montenfis , eo quod MontiumHannonis, ubi Typis excusa est, nomen in frontegerit. Haec autem Gallica Novi Testamenti Ver-sit,, seu Traductio Montensis, prohibita ac da-mnata fuit Romae d Clewente IX. Pontifice Maxi-möjdiexx. Aprilis an. MDCI.XVIII. & ab Inno-centia X/.diex ix. Sept.an. MDCLXXIX. Alte-ram Versionem Gallicam Novi Testamenti,quam cum litteralibus & criticis Observationibusin loca difficiliora edidit Ricbardus Simonius, re-probavit Eminentiffimus Cardinalis de No Alles,Archiepiscopus Parisiensis, quod m ea quaedamreprehensione digna, Decretoque suo dato annoMDCCII. prohibuit, ne in sua Dioecesi Pari-liensi vulgaretur. Idem pariter egit duplicisua Pastorali Instructione data anms MDCC. &MDCCIII. facobus Benignus Bojfuet , MeldensisEpiscopus. Tertiam Novi Testamenti GallicamVeriionem, cujus Authorest Pafihasius Ouefnel-lus, sub hoc titulo, Compendium Aior.iliiTisv ange-lte a,five Considerationes Christian* super Textum&c. Hanc, inquam, Pastchasii QuestneUi GallicamNovi Testamenti Versioncm, simul cum centum$c una Propositionibus ex pr.edictis QuestneUi

Considerationibus,seu in quemlibet Versum Ob-servationibus, excerptis., damnavit SummusPontifex Clemens XI. Conilitatione data die v 111.mensis Septemb. an. MDCCXIII. Sed miffis illisNovi Testamenti Gallicis Veriionibus, novamSacrorum Bibliorum Hebraicorum, Samarita-norum , Chaldaicorum , Grecorum, Syria-corum, Arabicorum Sc Latinorum EditionemGuido Michael le fay, juvantibus Philippo Aqui-no , ‘foanne Marino , Congregationis OratoriiJesu Presbytero, Gabriele Sionita, Abrahamo Ec-cheüenp, Sc Hieronymo Parent 3 aggressus est, eam-que magnis sumptibus Parisiis anno MDCXLV.Apud Antonium Fit re Typis excudi curavit; un-de Biblia Hcptaglotta, seu Polyglotta DominiMichaelis le fay , vel Parisiensia vulgo nuncu-pantur. ’ Hec autem Michaelis le fay SacrorumBibliorum Editio decem Voluminibus in Foliomajori comprehensa est, quorum quatuor prioracomplectuntur Veteris Testamenti Textum He-braicum, Chaldaicum, & Graxum, addita tri-plici Veriione Latina; Quatuor vero sequendaVolumina contnieiit Textum Syriacum & Arabi-cum cum stlis Latinis Translationibus, geminum-que Pentateuchum Hebreo-Samaritanum, &ChaldatO-Samaritanum cUm una interpretationeLatina; Duo denique postrema Volumina ex-hibent Novum Testamentum Graecum, Syria-cum, Arabicum v> & Latinum. Hoc Opusprastanti/stmum, & magnis curis elaboratum,Virorum omnium eruditorum approbationibusfuit commendatum, fi tamen excipias Faleria-num De FlavigHi, Sacra Facultatis PariiiensisDoctorem, qui an. MDCXLVI. contra hancBibliorum , seu Polyglottorum Parisiensium Edi-tionem aliquot scripsit Epistolas, quas Abraba-uius EccheUenfis , linguarum Orientalium pe-ritiffimus , paulo acerbiori .stylo confutavit.Praeter has Versiones, & Sacrorum BibliorumEditiones, in quibus concinnandis Sate. XVII.in Galliis insiidarunt Viri eruditi, alia quasdamin Scripturam Sacram Opera lucubrarunt Scri-ptores Galli, quorum mentionem hic breviterfaciam. Nicolaus Toinardus , linguarum Ori-entalium , & rei antiquariae callentiffimus,

Harmoniam Gr&co - Latinam quatuor Euangelio-rum cum quibusdam Notis & Prolegomcniscontexuit j & obiit an. MDCCVI. Petrus Mori-nus, linguarum Graecarum Sc Orientalium ap-prime doctus, Vaticanae Typographie Praete-ctus , in Bibilis tam Graecis, quam Latinis,jussu Sixti F. Pontificis Maximi excusis, mul-tum laborem insumpsit, veterumque Interpre-tum fragmenta, ex plurimis manulcriptis Codi-cibus primus collegit, obiitque an. MDCVIII.Ludovicus Ferrandus Latine scripsit Commenta-rium in Psalmos: Institutiones Biblicas ; Gallrcevero edidit librum Considerationum stupra ReligioneChristiana , que complectuntur explicationemProphetarum, facobi; Non auferetur Sceptrum desuda &c. Sc LXX. Danielis Hebdomadum de ad-ventu Meiste. Denique, Philippus Codurc , in lin-guarum Orientalium notitia Verlatilfimus, erudi-tum composuit in librum Job Commentarium, &Dilsertationemdr Genealogia Christi Domini. Aliospene innumeros Scripture Sacre Interpretes,qui Monasticam, vel Regularem vitam profiten-tes See. XVII. in Galliis floruerunt, hic de indu-stria praetermitto, quin cwnmtdisis de his diffe-remus

Hifioria

{SJ

k"

iifi

Hin

jit inpiw

IfiiT

;lii &

CllOt

»W '

ista

Ccp«

SS.fi

mt, c

1m,

Qistttu

ijimsy

ihsitltm

Asiiltt

as Calva6lki hi

:it, Sttf■imiCm 1

"dmjir.3 ii Acto

at p«t

•Mmm

-amaft4. Opuli

-f 'urii

Jipft put

-iSicular

■'M <]']!,: %#i le

f.

‘‘•Miti

‘•ihlilis

M®]

hiß